Ааспыт диэн суоҕунуу

11 января, 2015 в 1:47

Хаһан эрэ, инньэ уон аҕыстаахпар биир уолу таба көрөн, санаабар, таптаан кэбиспитим. Бу акаары ол саҕана олох да атын киһиэхэ эргэ тахсыах курдук эҥин этим. Ону баара атын бэйэлээх быһа түһэн дьыала тиэрэ эргийдэҕэ.

Бу маннык хаһан да бүппэтэр ханнык. Бу түгэн бириэмэ харан тохтоон да хаалбат. Илэ өйбүнэн син биир өһүллүө, үргүө, үрэллиэ диэн эрдэттэн билэргэ дылыбын да, саатар баары уһата, дэлэтэ, сорҕотун, баҕар, тупсара сатыыбын. Мин ону, дьэ, сатыыбын.

Билиҥҥинэн эрэ олоробут. Иккиэн да ааспыппытын мэлдьэһэр курдукпут. Кистээбэппит эрээри ол тиэмэни соруйан тумнабыт. Миэнэ киһи иилэн ылбат көрүсүөлэ эбит буоллаҕына, эйиэнин ис хоһооно атынын бүтэйдии сэрэйэбин. Киһи эрэ кистэлэҥнээх эрээри, бэтэрэнэн буолуон сөбө. Ол эрэ биһиги ыккардыбытыгар арыт буолан аалар. Эр киһи эйгэтэ атын, онно орооһор табыллыбат диэн уҕарытынабын. Билэ-билэ киирэн биэрэн эрэбин дуу дэтэлиир түгэннэр да бааллара. Субу баары минньигэһиргээн, онно аахайбат буола сатыыбын.

Өссө бэйэм эрэ сэрэйэрим эбитэ буоллар син этэ. Ону баара туораттан туоһулаһааччы, туорайдаһааччы кытары баар буолаары гынна. Малтаччы этэрин эппэттэр. Миигин харыстыыр аатыраары. Буолуох буолбутун кэннэ кэпсэллэрэ, дьэ, киириэ.

Ол миэхэ сыһыана суоҕу тугун эмиэ ыатаран. Оттон миигинэ суох бүтүн олоҕу олорон кэлбит киһи буоллаҕа. Бэйэм бэккэ дылы, тоҕо да туох дьиэгэ суох биографияны ирдээтэмий.

Арай, ааспыт ыыппатын? Мин туспуттан тугу барытын туора соппото чуолкай. Оччотугар ол бэйэлээх атын эйгэ сорҕотунан буола түһэбин, соучастник буолабын… Уйуо дуо уйан бэйэм ону барытын? Уйаны умулларар диэн баар. Сымыһахпын быһа ытыран баран, дьиэ иһинээҕи дьолу тутар инибин. Дьиэ иһигэр эрэ истиҥ сыһыан баар буоллун, атына антах хааллын.

Киһим тас дуйун эрэ иһин ыллардаҕым, ис киэбин истэ-билэ да сатаабакка. Ис киэп, тас киэп эмиэ атын-атыттар. Киһи диэн уустук, улаҕалаах. Ол үчүгэйин-куһаҕанын барытын бииргэ тутан ылыныахха наада. Куһаҕанын тугунан эрэ мүлүрүтэн, мөлтөтөн, мүөттээҕин эрэ мөлбөтөн. Бачча сааспар диэри киһини киһи уларытар диэн этиини итэҕэйэр эбиппин.

Хаһан эрэ, инньэ уон аҕыстаахпар биир уолу таба көрөн, санаабар, таптаан кэбиспитим. Бу акаары ол саҕана олох да атын киһиэхэ эргэ тахсыах курдук эҥин этим. Ону баара атын бэйэлээх быһа түһэн дьыала тиэрэ эргийдэҕэ. Билиҥҥэ диэри билгэлии, бииртэн биири биһирии сылдьыам быатыгар ини. Быһа түһэн да диэн, кини өттүттэн инициатива кыра этэ. Бэйэм күүркэтэн, дириҥэтэн алдьаннаҕым. Дьэ, ол уолум бүттэтэ суох «минус», оттон ол иннинээҕим биир кэм «плюс». Ол минустары плюска кубулутаары туруннаҕым. Дьиҥинэн, минуһун эрэ иһин ыллардым ини. Тоҕо да уларыта сатаабытым буолла. Анарааҥҥы киһи стихията буоллаҕа. Тоҕо да мин туспуттан көнөн көнөҥнөөн барыай. Суох, мин өһөспөр син биир киирсэбин. Син биир, билигин буолбатаҕына кэлин, баҕар, отучча да сылынан, мин эппитим курдук буолуоҕа диэн мээрилиибин. Барахсан, өссө хоһоон кинигэтин суруйан-бичийэн баран бэлэхтээбитим. Бу диэн өйдөөбөппүн, хас эрэ сылынан (арааһа, отут дуу) мин эппитим кырдьыгын билинээр эҥин диэн суруйбутум быһыылааҕа. Хантан, киһим соторунан хаайыытыгар төттөрү киирбитэ. Тахсан баран, өссө бууса булкуллубута. Билигин эрэйдээх тыыннааҕа эрэ, суох, билбэппин. Ол омуннаан эппит отут сылым ааспыта түргэнин. Бүтүн олох ааспыт архыыбыгар утаарылыннаҕа. Бүдүрүйбүт көммөт диэни ол отут сыл толору туоһулуур да, мин билигин да эрэнэ саныыбын, киһи үтүөҕэ тардыһар аналлааҕар. Акаарыбар ини…
Тылбынан үтүөҕэ үҥэбин да, холоон, бэйэм бэрт буолбутум. Мин саҕа аньыылаах-харалаах бу орто дойдуга аҕыйах ини диэххэ. Миигинньиктэри сир син уйан сылдьар. Туохха эрэ наадалаах буоллахпыт. Биитэр киһи үксэ оннук дуу? Ааспыттарын ахсыыларынан арыйа баттаатахха, баҕар, оннооҕор буолуох будулуйан тахсан кэлиэ.

