Анонимные алкоголики, полная версия: Быт хаамыытынан…

1 июня, 2015 в 3:36

Бу оһоллоох орто дойдуга олох олорорго ананан кэлбит хара төрүөҕүттэн тиһэх күнүгэр диэри араас моһолу көрсөр, ол тухары тургутууну ааһар.

Эриэ-дэхси, биир кэм кэрэ кэриҥ кимиэхэ да тиксибэт. Төрүү дьоллоох бу сиргэ суох. Дьолу бэйэҥ таҥаҕын, араастан аттараҕын. Биирдэ эмит хантан эрэ халлаантан чуо эйиэхэ түһэн кэлбит түгэн дьол уһаабат. Уһуон иһин бэйэҥ мүччү тутаҕын биитэр бу дьол эбит ээ диэн өйдөөмүнэ кэлэтэн ыытаҕын. Ол оннугар сорунан туран сору көрдүүр, онон өҥнөр, онон туһана сатыыр үгүс курдук. Ордук бу кэлиҥҥи кэмҥэ. Киһи оннук айылынна эрэ, бэйэтэ бэйэтин итинниккэ тиэртэ эрэ, онно чопчу харда суох.

Саха саах сыбахтаах балаҕаныгар хайа эрэ алааска, үрэх баһыгар бүгэн олорорун саҕана моһоло биллэр этэ. Айылҕа биэрбитинэн, бу күн тугу дук гыммытынан олороохтоотоҕо. Кыһалҕаттан ордон, өйүнэн саҥа эрэйи айан таһаара сатыа дуо, суох буоллаҕа. Билиҥҥи олох дьайа күн аайы эбиллэ турар. Киһи дьылҕата тугу тосхойорунан сөп буолбат адьынаттанна, мыынар идэлэннэ. Тотон оннукка тиийдэ диэҕи, кыһалҕа да үгүс курдук. Бииртэн биир эрэй эрийэр, моһуок күөрэйэр. Илэ өйүнэн киһи сатаан олоруо суох үлүгэрэ. Били тоҕус уон тоҕус кэриҥэ бырыһыана ситэ арыллан үлэлээбэт аатырар мэйиитэ ол онно анаан араас албастары айан таһаарар, онно, дьэ, тиллэр. Кыһалҕаттан бүгэр, умнар, куотар ньымалары тобулар. Эҥин фобия элбиирин баттаһа араас мания баар буолан иһэр. Ким арыгылаан аралдьыйар, ким буруолаан буортуйар, ким оонньоон олоҕун ороскуотун биир түгэнинэн сабаары дураһыйар. Ол эрэ буолуо дуо, киһи бэйэтиттэн куотар ньымалара күн түүн үксүү турар. Ол тухары буруйдаах көстөн иһэр – бу омсолоох олох, кинини арыылыыр, бэлэҕиттэн матарар дьылҕа, итинник бара турар. Күн бүгүн ол айылаах буолбуттарыгар Буучуну кытары буруйдуох курдук тыллаһаллар. Ким эрэ арыгылаан быһа сытыйара Кырыым кырыыһа үһү дуо, дьиҥинэн. Барыта бэйэлээх бэйэҕэр саһа сылдьар. Төрдө-төрүөтэ – бэйэҕэр эрэ. Оттон бэйэлээх бэйэҕин тумнарыҥ кыаллыбат, кыайарыҥ уустук. Бүтүн дойдуну сэриилээн, норуоттары саба баттаан кыайардааҕар, бэйэҥ иһигэр кистэммит хос бэйэҕин кыайарыҥ саарбах.

