Куорат кумалааннара

19 июня, 2015 в 2:13
IMG-20140731-WA0023

Куһаҕаны ыралаама диэн куруук этэллэр да, үөннүрбүччэ, биир үтүө күн кумалаанныырга сананным.

Биир дьахтарга сылтаҕыран көтөн түспүтүм – уута да суох олорор эбит. Таах да эрдэ миин өрбүтэ баар, сахалыы-махалыы миининэн аччык иһи толоруоҕу, бу иннинэ аатырбыт Арамаан Дьөгүөрэпкэ таарыйан ааһыах буолбутум сааратта. Биир олус диэн дьоһуннаах дьон санаа атастаһар ватсап-бөлөхтөрүгэр, миэхэ тугу эрэ суруйтарыах курдук тылласпыттарыгар бэйэм нэһиилэ сытабын, кумалаанныы барарым буолла диэбиппин иилэ хабан ылан, атаһым Арамаан анаан аһатыам диэн айахтаппыта. Хайаан да киниэхэ таарыйарга өссө биир төрүөт баар – кини олорор дьиэтиттэн мин хаһан эрэ эргэ тахсыбыттааҕым. Оруобуна ол кыбартыыра үрдүнээҕи кыбартыыраҕа олорор эбит.

Дьиэлээх дьахтар эрин кэтэһэр, кэллэр, уу аҕалыа үһү. Ол уу кэлиэр диэри Арамаан аччыктыыһы, эйигин кэтэһэн аһаабакка олоробун диир. Маннааҕы миинтэн ордон, Арамаан киэнин амсайаары баҕа бөҕө.

Дьиэ хаһаайына соторунан кэллэ, сүүрэн тахсан уу сүгэн киллэрдэ. Соторутааҕыта миинэр миҥэтин олбуортан уоран илдьибиттэр да, күн бүгүнүгэр диэри көстө илик эбит. Субу аҕай бэрээдэктээх дьон мыраан анныгар биир уазигы умаппыттар, кэлэн көр, эйиэнэ буолаарай диэбиттэр. Кэргэнэ ол эйиэнэ ини диирин биирэ итэҕэйбэт, бэрээдэктээх дьон массыынатын сонордоһон булуохтарыгар бүк эрэнэр, хараҕар эрэл кыыма кыламныыра кыһарыйан, симириҥниир. Кыһалҕалаах дьоҥҥо мин кыбыллан эбии-сабыы буола олордомуй, аан дойдуга Арамаан баарын кэннэ.

Сатаатар биир аргыстаах этим. Суолу быһа кумалааннаан аһыах диэн хаадьылаан, киһим аараттан атахха биллэрдэ. Аатырбыт Арамаан Дьөгүөрэпкэ кумалаан буолан көстүөм дуо диэн бэркэ саатта. Сирэйим тириитэ халыҥаабыт киһи, мин, дьахтарбын аргыс оҥостон, куорат килбэйэр киинин диэки хаама турдум. Суолу быһа кини кумалаан куһаҕанын ыатаран таҕыста. Былыр быстыбыттары нэһилиэк тойоно кумалааҥҥа ыытан сыл таһаарар эбит. Ыал аайы иккилии-үстүү хоно-хоно бүтүн нэһилиэги кэрийэн аһыыр. Таах тоҕо аһатыахтарай, үлэ ыараханын киниэхэ сүктэрэллэрэ диир аргыһым. Аныгы үйэҕэ ол да баҕалаах. Кумалааннаан ырааппаккын. Хаамаайы, кумалаан иһэрин көрөн халҕаннарын лап гына сабынан, чып гына хатанан кэбистэхтэринэ көҥүл.

