Газохимическай собуот тула

3 июня, 2015 в 14:49
очень много людей

Өлүөнэ өрүс үрдүгэр Дьокуускай куораттан чугас, Мэҥэ Хаҥалас сиригэр-уотугар тутуллуохтаах газохимическай собуот туһунан элбэх кэпсэтии республика олохтоохторун суругунан утарылаһар элбэх кэпсэтиилэр, сорунуулаах утарсыылара буола турар. Былаас норуоту уоскута сатаан проект суох, итнвестор биллибэт, экологическай экспертиза түмүгэ ирдэбилгэ эппиэттээбэт буоллаҕына илии баттыахпыт суоҕа, диэн араастаан муннараллар. Халбаҥ эппиэттэри биэрэллэр.

Дьиҥинэн, Заречье “ТОСЭР” туһунан хамыыһыйа баар. Туох даҕаны барыллаан былааҥҥа бырайыага суох газохимическай собуоту тутабыт, диэн Хабаровскайга, Москваҕа тиийэн улахан таһымнаах мунньахтарга биһиги салайааччыларбыт тиийэн эппэтэхтэрэ сэрэйиллэр. Биллэн турар, экологическай өттүнэн тургутууну учуонайдарынан салайааччыларбыт ыыттара туруохтарын сөптөөх. Манна даҕатан эттэххэ ааспыт мунньахха индия делегацията карбомиднай собуот модульнай буолуоҕа, быһата рельсэлэргэ турар түргэнник хомуллар-ыһыллар, диэн соһуппута. Төгүрүк сыл тулуйан үлэлиир агрегаттара биһиги Сахабыт сирин бу уобаласка дьарыктанар учуонайдарын этиилэрэ, түмүктэрэ эбэһээтэлинэй учуоттаныахтаах. Хайа аны ирбэт тоҥмут содула тоҕо учуоттаныа суохтааҕый? Саха сирин тымныы усулуобуйатыгар дьааттаах буруо көтөр сирин инин хабыыта. Итинтэн да атын сытыы боппуруостар үөскүүллэр. Оччоҕо бу химическэй собуот тутуута олус ороскуоттаах буолан тахсар. Инникитин барыыс эрэ ылар туһуттан аҕыйах чааһынай инвестордар баҕаларын толоруу төрөөбүт айылҕабытыгар, олохтоох дьоҥҥо, кыылга-сүөлгэ, көтөргө содула олоччу учутуоттаныахтаах, чуолкай ааҕыллыахтаах.

Саха сирин усулуобуйатыгар баар көстүүлэри учуоттаабакка соҕуруу, итии дойдуга оҥоһуллан үлэлиир технологиялаах собуоттары аҕалан туталлара сэрэйиллэр. Норуот бу собуот тутуутун былаанын утарбыта төрдүс ыйа. Маныаха өрөспүүбүлүкэбит араас тыһымнаах салалтата, тус бэйэлэрэ интэриэстээх дьон бу боппуруоһу күөттүүллэр, диэн дьоҥҥо сэргэҕэ сыыһа өйдөбүлү биэрэллэр. Оннооҕор Ил Дархаммыт кимнээх саҥаралларын билэбит, диэн соһуттаҕа үһү. Бу мин, Газохимическай собуот тутуутун былаанын хара маҥнайгыттан, бу дьыл тохсунньу 29 күнүттэн утарбыт киһи, чунуобунньук даҕаны, бэлиитик даҕаны буолбатахпын. Интэриэһим биир: бу маннык кэрэ айылҕалаах, аан дойдуга биллэр улахан, Саха сирин киэн туттар Элиэнэ өрүһүн үрдүгэр Газохимическай собуот тутуллуутун утарыы. Биһиги көҕүлүүр бөлөхпүтүн учууталлар, эмп-том үлэһиттэрэ, сынньалаҥҥа олорооччу пенсионердар, боростуой үлэһит норуот, сылгы-сүөһү көрөөччүлэр өйүүллэр.

Ол оннугар Мэҥэ Хаҥаластан быыбардаммыт Ил Түмэммит депутаттара, оройуонтан төрүттээх чунуобунньуктарбыт, куттанан ууну омурдубут курдук сылдьаллар. Тугу эрэ кэтэһэллэр быһыылаах…

Газохимическай собуот тутуутун утарсыыны Дьокуускай куорат олохтоохторо, Хаҥалас, Нам, Амма, Таатта, Сунтаар, Ньурба уо.д.а. улуустар олохтоохторо өйөөтүлэр. Нэһилиэктэр улуустар депутаттара туһааннаах быһаарыылары ылыннылар.

Бу дуо, аҕыйах киһи бэйэлэрин тус сыалларын, былааска талаһар, байар-тайар татым санааларын, ситиһээри туруммут суоллара? Бу дьиҥнээх норуот сүрэҕиттэн, дууһатыттан тахсыбыт дьиксинии ыар санаатын биллэрэр, тугу даҕаны истиэн баҕарбат буолбут былааска тириэрдии суола.  Маны бары боростуой дьон иилиир-саҕалыыр, чунуобунньуктар кыттыспаттар, өйөспөттөр.

