Кулан: Ким туга-ханныга биллэр кэмэ

6 мая, 2015 в 3:51
Березовые листья на фоне Лены

Хас биирдии норуот сайдар эбэтэр эстэр суоллаах-иистээх. Хаһан да биир сиргэ турбат. Улугуран, утуйан, биир таһымҥа тохтоон хаалыаҕын аттыгар баар атын омуктар дьайыылара, олоҕор орооһуулара, эбэтэр бэйэтин иһигэр үөскээн тахсар утарыта турсуулара бокуой биэрбэккэ хамсата тураллар.

Чуумпу олоҕун хамсаталлар. Атааннаах-мөҥүөннээх Аан ийэ дойду буоллаҕа эбээт. Оргуйа турар олгуй курдук бидилийэр олохтоох. Онно дьэ норуот уйана-хатана биллэр, сайдар эбэтэр симэлийэр тосхоло туһаайыллар.
Ол сокуонтан биһиги, сахалар, эмиэ туоруур кыахпыт суох. Үөс сиртэн тэйэн, үс хайанан хаххаланан үтүө-нуурал олохтонор табыллыбат кэмэ, билигин. Ол сиэринэн суол-иис оҥоһуллан, кэлии-барыы элбээн, үтэн-анньан көрүү үксүүр. Кырдьыга даҕаны, туораттан омос көрдөххө, бачча киэҥ, баай сиргэ мөлүйүөнү да кыайбат киһи арҕам-тарҕам олороро ымсыылаах буоллаҕа.
Оттон ис-иһигэр киирэн ырытан көрдөххө, норуоту үтэн-анньан көрүү, бу кини бэйэтэ сайдарыгар, түмсүүлээх буоларыгар олус туһалаах. Тоҕо диэтэххэ, айылҕаҕа саамай алдьатыылаах най барыы буолар. Ол иһин, химзавод тутуутун курдук хотугу айылҕаҕа олус кутталлаах бырайыагы былааннааһыҥҥа хардабыт — биһиги төрөөбүт сирбитигэр-уоппутугар, иитиллэр эбэбитигэр сыһыаммыт хайдаҕын туоһута буолуохтаах. Саҥата суох олорон биэрии, харчыга, дуоһунаска ымсыыран, эбэтэр бэйэ туһугар куттанан, муҥкук буолан киирэн биэрии, син биир ийэ дойдуну куорҕаллыыр кэмнэригэр куотан хаалыы курдук ыар содуллаах. Ким туга-ханныга биллэр кэмэ.
Былыр биир түүр тойоно кытайдарга кэпсэтиигэ ыыппыт дьонун кыдыйан кэбиспиттэр. Тойон саҥарбатах. Онтон аһара бараннар анараа дьон ойоххун аҕала тарт диэн моһуйбуттар. Дьоно биэримэ дии сатаабыттарын үрдүнэн дьахтары тэрийэн кытайдарга ыыппыт. Сотору буолан баран аны туһата суох сытар сиргин аҕала тарт диэн буолбут. Сүбэһит дьоно, ээ ону баҕас биэр, сир элбэх диэбиттэр. Дьэ, маныаха бу тойон киһи туох иһин биэрбэппин, өлөрдөххүтүнэ биирдэ ылыаххыт диэн, сирин туһугар охсуһан кыайбыта үһү, кытайдары…Киһи диэн киһи, оттон олорор сири таҥнарар туохха да баппат кэдэрги, сааттаах быһыы дииллэр эбит түүрдэр былыр.
Биллэн туран, собуот тутуута сири былдьааһын буолбатах. Ол гынан баран, айылҕа суруллубатах сокуонунан, сиргэ олорор киһи, ол сирин-уотун көмүскээбэт, бэйэтэ туһаммат турукка тиийдэҕинэ сир иччитэ бу киһиттэн киэр хайыһар, киниэхэ сир наадыйбат буолар. Оччотугар норуот кэхтэр, быстар.
Өбүгэлэрбит былыр былыргыттан или, эйэни өрө туталлара биллэр. Ол иһин былыргы түүрдэр судаарыстыбадара Ил, Эл диэнинэн биллэрэ. Атын омук пропагандатын түмүгэр түүрдэри кырыктаах, сэриини эрэ өрө тутар дьон курдук өйдөбүл үөскээбитэ баар. Ис иһигэр киирдэххэ хайа да түүр ууһа или өрө тутар, ол туһугар ардыгар тыйыс буолар түгэннэрдээх эбит. Ол иһин улуу иитиллэр эбэтин Ил иэнэ — Элиэнэ диэн ааттаатаҕа. Былыргы суруйууларга Өлүөнэ диэн ааттаммыта суох. Эбэбитин киртиттэхпитинэ, тыынын хараҥардан кэбистэхпитинэ — эстэбит…
Саха киһитин ис дьиҥэ биллэр кэмэ кэллэ. Кэтэххэ охтон бэйэни эрэ санаан кэхтэн хаадабыт дуу, эбэтэр дойду туһугар соргулаахтых туруулаһан, киһи кэрэхсиир, тойон аахсар туруктанабыт дуу… Кэм-кэрдии көрдөрүө…
Кулан.

 

http://forum.ykt.ru/viewtopic.jsp?id=3652434

 

6 мая, 2015 Главные новости Новость дня

Добавить комментарий

*