Арамаан арай аана аһаҕас. Быһа куукунаҕа аастыбыт. Аччык Арамаан арыылаах килиэбин хабыалыыр, миэхэ сыҥалыыр. Килиэбинэн эрэ аһыырга тиийэ илик этим. Киһим аһа баар эрээри, ону буһарар киһи суох эбит. Оҕо-уруу киэһэлик кэлэн бэлэмнээтэҕинэ аһыыр үһү. Онтон сылтаан, оҕо сааһыттан билиҥҥи кэмҥэ ойутан кэлэ-кэлэ олоҕуттан быһыта-орута кэпсээмэхтээтэ. Тас үлэ барыта киниэхэ сүктэриллэригэр, дьиэ ис үлэтэ дьахтар аймах киэнэ буоларыгар үөрэнэн хаалбыт үһү. Аны туран булан-талан, харчы өлөрөн кэлбит аата барытын кэргэнэ бас билэр. Бэйэтэ туппут харчытын биир күнүнэн бараан кэбиһиэн син. Сиэннэрин абырыыр, дьоллуур киһи кини. Арамаан күнэ сиэннэриттэн тахсар. Кини киэн туттуута – оҕолоро, ыччаттара, сиэннэрэ. Кырдьык, киһи оҕолордоохпун диир оҕолордоох. Ол иһигэр кыыһа Алина Винокурова – Ил Түмэн дьокутаата, чахчы дьон-норуот туһугар сүүрэр-көтөр, онон олорор аҕыйах дьонтон биирдэстэрэ. Аны Регина диэн сиэнин ситиһиилэрин сирэйдиин сырдаан олорон кэпсиир. Инньэ Турцияҕа тиийэн, түүр омуктар ортолоругар сахалар ордук баардаахтарын, эргиччи дьоҕурдаахтарын көрдөрөн кэлбит.

Арамаан Дьөгүөрэп тоҕо да тиритэ-хорута ас астаан бидилитиэй. Кини киһи атын ыырдаах, тус дьарыктаах. Бу сахам дьонугар туһалаатарбын, халлааҥҥа хатанан, онно аараан хаалбыт тойоттор долоҕойдоругар биир эмэ этэр этиим иҥиннэр ханнык диэн мөккүөрдээх. Кини курдук аһаҕастык, уот харахха, уоттаахтык-төлөннөөхтүк суруйар, өлө-тиллэ сытыытык киирсэр суруксут киһи биир эмэ баара дуу? Кэлин газохимическэй собуоту утарар хамсааһын инники күөнүгэр сылдьар.

Мин Арамаан айар муннугун, үлэлиир остуолун, тиһэн таһаарар тэрилин көрөр дьолго тигистим. Хайаан киһи аҥаардас айаҕын айдааныгар сылдьыай. Айар киһи уонна аччык буолуохтаах диэн эдэр оҕо куолулуур буолара. Арамаан Дьөгүөрэп да айан аһаабат, биэнсийэнэн олорор. Биир тэрилтэҕэ сыстан үлэлээбитин ыллылар да чуо кини дуоһунаһын сарбыйан кэбиспиттэр. Сэрэйдэххэ, үөһэттэн ыйыы-кэрдии буолуо. Арамаан курдук аһаҕастык киирсэ сылдьыыһылар дуо, кэм да кэтэхтэн кэрбииллэр, атын дьон илиитинэн дьайаллар. Күн бүгүн сэттэ сирэйдээх элбэх. Кырдьыгынан, баар бэйэнэн олорооччу улам аҕыйаан иһэр. Арамаан курдук аһаҕастык, малтаччы, уот харахха этээччилэри сотору кыһыл кинигэҕэ киллэрэллэрэ буолуо.