Инньэ гынан, илэ баарынан сөп буолан, сарсыҥҥыга суол тэлэ олоруллуо. Аны кимиэхэ да хоһоон кинигэтин бэлэхтэниллибэт, отут сыллаах отсрочка бэриллибэт. Билиҥҥи биир сылым уон сыл сыаналаах, биир күнүм да күндү миэхэ. Арба…

Киһи көнөр эбит. Ол аайы туораттан дьайыыта да суох, бэйэтин тус баҕатынан. Биир уол дьэбэрэттэн хайдах да гынан тахсыа суохха дылыта. Баһын иһэ балыыҥка, бандьыыт аныгы романтиката быһа сиэбит оҕото этэ. Ол аайы мин киниэхэ тугу да мэктиэлээбэтэҕим, кинигэ биэрэ сатаабатаҕым. Дьаалытынан бардын диэн туораттан одуулааччы эрэ буолбутум. ¥с сыл иһигэр ол оҕо тосту уларыйда. Баар «минус» барыта кэриэтэ «плюска» кубулуйда. Киһи итэҕэйиэ суоҕун курдук. Атын көлүөнэ, аныгы оҕо буолан эбитэ дуу? Биһиги курдук ииммитигэр киирээри туран эрэ элэс өйдөнөр үһүлэр, кинилэр төрүү олоххо үөрүйэхтээхтэр. Барыны түргэнник ылыналлар. Процессора күүстээх компьютер курдуктар. Олох биирдэ бэриллэрин лэбэйдээһинэ да суох кинилэр бигэтик билэллэр. Ол иһин булкуллар кэмнэрэ да бэрт кылгас, оҕо саастара отойун да суох курдук. Кинилэр өйдөрүн буоларга-буолбакка сыспаттар, илэ өйүнэн олорору сатыыллар. Биһигиттэн атыннара кинилэр дьоллоро эбитэ дуу? Ааспыт адаҕата суох буолан, айанныылларыгар чэпчэки. Биһиги дии, арай, ыар таһаҕастаах, сүүнэ сүгэһэрдээх, ааһан биэрбэт ааспыттаах дьон диэн. Биһиги туспутугар инникибит сэгэс гынан сэрэппэт, эрэл кыымын сахпат. Билэрбит эрэ биир бүгүн. Бүппэтин дуу бүгүн…

Саҥанан саатыыр, санааны саҥанан сайҕыыр идэ эмиэ биһиги көлүөнэ киэнэ. Билиҥҥилэр уустугурдубакка судургу суолу тутуһаллар, тохтоло суох ханна эрэ дьулуһаллар. Биһиги буоллаҕына, бэйэбит санаанан баары баайарбытынан муҥурдаммакка, ол санаабытын таска таһаара сатыыбыт. Онтон арыый да чэпчээри. Ол сиэринэн бу хара сарсыардаттан клавиатураны талыгырата олордоҕум. Санаам саатар манна сааһыланан, сөптөөх суолу тобуллараарай диэн. Оттон тиһиллибит таах ыйанан туруо дуо, туох эрэ туһаҕа тахсара ордук курдук. Ити мин аныгы көлүөнэттэн сүһэн ылбыт биир идэм.

Бүгүҥҥү күнүм саҕаланна. Туох эмэ саҥаны дук гыннар ханнык. Умуллан хаалан баран устан иһэри биир бэйэм сөбүлээбэппин. Дьылҕа баайар да буоллаҕына, онно иҥнэ сылдьан булумахтана түһэрбин сөбүлүүбүн. Ити хайа кэм үөрүйэҕэ эбитэ буолла? Өссө биир күнү алҕас олоруум, ааспыт диэн суоҕунуу.

Оттон атын аҕай ааспыттаах аттыбар баар киһим күн кыһалҕата суох утуйа сытаахтыыр. Утары көрөн олорон санаатын сатаан эппэт дьахтара тугу тиһэ олорорун туһунан түһээн да баттаппат ини. Кини биһикки сыһыаммыт хрониката чып кистэлэҥҥэ туттуллар. Ол кистэлэҥи аһа охсор баҕа баһаам. Атыттарга. Бэйэтэ эрэ билбэтин, саҥата суох бэйэбэр бүк эрэннин.

11 января, 2015 Главные новости

Добавить комментарий

*