Онон норуоту баһааҕырдар соччото суох быһыы дии саныыбын. Кини-тугу даҕаны билбэт, барытын биһиги билэбит, биһиги быһаарабыт, диэн аһаҕастык этэр бириэмэ ааспыта. Былаас этэрэ-тыынара аһаҕас дьэҥкэ буолуохтаах, ол иһин араас стандарт диэн оҥоһулуннаҕа.

Дьиҥинэн маннык уустук балаһыанньаҕа Өрөспүүбүлүкэ салайааччылара Газохимическай собуот тутуутуттан бэйэлэрэ аккаастаныахтарын сөп этэ. ТОСЭР туһунан 473—ФЗ үһүс ыстатыйатын үһүс чааһыгар уонна бэһис чааһыгар олоҕуран, бырайыак оҥоһуллуон иннинэ.

Кэнники бырайыак оҥоһуллан государственнай экологическай экспертиза оҥоһуллар кэмигэр, онтон да инники кэмҥэ Өрөспүүбүлүкэ салалтата Собуоту туттарбаппын, илии баттаабаппын, диэн этэр кыаҕа общественнай истиилэр саҕаланаллар. Онно норуот күүскэ турунуохтаах. Собуоту туттарбаппын, диэн бигэ тылын тириэрдиэхтээх.

Туораттан, биһиги күүскэ хонтуруоллуохпут, диэн этиини биир бэйэм бэйэни албыннаныы диибин.

Ардыгар, биһиги чунуобунньуктарбыт ити ТОСЭР туһунан сокуону билэллэрэ дуу, суоҕа дуу? диэн санаа кииртэлиир…

Биир даҕаны, санаатын аһаҕастык кырдьыгынан этэр, салайааччы суоҕа кыһыылаах, ааспыт көлүөнэлэр салайааччыларыгар тэҥнэһиэхтэрэ дуо?

Үөһээ ааттаммыт Сокуон туһунан кылгас быһаарыыны “ЯВ” муус устар ый 17 күнүгэр бэчээттээбитэ.

2015 с олунньу ый 13 күнүгэр “Наша время” хаһыат үһүс балаһатыгар “Мнения населения не в счет”, диэн кыра буолан баран үчүгэй ис хоһоонноох ыстатыйа тахсыбыта, онно “ТОСЭР” туһунан федеральнай сокуон үһүс ыстатыйатын бастакы чааһыгар бэһис пуунун ырытыыны салҕыым.

Итиннэ этиллэринэн, “ТОСЭР” чэрчитинэн тутуллар собуокка, технологияҕа, оҥорон таһаарыы ньымаларыгар, оборудованияҕа намтатыллыбыт ирдэбиллэр көрүллүөхтэрин сөптөөх.

Дьэ, бу сытар сокуон иэччэхтээх капкаана, олох боростуойдук эттэххэ, инвестордар бэйэлэрин эргэрбит даҕаны технологияларын, оҥорон таһаарар ньымаларын, оборудованияларын аҕалыахтарын сөптөөх. Оччоҕо экологичкскай экспертиза 45 хонук оҥоһуллар буоллаҕына алта ыйга диэри оҥоһуллуохтаах, диэн суруллубутун курдук, экология боппуруоһа, экономика үп-харчы боппуруостарын кэннилэриттэн туруон сөп, туруо да буолуо.

Онон Газохимическай собуот тутуутун утары туруулаһыы оруннаах суол. Өрөспүүбүлүкэ олохтоохторо өссө төгүл сыаналаан көрүҥ, хайдахтаах курдук айылҕабытыгар, оҕолорбут-сиэннэрбит доруобуйаларыгар охсуулаах, сүлүһүннээх дьааты таһаарар собуот тутуллара былааннанарын. Бу кэнники улаатан-тэнийэн, сүдү собуот буолуо, оччонон айылҕаҕа, олохтоохторго содула өссө улахан буолуо.

Элиэнэ өрүс үрдүгэр тутуллуохтаах Газохимическай собуот тутуутун утарыы аахсыйатын өйүөҕүҥ! Нэһилиэктэр, улуустар депутаттара быыбардааччыларгытыттан туора турумаҥ, баһылыктар олохтоохторгутун өйөөҥ!

 

Мэҥэ Хаҥалас улууһун Общественнай Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ көҕүлүүр бөлөх салайааччыта Р.К.Михайлов.

 

Ыам ыйын 14 күнэ 2015 сыл. Майа Степанов аатынан уулусса 28/13.

Арамаан ДЬӨГҮӨРЭП.

 

 

3 июня, 2015 Главные новости

Добавить комментарий

*