Арамаан биһикки бүөмнээн тугу кэпсэппиппит сорҕотун билбиттээҕэр сэрэйбит ордук. Онтон сорҕото хайа эрэ суруйуу быыһыгар киирэн дьон-сэргэ дьүүлүгэр туруо ини. Оттон ас аата ас, бэйэм дьиэбэр тиийдэрбин эрэ миин, торуой баҕас баар. Кумалаанныыр диэн куһаҕан эбит. Бүгүн биллэ итийбитин баттаһа биир атастыын айылҕаҕа тахсар санаа баара да, кумалаанныыр баҕаттан хаарыан күнү халтай ыыттым диэҕи айар киһи аан дойдутугар аараан ылбытым боруостуур ини. Арамаан суруйар ыарыылаах, мин да тугу көрбүппүн-билбиппин, алҕаска да истибиппин туһана охсон айар адьынаттаахпын. Аныгы дьон өрө тутар суоллара атыттар, баайы-дуолу хаһаанарга, хаҥатарга дьулуспаттар, кинилэр аан дойду гражданнарабыт дии сананаллар, сүтэрэрэ суох киһи көҥүл диэн итэҕэйэллэр. Кинилэр олохтон уоппуту ылыыны ордороллор. Ол буолар дьиҥ баай, бараммат, былдьаммат баай. Ити кэриэтэ бүгүҥҥү күн төһө да аата куһаҕанын, кумалаанныырга анаммытын иһин, атын айар киһи ис эйгэтин сэгэтэн көрүүнү тосхойон, ол үптээҕэр үөртэ, байытта.

Арамаанныын аргыстаһан «Модун» спорткомплекс диэки хаамыстыбыт. Мин таарыйа атахха биллэрбит аргыспын харахпынан көрдүүбүн. Ачыкыта суох буоламмын, хайа ыскамыайкаҕа хайдах киһи олорорун ыраахтан көрбөппүн. Сотору-сотору аргыспыттан ол олорор киһи кугас кууркалаах дуо диэн чуолкайдаһабын. Суох, киһи барыта хара кууркалаах, кумалаантан куоппут киһи суола сойбут. Төлөппүөнүнэн сурастахха, итиннэ олорор, онно олорор аатырар. Аматын да иһин куорат киинин хас ыскамыайкатын ааҕа кэрийбэт буоллахпыт. Салгыы мин аччыгым бэргээн, дьиэм чугаһаан Арамаантан арахтым. Кини эмиэ айар идэлээх атаһын, мин биир дойдулаахпын, эбиитин «фейсбугунан» доҕорбун Владислав Коротовы көрсө барда. Спорт эйгэтэ эрэ ситимниир үһүө, бу икки айар дьону, кэпсэтэн киирэн бардахтарына, уопсай тиэмэлэрэ үгүс буолуо.

Кумалаан тиэмэтин салгыыр буоллахха, мин тахсыбатах кинигэлэрбэр биирдэстэригэр сүрүн кэриэтэ дьоруойунан буолбут дьахтар эрэкэлээмэ оҥорторбун диэн «Поляркаҕа» ыҥырбыттааҕа этэ. Ыга аһыырдыы сакаастаата да, хармааныгар биир кэлтэгэй кэппиэйкэтэ суох эбит. Миигин төлүө диэн бүк эрэнэн, эрэкэлээмэнэн сылтаҕырбыт дуу диэххэ айылаах. Мин төттөрүтүн сакаастыыр киһи саатар аһатар ини диэн кэллэҕим. Төлөппүөн умайа сыста, ким да киниэхэ иэс биэриэн баҕарбат. Тугу эрэкэлээмэлэтээри гыммыта өйдөммөт. Сакаастаммыт аһы олордон кэбистибит. Хайыһар кэтэргэ уолдьаста да, дьахтарым ааттыын Бириим, биримиэринэйэ бэрт. Аттыбытыгар фуршет аһа буолунай. Онно кытта кыттыһан, бухгалтер аатырдыбыт. Бүтэр уһугар, биир киһини ыҥырда. Ол киһи миигин атын саалаҕа ыҥыран эмиэ аһатта. Ама да аһыыр баарын иһин, сөп буолуох да баар эбит. Хата, бэрт интэриэһинэй киһини кытта билсэн, кинини аны эрэкэлээмэлиэх буоллум. Ити дьахтары хантан билэҕин, албыннаан аһыыр идэтэ диэн, миигин атын сиринэн таска таһаартарда. Сураҕа, аһаабыт аһы кини төлөөбүт үһү.

Сатаатахха, куоракка да дьон кумалаанныыр эбит.

Венера ПЕТРОВА.

19 июня, 2015 Главные новости

Добавить комментарий

*