Буруйдаах бэйэбин бутуйа

21 октября, 2014 в 5:56
images

Билбэт эрээри билэ охсубут киһим өйбүттэн тахсыбат, санаабыттан арахпат. Ама да буолбутун иһин, хайа муҥун диэххэ айылаах. Мин ити туохха тиэрдиэн, тугунан дьайыан бэркэ диэн билэбин ээ, тоҥ өйбүнэн, эт бэйэбинэн. Суох, сырыы аайы саҥаттан билэр суолбар үктэммитим эрэ баар буолар.

Баҕар, бу маннык монитор сырдык иэнигэр тыыннаах курдук тыллары тистэхпинэ, иитиллэн эрэр анти-иэйиим атын бэлиэлэнэн, туох да содула суох суураллан хаалаарай? Киһи кыыһырбытын-кыынньыбытын тугунан эрэ таһаардаҕына сонно тута чэпчиирин мин бэйэбинэн билэбин. Ол ким эрэ трубканы ылбатаҕар, ол туһуттан мин иһирэх иэйиибин иччилээн баран, биирдэ биллибэт түгэҕэр ньимис гыммытын туһуттан тугу барытын тоҕу солоон, аан дойдуга өстүйбүттүү үөхсэн барбат буоллаҕым. Мин чуумпутук, бэйэтигэр чугаһаамына эрэ тыыммын таһаарыым, суругунан эрэ суоһурҕаннаҕа буолуум.

Эмискэ билсибит бэйэбит ыксаабыттыы ыксаласпыппыт оннук тэтиминэн оһон хаалыах муҥа дуу? Ол сибикитэ бу уһун күн сарсыардатыгар букатын суоҕа. Эрдэ уһуктан баран, эн уугун аймаамаары аттыгар сымнаан-сылаанньыйан сыппытым этэ. Эн холку хоонньугар таһырдьа хаалбыт халы-мааргы илэттэн саһаммын, сарсыарда өссө уонна өссө уһууругар баҕараммын. Илиим барбыта, имэрийэ иэйбитэ эрэ баар буоларын арыый да аччатаммын. Бөлүүҥҥү остуоруйа уһуурун ыралааммын. Эйиэхэ бүүс-бүтүннүүбүнэн бас бэринэммин. Утуйа да сытан кууһар аакка сытар бэйэҕэр бигэнэммин. Эйиэхэ эрэнэммин, илэ суох дэниэх кэрэни итэҕэйэммин.

Эн аттыгар мэлдьи баардыы сананаммын, саарбах өрүттэри киэр кыйдааммын. Ол кэмҥэ эн ууҥ быыһынан барбат инигин диэн ыйыппытыҥ, били бэҕэһээ хаалар инигин диэн сэмээр сэрэнэ ыйыппыккыныы. Хаалбытым хараххынан ааттыыргын ылынан. Эмискэ иэйбит бэйэбин ыытынан.

Ол эмискэччититтэн бэйэм да саллыбытым. Күүдэпчилэнэ умайар уот суоһуттан сэрэнэммин. Билбэт киһим биирдэ баар буолан хаалбытыттан дьиксинэммин. Билбэт уонна миигиттэн букатын ыраах, атын киһим… Ороҥҥо тиэрдэр орох онон эрэ бүтүө эбит. Сирдээх халлаан курдук атын-атын дьону туох бэйэлээҕэ баайа охсуой. Биир эмэ да бииргэлэһэргэ олук буолуох өрүт суох курдук. Оччотугар тоҕо мин сүрэҕим толугуруу мөхсөрүй, хараҕым хайгыы көрөрүй, имим кэйэн кэлэрий? Уйан уоскар умсугуйарым, эдэр эккэр ымсыырарым, харда уоххар талаһарым тугуй? Миэхэ сипсийэр тылларыҥ, өлө-тиллэ таптыырыҥ, өрүтэ тыына, өрө мөхсө, төлүтэ биэрэ… таптыырыҥ тугуй? Орон эрэ оонньуута, таҕыл эрэ тахсыыта, имэҥ эрэ иэйиитэ дуо? Уос буоллар атыны туойар, тыл кэмчитин солбуйар, таһаам устун аргыый айанныыр. Инчэҕэй сурук таайыытын туораттан аахпыт суох. Сүтэ-сүтэ күөрэйэр бэйэм баары суохха, суоҕу баарга холуохча, иннин-кэннин быһаарбат буолуохча.

Оо, үчүгэйиэн, минньигэһиэн диэбиппин эн өйдөөмүнэ тохтоон ылаҕын эрээри, иэйэр эт тыла да суох барытын кэпсиир. Ол уһук түгэҥҥэ тылы тылга тылбаастыам үһү дуо, туох төлө көппүтүнэн, саҥа хайдах тахсарынан ини.

Ити түүҥҥү түүл-бит түгэн билигин да өйбүн туймаардан, эйиэхэ өстүйэн эрэрбин энчирэтээри гыннаҕа үһү. Тоҕо да мин барытын урут оҥорон көрөрүм буолуой? Дьахтар эрэ бүгүн иһиттэн сарсыҥҥыга санаатынан дьулуһар, суоҕу сонно баар гына сатыыр. Дьахтар буолуу иититтэн мин хайаан төлө көтүөхпүнүй, киһиттэн ураты буолан хаалыахпыный. Бүгүн эрэ баар дьол айбыт хартыыҥката. Онтон ордук, онтон үрдүк туох да суох эбитин син өйдүүр курдукпун да, саарбаҕын да иһин салгыылаах буолуон баҕарар эбиппин. Сарсыарда саҥалыы сайдыбыт иэйии айбыт хартыыҥката күн киэһэриитэ өҥнүүн өлбөөрүөн, өйдөбүллүүн өһүөн сэрэйбэтэх буоллаҕым. Буруйум диэн баартан ордукка баҕарбыппар, дьолтон атыҥҥа санаммыппар.

Буруйум дириҥ эбитин бэйэбэр да билиммэппин. Дьахтар буоллаҕым, дьахтар. Онон-манан эргитэн, баар чахчыны муннаран, бу суруйа олордоҕум. Тугу да гынарын ааспыт акаары дьахтар… Дьахтар буруйдааҕар син биир эр киһи буруйдаах диэри гынарым дуу? Эн тугуҥ буруйай, тыал курдук тыыннаахпар, имэҥи иэйэртэн ордорор сүрүннээхпэр. Эн иннинээҕини эйигинэн кэбэҕэстик солбуйбутум курдук, эйигин ааһан иһэн албынныыр адьынаттаахпар. Ону эн билиэ суохтааҕыҥ. Онно туоһу сарсыарда бэйэтэ. Оттон киэһэтин хартыыҥканы ким хайа тарта, ортотунан сотуллубат сурааһыны түһэрдэ? Туораттан ороостохторуна эрэ ол-бу оронон тахсар. Мин билэр эбиппин уган биэрбит үһүс киһини, тылын кыатамматах ырбаҥса ыччаты. Буруйу киниэхэ сүктэрэн, саҥа доҕорбун амнистиялыы охсорум дуу? Ол иһин даҕаны, суруйарым син содулланна, соругум туолла. Бэйэм тыалырбабын суруйуум кытта хатылыыр. Бииринэн хатылаан баран үөйбэтэхпинэн түмүктүүр ити мин идэм.

Арыый да чэпчээтим, баар-суох дьүөгэбэр аһыллыбыттыы астынным. Мин дьүөгэлэрим ыырдара атын, ыына-мээнэ бэйэбин сэргээбиттэрин да иһин, сөп диэбэттэрэ сокуон. Ол кэриэтин хайа эрэ вокзалга олорон, харахтаан көрбөтөх дьоммор баарбын барытын тэбиэм этэ. Оттон суруйуу диэн ол кэриэтэ – ааҕа олорор киһи кимэ биллибэт, мин да киммин кини сэрэйбэт. Сэрэйбиттэрин да иһин, суруллубут суоруллубат, кэнники дьылҕата миигин соччо таарыйбат. Билигин эрэ мин арыллыым, испэр хаатыйаламмыт хартыыҥкалартан босхолонуум. Уонна эмиэ саҥалыы иэйэн-куойан барыым. Баҕар, мин кэлин тиһэн кэпсээн гынаары эрэ бииртэн биири биһириирим, ол эрэ туһугар олорор курдук быһыыланарым буолаарай? Киһи киминээҕэр, айыллыбыт атын бэйэтэ, биитэр үтүгүннэриллибит, сүһэн ылыллыбыт уобараһа ордуга дуу?

Тыллар кэтэхтэригэр тугум да хаалбатаҕыныы санаалыын чэпчээтим, эттиин-сиинниин эгди буоллум. Бэҕэһээ бэрт диэбит киһим кэпсээн иһигэр эрэ хаайтарда дуо? Кэбис, салгыы мин тиһимиим, олоҕу урут түһүмүүм. Кэлиэ барыта кэтэстэххэ, кэмин иннинэ кэпсээбэтэххэ. Туох да диэбит иһин, олоҕу суоллаан, баары батыһан суруйар ордук. Баартан ордугу син биир айбаккын, баһыҥ иһинээҕи балыыҥкаттан ордубаккын.
Сарсыардам суураллар, суруйуу баарынан сыыйа солбуллар. Ол да буоллар, бүгүн биллиэҥ дуо эн миэхэ, элбэҕи эрэйэриттэн эрэйдэнэр эйээрбэ дьахтарга? Туора сотор тыл ыыһа дуу, бэйэлээх бэйэм угуйар уот күүһэ дуу? Күн көрдөрүө ини оттон. Буруйдаах бэйэбин бутуйа маны, баҕар, салгыам күн киэһэриитэ, санаа сааһыланыыта. Сааһыланарын ааспыт санаа эбитэ дуу…

Киэһэрэрин кэтэһиминэ киэптэттим, бэйэбиттэн эмсэҕэлээбит бэйэбэр бэлэх бөҕөнү оҥордум. Дьахтар санаатын табарга биир суол баар – саҥа былааччыйа, атын таҥас, өссө да элбэх күн бэҕэһээ наадата суох тэрил. Ол дьолу сүүс бырыһыан да солбуйбатар, кыра кэмҥэ аралдьытар, саататар.

Былааччыйабын дьиэҕэ бүччүмҥэ кэтэн сиэркилэлиин сэлэһээри нэһиилэ батан турдахпына… төлөпүөн обургу төлө биэрдэ да, аан дойдуга мин саҕа дьоллоох суох буола түстэ. Кынат буолуох тыллары, санаабар, өр да кэтэспит курдуктар. Миигин буруйдуохтааҕар, тыл быһаҕаһынан да хаарыйбата. Киэһэриитэ күнүм саҥа тахсан эрэринии тиллэн кэллэҕим үһү. Дьахтар ама буруйдаах буолуой, ону сатаан бутуйбат дьахтар суох ини.

21 октября, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*