 

Мин иккис бэйэм испэр уйаланан сылдьар, киниттэн хайдах да босхолонор кыаҕым суох – бэйэм буоллаҕа. Онон испэр куруук оспуор, охсуһуу. Биирим ыл, ис, чэпчиэҥ диир, иккиһим ону тохтото, буойа сатыыр да, ол үксүгэр кыаллыбат. Мин билэбин – биир үрүүмкэни истим да тохтообоппун, туохха тиийиэхпин, хайдах курдук эрэйдэниэхпин. Суох, син биир илиим үрүүмкэҕэ тиийбитэ эрэ баар буолар. Ол кэмҥэ мэйиим араарыллар диэтэххит дуу, үлэлиир ахан. Араас санаа кыл түгэҥҥэ элэҥнээн ааһар, олох көмпүүтэр курдук буолабын. Суох, иккис бэйэм биирбин кыайбыта эрэ баар буолар, мин уочараттаах оборчоҕо киирдэҕим ол. Онтон тахсар уустук…

Бэйэм курдуктары кытта алтыһан, хос санаабын олордьу хостоон эрэ баран, ыар сүгэһэрбиттэн арыый да туох эрэ көҕүрээбит курдук.

Мин үйэм тухары уонна иһиэм суоҕа диэн хайдах да андаҕайбаппын. Ол наадата да суох. Ити туһуттан киһи үксэ ыһыктынар. Бу иннинэ арыгыта суох олох суох дии сылдьан баран, хайаан онтон букатыннаахтык уонна эмискэ төлөрүйүөххүнүй? Саамай табыгастаах ньыма бу эбит – мин бүгүн испэппин, мин бүгүн өйдөөхпүн диэн. Оттон сарсыҥҥыны сарсыҥҥы билиэ. Сарсыныгар эмиэ биир күҥҥүн оннук торумнуугун. Ити курдук быт хаамыытынан чөл олоххо тиийиэххэ син.

Мин билигин бэйэбин ыалдьыбыт, кыайан үлэлээбэт буолбут антивируснай программалаах компьютерга холуубун. Туох баар докумуоннарым, файларым арыгы дьайыытыгар утарыласпаттар. Касперскайым тиэрэ үлэлиир. Мин биир сервергэ холбонон ыллахпына эрэ тыын киллэринэбин, сөпкө үлэлээн барабын. Ол – АА түмсүүгэ кэлэн, бэйэм курдук дьону кытта санаа атастастахпына, кыһалҕабын үллэһиннэхпинэ. Мин саамай эрэллээх доҕорум бытыылка эбит буоллаҕына, ол баҕабын билигин бу бөлөх солбуйар.

Ким да эйиэхэ билиниэ суоҕа – мин алкоголикпын диэн. Хайа да бэйэлээх буор иһээччи өлбөөдүйбүт өйүн биир быыкаа сырдык туманыгар хаһан эрэ бу тохтуохтаах диэн син өйдүүр курдук. Эрэл кыыма кыламныырын тухары кини арыгыһыт буолбутун билиммэт. Төһө да аан дойдуга арыгыһыппытынан аатырбыппыт, хас киинэ, кинигэ иһэ барыта арыгы тула сюжеттааҕын иһин, арыгыһыппын диэн айдаарар табыгаһа суох курдук.

Биһиэхэ көрүнньүк сиэр, чөл олох тылынан политиката баара алдьатар. Арай бэйэҥ курдук иһэр-аһыыр киһини кытта атах тэпсэн олорон кэпсэтиэххин син курдук да, онтуҥ бытыылката суох кыаллыбат. Бытыылка барытыгар күлүүс буолан эрдэҕэ. Эн дьону кытта дьон курдук сананаары, баар бэйэҕинээҕэр ордук сытыы, хорсун курдук көстөөрүгүн маҥнай саҕалаабытыҥ этэ. Билигин кэлэн онто суох бу олоххо сөп түбэһиэҥ дуо, суох бөҕө буоллаҕа. Киһи бары иһэр курдугун иһин, арыгыһыппын диэн айдааран көр эрэ – оннугун түргэнник булларыахтара. Ол иһэр дьонуҥ кимнээҕэр испэт курдук көстө сатаан эйигин хата сиилиэхтэрэ. Аныгы үйэҕэ киһи иһигэр иккилии бэйэтэ уйаланарын ааһан, сэттэ сирэйдээх, уларыйа сылдьар уобарастаах. Ол сирэйтэн дьиҥ бэйэтэ кимин бэйэтэ да билбэт.

