Кэтэһиилээх кэрэлэр

8 июня, 2014 в 23:33

Дьыл хайа да кэмэ хатыланар уратылардааҕа уонна кэтэһиилээх кэрэлээҕэ. Саас хаар ууллан, уу буола кубулуйан суолу хайынара. Ол үрүччэҕэ мас сыыһын уһуннара оонньоон, ону батыһан ыраата сыһарбыт.

default

Уу элбээтэҕинэ кулууп аттыгар мустубут ууга болуотунан уста сатыырбыт. Тыалырдаҕына, чахчы да түргэнник устар курдук сананарбыт.

Биһиги иккис дьиэбит маҥнайгы уонна иккис кылаастаах оскуола аттыгар баара. Самналлыбыт хара дьиэ, бука, экспедиция саҕаттан хаалбыта эбитэ буолуо. Биһиги кырабытыгар ол дьалхааннаах кэмтэн ордубут дьиэлэр өссө да сулууспалыы тураллара.

Оҕо аймах биһиги тиэргэммитинэн курдары ааһара. Маҥнайгы учууталбыт Федора Ильинична Старостина этэ. Кини орто кыыһа Вера муус маҥан саппыкылаах буолара. Чалбаҕы үрдүнэн ойон, бадарааны хайдах эрэ тумнан, оскуолаҕа ааһара. Киниэнэ буолбутун иһин, саппыкыта маҥаныгар бадараан кыратык да биһиллибэтэ.

Сааскы тыллыы, маҥнайгы харалдьык, пуорка маҥнай тахсар күөх ньургуһун – барыта кэрэ, барыта саҥа этэ. Биир эмэ араҕас ньургуһуну буллахха улахан сонун буолара. Киин улуустарга араҕаһынан көрөр мырааннары, хонуулары билиҥҥэ диэри атыҥырыыбын. Алҕаска даҕаны күөх ньургуһуну харахтыы иликпин.

Онтон хатыҥ уутугар бытыылка тоһуйар кэм кэлэрэ.

Хатын уута

Оннук бааҥкалаах сок маҕаһыыҥҥа эмиэ атыыланара. