Үрдүк соло

20 декабря, 2013 в 19:22

1-

  

МИН ИЙЭ БУОЛЛУМ

 

Мин ийэ буоллум.

Чараастан-чараас эминньэхтээх

Сэгэйбит сибэккини тылыннардым.4.Сандаарыйа.Бэлэх

Чочуонайтан чочуонай

Чороону чочуйдум.

Хомуспун даҕайан

Хоспор хоҥкунаттым.

Кылыгырас кылыһах

Кыымын кылбаҥнаттым.

Сибэккибин

Сириэдитэр туһугар

Сарсыардааҥҥы сииги

Үрүҥ чөмчүүккэ кубулутан

Дууһабар хомуйдум.

Чорооммун үрүҥ илгэнэн –

Таһымныыр иэйиинэн,

Үтүө санаа үрүмэтинэн,

Сир ийэм сүмэтинэн

Бычалыччы толордум.

Хомуһум  дорҕоонунан

Хоболоммут кубалары

Үрдүк халлааҥҥа

Үмүөрүтэ дайыттым.

Кылыгырас кылыһах

Кыынньар кымыһын

Аал уоппар,

Амарах алааспар

Айах тута

Айыыһыппын алҕаатым.

Мин бүгүн оҕолоннум –

Сир ийэлиин силбэстим,

Аар айыылардыын ситимнэстим,

Айылҕаҕа тэҥнэстим,

Үрдүк солоҕо —

Киһини иитэр дьолго тигистим!

 

-2-

УОЛ ОҔОМКҮН КЫЫМА

 

Уол оҕом –

Күн кыыма.

Эн кутаа уот буолан

Ситэн сириэдийиэҥ

Мин илиибиттэн.

Орто туруу дойдубут

Очурдаах олоҕор

Төлөн ыраларгынан

Күүдэпчилэнэ саҕыллыаҥ

Мин иэйиибинэн.

Хахсааттаах күһүммэр,

Хараастар түгэммэр

Сааһырбыт ийэҕин

Сыралҕан сылааскынан

Сылаанньыта абылыаҥ —

Чиргэл тиит буолан

Чэчириэҥ

Чэлгиэн тэлгэһэбэр,

Күүстээх күн буолан

Күлүмүрдүөҥ

Тунал тусаһабар…

Кэлэр кэскилгин түстүү

Түөнэ маҥан түөрэххин

Төрүт буоргар олордо,

Көлүйэбин эйигин

Кыһарҕаннаах бүгүҥҥүнэн,

Бүппэт түбүгүнэн,

Үлэ үгүһүнэн.

Кынаттыыбын

Өбүгэм үгэһинэн,

Өскө хаалбыт сүбэтинэн,

Өй – санаа сүмэтинэн.

Киһи гиэнэ кэрэмэһэ,

Эр хоһуун эриэккэһэ

Эн буоларгар эрэнэ.

-3-

 

КЫРГЫТТАРЫМТЫМТЫКТАРЫМ

 

Кыргыттарым  —

Кэлэр кэмҥэ, кэскилгэ

Ууммут тымтыктарым.

Сылаас сыдьаайынан

Сандалас халлаан

Сарыалын санатаҕыт.

Самаан сайыным

Сайаҕас куйааһынан

Саргыны салайаҕыт.

Күлүмнэс үөрүүм

Көччүйэр күнэ

Эһигиттэн эрэ

Күндээрэ тахсар.

Саһарҕа санаам

Сандаарар чүөмчүтүн

Чөмчүүгэ буолаҕыт.

Илгэ илдьиттэрэ,

Чэчик сирдьиттэрэ,

Күүппүт сырдыктарым –

Кыргыттарым!

-4-

УОЛАТТАРЫМ – ОНОҔОСТОРУМ

 

Уолаттарым – сур соноҕосторум,

Дьолуо маҥан оноҕосторум.