Оннугун булларыахтара диэтим да, булларар сир да суох. Урут үгүс киһи үлүйэн өлүөҕүн вытрезвитель баар буолан быыһыыра, билигин ол суох. Полиция өйдөнүөххэр диэри тута түһэн баран, түүн үөһэ таһырдьа утаарыа. Ыалларыҥ үҥсэ сатыахтара да, холуобунай буруйу оҥоруоххар диэри эйигин ким да тутар, бобор бырааба суох. Ойоҕуҥ сордоно сатаан баран икки атаҕынан куотуо. ЛТП-нан аны куттаабаттар. Арыгы эмтэтэргэ үгүөрү үп, халыҥ харчы наада. «Краснай Якутияҕа» капельницалатан нэдиэлэ абыраныаҥ да, хат ол дьаабыга тиийбитиҥ эрэ баар буолуо. Босхо эмтэнэр буоллаххына, эйигин арыгыһыт диэн дьаралыктаан, көнөр-тупсар да түгэҥҥэр үчүгэй үлэҕэ киирэр кыаххын быһыахтара. Массыына ыытаргар, бултуургар көҥүл ыларгар барытыгар хаарчах буолуо. Хара мэҥ буолан дьон хараҕын эрэ аалыаҥ. Баҕалаах буоллаххына, онно да эмтииллэр. Босхо эмтэнэргэ уһун уочарат дииллэр. Босхо аата босхо, ыһыктынаргар сүтэрэриҥ суох курдук буолан тахсар. Харчы төлөөн, улаханнык ороскуотуран туран эмтэммиттэртэн биир эмэ букатыннаахтык тохтуур.

Алкоголизм ыарыы диир эбит буоллахпытына, эмэ буор-босхо. Айаххын хам баанар, куолайгын бүөлэнэр суол биир эрэ – ол күлүүһэ бэйэҕэр баар. Эҥин кодировка, тиктэрии, ойууҥҥа кытары бопторуу туһата кыра диэн нарколог бэйэтэ билинэрин кэннэ, туох диэн мөккүһүөҥүй. Ити наркологка итэҕэйэр оруннаах. Тоҕо диэтэххэ, кини бэйэтэ алкоголик. Ону ааһан, наркоман. Кини ити ыарыы ис төрдүн барытын билэр, дьайыытын эмиэ. Ол эрэн кини ылларбыт ыырыттан тахсар суолу бу анонимнай алкоголиктар түмсүүлэригэр кэлэн эрэ баран булбут.

Манна эҥин клиникалары ааспыт, туох баар ньыманы боруобалаан баран син биир төттөрү төннүбүт дьон кэлэн, быт хаамыытынан чөл олоххо дьулуһаллар. БЫТ ХААМЫЫТЫНАН. Ол биир улуу тойон арыгыны аччатыахха, чөл олоҕу тутуохха диэн уураахтаан кэбиспитин аанньа эмискэ дьон испэт буолан хаалара диэн УЛУУ УТОПИЯ! Иһиэн баҕарбыт киһи үүт-хайаҕас булбатаҕа диэн суох. Туох да улуу күүһэ кинини тохтотуо суоҕа. Дьон сиитэ-сэмэтэ, ойох, оҕо таптала, тус доруобуйа айгырыыра – барыта киэр силэйиллэр. Арыгы иһиэх баҕаны хам баттыыр туора күүс суох.

Аан дойдуга анонимнай алкоголиктар түмсүүлэрэ инньэ 1840 сылга, Россия ити хамсааһын саҕаламмыта 1987 сыллаахха эбит буоллаҕына, Сахабыт сиригэр, чуолаан Дьокуускай куоракка маннык түмсүү тэриллибитэ биэс эрэ сыл буолла.

«ЭРЭЛ» («Надежда») анонимнай алкоголиктар түмсүүлэрэ чуо хас киһини хабарын киһи билбэт курдук. Тоҕо диэтэххэ, бу атын общественнай тэрилтэлэр курдук суот-учуот, регистрация эҥин диэни билиммэт. Сүрүн уратыта – анонимнаһыгар, ол иһин ким манна киирбитин дьиҥ аатын, кимтэн кииннээҕин, хантан хааннааҕын, ханна үлэлиирин туоһуласпаттар. Эн манна кэлбиккин, эн ким да буолларгын, син биир биһиги курдуккун – эн алкоголиккын. Сыал-сорук биир – арыгыттан босхолонооһун. Аныгы кэм атын адьынатыттан, туох да кыайбат дэнэр наркоманиятыттан, токсикоманиятыттан босхолонуон баҕалаахтар кэлин бу дьоҥҥо кыттыстылар.

Түмсүү ол биэс сыллааҕыта Москубатааҕы АА-ларга регистрацияламмыт эрээри, бэйэтин букатын туһунан суоллаах-иистээх. Хайдах эрэ Дьокуускай анонимнай алкоголиктара киһи көҥүлүн ордук харыстыыр курдук атын суолу тутуспуттар. 

Манна ким да кими да күһэйбэт, ыллыҥ да арыгыгыҥ биир-биэс тыл суох быраҕан, иккис бэйэҕинэн буолбут бырыбыычыкаҕын быһа сотон кэбис диэн салыннарбат.

Бу дьону түмсүүгэ ким да соһон аҕалбатаҕа, биир үтүө күн хайа эрэ үрдүк күүс сиэтэн аҕалбытыгар махтаналлар эрэ. Кинилэр, мин көрдөхпүнэ, ааттара эрэ анонимнай. Кэм да бигэ суолга турбуттар атыттарга көмө-ньыма буолаары аһаҕастык үлэлииргэ бэлэмнэр. Бэл, наркодиспансердарга тиийэн баҕалаах дьоҥҥо күүс-тирэх буолар суолга туруннулар.

Арыгы иһэн алдьаммыт, абырахтанарын быыһыгар хаһан эрэ мин да киһи буолуом, бу аат аһыттан аккаастаныам диэччигэ, биитэр буруоҕа тумнастыбыт, наркотикка ылларбыт тыыннаах хаалар баҕата баһыйдаҕына, эбэтэр эрэ дуу, оҕото-уруута, чугас аймаҕа, истиҥ доҕоро, ойоҕо даҕаны итинник дьаллыкка букатыннаахтык ылларбыт ЭРЭЛ-гэ эрэ эрэниэн син эбит. 89142771023 – эрийдигит эрэ эрэли саҕыахтара…

Чэ, баҕар, чөл олох дии-дии арыгыга-дьайга альтернатива буоллун диэн араас дьарыктыыр кииннэри астыппыттара, онно анаан үп көрбүттэрэ буоллар өссө син этэ. Биһиэнэ барыта тылынан кыырыы, туораттан куолулааһын, өйдөөҕүмсүйүү. Бу иэдэйдибит, арыгыга чачайдыбыт диэн хаһыат сирэйин барыыллара биир эмэ арыгыһыты тохтоппута биллибэт. Атыттар саҕалаабатыннар, эрдэ-сылла тохтоотуннар диэҥҥэ көмө-ньыма буолуо эбитэ дуу, суоҕа дуу. Ол биир эмэ төрүкү испэт киһи бэйэтин колокольнятыттан иитэ-үөрэтэ, мөҕө-этэ сатыыра таах кумаар дыыгыныырыгар тэҥнээх. Оттон букатын буорайар стадиятыгар тиийбит, олох түгэҕин өҥөйбүт, онтон өрүттэн эрэр, өрүттүбүт курдук киһи этэрэ-тыынара, аһаҕастык кэпсиирэ төбөҕө охсубут тэҥэ дьайар, түргэнник тиийэр. Ити КУРДУК диирим оруннаах. Арыгы диэн ас, атас арахсан биэрбэт, онно үөрүйэх өйгөр сөҥөн сылдьар. Сөптөөх түгэҥҥэ күөрэс гынарга куруук бэлэм. Иһэ сырыттахха кыһалҕа кыра, хайдах гынан абырахтаммыт, бу ытарчалыы ылбыт ыарыыттан кыра кэмҥэ да босхоломмут, уҕарытыммыт эрэ киһи диэн сыал-сорук турар. Оттон испэт буолан хааллахха, олох дьиҥ сирэйин көрдөрөн, онтон куотар сириҥ суох буолан хаалар. Ити кэми эрэ аһарыахха наада. Бу биир күнү аһарыахха наада.

Испит киһи диэн баҕа ханна да сүппэт. Борщ миин кытары графины кытта дьүөрэлэһэр. Бултуу, шашлыктыы барыы, баанньыктаныы кытары арыгыны кытта ассоциацияланар. Ол стереотиптан босхолонор, быһа сотор уустук. Син биир баҕарбытыҥ эрэ баар буолар. Биир чаас тулуйуохха наада. Оччоҕо ааһар. Ааспатаҕына бэйэҥ курдук бу бөлөххө сылдьар киһини кытары төлөпүөнүнэн даҕаны кэпсэтиэххин наада.

 

Мин бэҕэһээ алдьана сыстым. Иһиэх баҕам батарбата. Олох туох да көмөлөспөтө. Ээ, биир буокканы уонна биир пиибэни ыллым. Дьэ, уонна икки бэйэм мөккүөрүн ортотугар буолан хааллым. Туох тохтоппута буолуо дии саныыгыт? Мин сарсын бэйэм курдук иһээччи дьоҥҥо арыгыттан аккаастаммыт уоппуппуттан кэпсиэхтээҕим быыһаата. Ону саныы биэрээт хайдах эрэ суобаһырҕаан, баҕар, ол дьоҥҥо бэстилиэнэй шанс биэриэхтээҕим бу туһуттан тохтуо диэн санаам бэйэбин быыһаан таһаарда. Ойоҕум тохтото сатаабыта, оҕом ыалдьыбыта, дьонум туорайдаспыттара, бу туһуттан өлүөҥ да диэбиттэрэ буоллар, мин тохтоон бэрт. Бэйэм курдуктарга көмө буолуом диэн санаа эрэ өрө тарта.

Атын иһээччи дьоҥҥо көмөлөһөрүҥ бэйэҕин кытары быыһаан таһаарар.

 визитка АА

Ити курдук кэпсээн-ипсээн үгүс. Эти-сиини элэтэн, олоххун бүтүннүүтүн алдьатан, бүтэр уһукка тиийэн баран бабат диэн быт хаамыытынан эргиллэ сатыахтааҕар, ДЬОН ТЭҤИНЭН иһэ сылдьар курдук сананар сахха өйү-төйү булуммут ордук. Ол иһин итинник санааларын сайҕыыр дьон кэпсээнин быһыта-орута билиһиннэрэр наадалаах дии санаатым.

Саха арыгыга ылларымтыа, дьахтар ити оборчоҕо ордук түргэнник киирэр уонна онтон оронон тахсыбат диэн курдук стереотип элбэх. Аны туран, алкоголизм диэн ыарыы эдэрдэри буулуура үксээтэ. Урут кэм оскуоланы бүтэрэн баран арыгыны саҥа амсайар буоллахтарына, билигин кыра кылаастартан, сорох-сорохтор онтон да эрдэ саҕалыыр буоланнар, кыраайга тиийии кэмэ-болдьоҕо эрдэлээтэҕэ.

Инньэ былыр эмиэрикэлэр ким алкоголигын быһаарар таблицалара баар этэ. Ол быһыытынан эн, мин, кини, киһи үксэ буор арыгыһыт буолан тахсар. Ама да билигин Эмиэрикэ буолла да атын, биһиэхэ утары курдук буолбутун иһин, баҕар, кинилэр сөпкө ааҕаллара буолуо. Ол таблицанан сирдэтэн, бэйэ хайдаҕын билинэн, онтон туоруур суору тобулар туохтаах үһүнүй.

Алкоголизм – бу ыарыы. Ыарахан ыарыы. Алкоголик – бу туох эрэ ыар буруйдаах да, мас акаары да буолбатах, ыарыһах. Ол аата кини изгой буолуо суохтаах. Ол гынан баран чөл олоххо күһэйэн, арыгыга уонна арыгыһыттарга сэриини биллэрэн ону кыайбат эбиккин. Бу атын, параллельнай эйгэ иһигэр киирэн хаалбыт дьон быт хаамыытынан чөл олохтонуулара син кыаллыан сөп эбит. Ол эрээри ити олус уустук суол... Саҕалыахха, тиийиэххэ эрэ наада. Сорох-сорохтор ити АА түмсүүгэ үс сылы быһа хааман тиийэллэр эбит.

Бүгүн аан дойдуттан арыыламмыттыы сананан, амырыын турукка киирэ сытар ким эрэ хаһан эрэ ол АА-ларга тиийэн:

-Мин алкоголикпын, бүгүн мин өйдөөхпүн, — диир түгэнэ үүнүө.

Арыгыттан эрэ буолбатах, наркотиктан, сүүйүүлээх оонньууга ылларыыттан, араас атын дьаллыктан итинник быт хаамыытынан босхолонуохха сөп. Оннооҕор созависимость диэн ыарыы баар эбит. Итинник дьону кытта биир дьиэ иһигэр олорон кинини кытта тэҥҥэ эрэйи көрсөр дьон ыарыыта. Итиччэтигэр көрүнньүк чөл олохтоох, харах баайыыта арыгыны хаарчахтааһыннаах биһиги уопсастыбабытыгар киһи үгүс аҥаара ыалдьар буолан тахсар.

Түмсүү бэйэтэ анал программалардаах, аан дойду баай уоппутунан толору туһанар. Манна туох да саҥаны айа сатыыр наадата суох. Ол эрээри бэйэбиттэн биири эбэн этиим. Аан дойду эйигин арыылыыр буоллаҕына, эн аан дойдуттан бэйэҥ арыылан, дьонтон күрүөлэн. Дьон сиилиэ, туоратыа, сиргэниэ диэн санааттан босхолонор хайаан да наада. Эн алдьаммыккар аан дойду буруйа суох, эйигин да буруйдуур бырааптара суох. Бэйэҕин сэнэнэн, аалан, дьон хараҕынан көрүнэн кэрбэнэр туох да туһата суох. Буолуох буолбут, хайыыр да кыах суох. Бүгүҥҥү күҥҥүн күрүөлэн, ол сарсыҥҥыгар бигэ суолу тэлэн биэриэ.

Бу оһоллоох орто дойдуга туох даҕаны мээнэҕэ буолбат. Дьай баар буоллаҕына, онтон тахсар быыс-хайаҕас хайаан да көстүөхтээх. Арыгыһыт буолуу диэн киһини тургутан көрүү биир көрүҥэ буолуон эмиэ сөп. Букатын аллара түһэн баран өрүттүү, өрө көтүү – киһини өссө биир үөһээ кэрдиискэ таһаарар сүдү көстүү.

 

Анонимнай алкоголиктар маннык түмсүүлэрэ сир-сир аайы баар. Хайа эрэ дойдуга күүлэйдии тиийэн баран, «все включено» систиэмэ содула мэйиигин эргитээри гыннаҕына, ол дойду алкоголиктарын мунньаҕар көтөн түстүҥ да, ким да атыҥырыа суоҕа. Аан дойду алкоголиктара биир буоллахтара.

Үөс сиргэ кинилэр кимнээҕэр көхтөөхтөр, аата эрэ анонимнай, алкоголик буолалларын аһаҕастык билинэртэн сааппаттар. Аһыы ас кими абылаабатаҕа баарай, күн-түүн арыгыһыттар кэккэлэрэ хаҥаан иһэр. Сир-сир АА-лара (бэйэлэрин кылгатан итинник ааттаналлар) ол эрэн уратылаһаллар. Бэйэлэрэ буолбатах, түмсүүлэрэ ыытар үлэтэ атыннаах. Сорох сирдэргэ арыгыларын быраҕан гуру курдук санаммыттар былааһы былдьаһан тыл-тылларыгар киирсибэттэр үһү. Оннук буолумуна, алкоголик көннөрү киһиттэн туох уратылаах үһү, дьон итэҕэһин-быһаҕаһын онно да соһо сылдьар буоллахтара. Бу уон икки хардыы диэн хамсааһын, үөрэх биирин иһин, киһи-киһи тус-туһунан, арыгыттан аккаастаныы тус суола атын-атын. Ким спонсор диэн ааттанар арыгыттан бигэтик арахсыбыт киһини наставник оҥостон, кини ыйыытынан-кэрдиитинэн чөл олоххо төннөрүн ордоруо. Ким көннөрү бэйэтин ис кирин хостоон, ону кэпсээн чэпчииринэн муҥурданыа. Оттон ким эрэ атыттан кэпсэллэрин истэн, онтон үөрэх ылан, кинилэр сыыһаларын хатылаабатах киһи диэн санааҕа ылларыа. Хас киһи маннык түмсүүгэ баар да, оччо суол, оччо устуоруйа. Арыгылааһын сүнньэ, сценарийа биир курдугун иһин, олох эридьиэһэ элбэҕин курдук, арыгы тиэрдэр суола үгүс. Арыгы содула содур диибит даҕаны, эрдэтинэ киһиэхэ муҥутуур кыаҕы биэрэр курдук этэ эбээт. Атас-доҕор арыгыттан сылтаан элбиир, олох үөһүгэр эйигин кини үтэйэр. Арыгы иһиитэ диэн туспа аан дойду, туһунар философия, атын олох. Ол туһунан кураанаҕы куолулаан туһа суох. Ол иһигэр киирэ сылдьыбыт, бэйэтинэн билбит, билэр эрэ киһи ити тыллар кэтэхтэригэр туох баарын толору өйдүө.

1840 сыллаахха Балтиморга бэйэ-бэйэлэрин өйөһөөрү алкоголиктар Вашингтоннааҕы түмсүүлэрэ тэриллибитэ.

Сотору кэминэн түмсүү сыала-соруга элбээн, олоххо, атын дьоҥҥо дьайар күүһэ үрдээн, ити түмсүүгэ испэт дьон кытары киирэр буолбуттара.

Политикаҕа кытары дьайар кыахтаах общественнай түмсүүгэ кубулуйбута. Сотору кэминэн таҥара үлэһиттэрэ ити түмсүүгэ саҥа сүүрээни киллэрбиттэрэ.

Түмсүү кыраттан саҕаламмыт. Билл Уилсон диэн американец арыгылаан хаһыс эрэ төгүлүн балыыһаҕа киирэн баран сыл аҥаара испэтэх. Онтон тахсан баран арыгылаары бииргэ иһэр киһини көрдөөбүт. Арыгы буолан баран атастаах буолар. Боб Смит диэн алкоголик бырааһы көрсүбүт. Бу сырыыга икки иһээччи арыгыттан хайдах босхолонор туһунан тобулаары кэпсэтэн киирэн барбыттар. Анонимнай алкоголиктар диэн түмсүүнү тэрийиэххэ дэспиттэр. 1935 сыллаахха бэс ыйын 10 күнүгэр Боб Смит бүтэһик бытыылкатын – биир пиибэни испит. Ити күнтэн ыла аан дойдуга анонимнай алкоголиктар түмсүүлэрэ тэриллибит.

 Кинилэр холобурдарынан сир-сир аайы итинник түмсүүлэр элбээн испиттэр. Ити Смит түмсүүтүгэр 1937 сыллаахха 40 киирбит. 1938 сыл бүтүүтэ «12 шагов» диэн программа барыла оҥоһуллубут. 1995 сыллаахха 141 дойдуга анонимнай алкоголиктар ахсааннара икки мөлүйүөҥҥэ тиийбит.

Россия маннык түмсүү 1987 сыллаахха тэриллибитэ.

Алкоголиктар эрэ түмсэр буолбатахтар. Өссө созависимайдар (Ал-Анон) эмиэ түмсүүлээхтэр. Арыгыһыт аймахтаахтар эмиэ бэйэ-бэйэлэрин өйөһөллөр, уоппут атастаһаллар, хайдах киһилэрин чөл олоххо төнүннэрэр суолу тобулаллар.

Маны тэҥэ анонимнай наркоманнар, алкоголик төрөппүттэрдээх дьон, обжоралар, анонимнай эмоционаллар, анонимнай трудоголиктар, анонимнай сексоголиктар, анонимнай никотинщиктар, анонимнай игроманнар уо.д.а. түмсүүлэрэ диэн бааллар.

Венера ПЕТРОВА.

 

 

1 июня, 2015 Главные новости

Добавить комментарий

*