Араҕас илгэ аартыктаах,

Үрүҥ тунах өрүттээх

Алгыс бастаах аан дойдум

Анаан биэрбит бэлэхтэрэ,

Өндөл халлаан үрдүк саалын

Аарыгырар аар сэргэтин

Ааттаан ыыппыт алгыстара,

Оһуор – мандар орто дойдум

Удьуор хаанын арчыһыта

Тускулаабыт тойуктара.

Уолаттарым – сур соноҕосторум,

Дьолго ыыппыт оноҕосторум!

 

-5-

 

КУОБАХ КУТУРУГА УОЛЧААН

 

Куобах кутуруга уолчаан,

Сиргэ түспүт туорахчаан –

Куччугуйум, кулунчугум,

Туура тэппит туйаҕым.

Өркөн өй

Өһүллүбэт өрөгөйүн

Өһүгүн баайдым.

Тобуллаҕас толкуй

Туллубат тускутун

Толбонун туттардым.

Өксүөнү өрө дабайар,

Саргыны эрэ салайар

Ытык ыйааххын

Түөскүнэн солуур

Төлкөнү домноотум.

Аартыгыҥ  арыллар

Албаннаах суолун

Алкыйа алҕаатым,

Сүүскэр күл аҕаатым.

 

 

 

 

ТӨРӨӨБҮТ  КҮММЭР

Сирэйбин дуйдуубун,

Сэбэрэбин солотуулуубун,

Суһуохпун  толбоннуубун.

Үөрүүм – көтүүм мөһүүрэтин

Өһүөбэр ыйыыбын.

Сарсыардаттан

Сир сүрэҕин

Тыаһын иһиллиибин.

Дьэҥкир сибэккилэри

Кэлэр хонуктар

Өҥнөрүнэн кырааскалыыбын.

Ааспыт күннэрим

Амарах алаастарыгар

Бүгүн салааскалыыбын.

Төрөөбүт күммэр –

Түөрэх охсубут кэммэр

Түгэҥҥэ төннөбүн.

Сыа-саламаат сырдьыгыныыр

Сыҕарымар күннүүбүн.

 

ДЬҮӨГЭЛЭРБЭР

Мин дьүөгэлэрим –

Хаамар хартыыналарым,

Тырым сулустарым,

Тыыннаах сибэккилэрим,

Күлүкпүн көрүнэр

Күндү таас үрүччэлэрим,

Суолбун сирдэтэр

Күлүмнэс чүмэчилэрим.

Сарыал сардааналара,

Халлаан хаарчааналара,

Саҕах сарыабыналара,

Күн кыталыктара,

Дууһам көмүстэрэ,

Үөрүүм чөмчүүктэрэ,

Үрүҥ түүннэрим үрүмэччилэрэ,

Хараан күннэрим хараҥаччылара,

Эһиэхэ эрэ, эһиэхэ эрэ

Иэйиим арылык кустугун аныыбын,

Күннэтэ аайы сырдык мөссүөҥҥүтүн алгыыбын.

 

*** Людмила Пустоляковаҕа

 

МУЗА

Алаас кыыһа –

Алгыс кыыма,

Мичил үөрэн

Киирэн кээлтэ.

Сардаҥанан,

Сарыалынан

Кыра хоһум

Сандаарбыта.

Сылааһынан,

Куйааһынан

Кыс ортото

Ардаабыта.

Сибэккилэр,

Сулустар

Ырыалара

Аараабыта.

Дьэдьэн курдук

Имэ кэйэн

Киирэн кэлэр

Кэрэ музам

Онтон ыла

Кини буолта.

 

 

Саргылана Гольдероваҕа

 

САРЫАБЫНА

-1-

Амма өрүс долгунугар,

Тохтор сарпа урсунугар

Саргы чаҕаан күлүүтэ

Куба буолан умсугута

Күнүн аайы устара.

Күөгэлдьиһэр иирэлэр

Күндээр ууну кэһэллэрэ,

Күлүмүрдэс сүүрүктэр

Чөмчүүктэрин тиһэллэрэ.

Аалай солко былыттар

Күлүктэрэ түһэрэ,

Чаҕылыһар балыктар

Лапчааннара күлэрэ.

Саргы сандаар толбону

Ыһыахтанан саатыыра,

Күн тахсыыта көмүс дуйу

Күлүмнэтэ ыллыыра.

-2-

Күн тахсыыта,

Күҥ тыллыыта,

Көмүс куолас күөрэгэй

Күөх халлааҥҥа ыллыыта,

Көппүт көмүс иэрэгэй

Көлүччэҕэ түһүүтэ

Саргы намчы ачанан

Тиэтэйбэккэ хаамара.

Сэгэттэйин ахтарын

Сиккиэр тыалга кэпсиирэ,

Иэйэр сырдык ырыатын

Лыах үөрүгэр аныыра.

Илин халлаан көмүһүн

Хараҕынан хомуйара,

Таптыыр күндү Амматын

Ырайыгар дайара.

Күүтэр дьикти аналын

Сибэккиннэн симиирэ,

Мип-минньигэс дьэдьэнэ

Дууһатыгар элбиирэ.

Кыталыктыы кылбаҥнаан

Кынталдьыйар Кэрэ Куотун

Аар айылҕа маанылаан

Сардаҥарар кустугунан

Тула өттүн оһуордуура.

-3-

Тыыннаах дьикти остуоруйа

Тырымнаабыт кэрэтэ,

Сардаҥалаах сарыабына

Саппаҕырбат илэтэ –

Сандаластай Саргы Куо.

Үрүҥ көмүс туманнартан

Үһүйүллэр дыбарыаһа,

Үлүскэннээх сырдыгынан

Үрүлүйэр алааһа.

Тунал халлаан тунаҕынан

Дьүһүйүллэр уйгута,

Дьэдьэн буһар куйааһынан

Дьүрүһүйэр олоҕо.

 

 

Варвара Саввиноваҕа

 

САҤА ХААР

Күндээрэ дьиэрэйэ саҕыллар

Мөһүүрэ көмүскэ сууланан,

Сир – дойду симэммит чаҕыла

Үөрүүнэн көөчүктүү тамнанна.

 

Хаар курдук чап-чараас иэйииннэн,

Хаар курдук сып-сырдык тылынан

Эйигин, эйигин санаатым,

Эйиэхэ ырыабын анаатым.

 

Сардаҥа сүүс өҥүн оонньотон,

Тырымныы сыдьаайда саҥа хаар.

Күн уотун мичээрин күөдьүтэн,

Сүрэхпэр тылынна дьикти саас.

 

Үллүктүүр үрүн хаар күлүмэ

Дууһабар өрүүтүн сүтүмэ.

Кыл түгэн сыдьаайан ылаатын,

Курустук суһумнуу ууллума.

 

Хаар курдук чап-чараас иэйииннэн,

Хаар курдук сып-сырдык тылынан

Эйигин, эйигин санаатым,

Эйиэхэ ырыабын анаатым.

 

 

 

Буетур Тобуруокапка

Этиий миэхэ

 

Этиий миэхэ эн биир тылла:

Аан дойдуну арылытар

Айыы тыыннаах тырым кустук

Аман алгыс буолар тылла!

 

Этиий миэхэ эн биир тылла:

Күөх халлаанынан күлэ иэйэр

Күнүскүнэн көөчүктэнэр

Күннээх күлүм көмүс тылла!

 

Этиий миэхэ эн биир тылла:

Үйэ сааспар өйдүү сылдьар,

Үрүҥ дьолбун өрүү туойар

Үрүлүйэ сырдыыр тылла!

САНДААРЫЙА

 

 

20 декабря, 2013 Без рубрики

Добавить комментарий

*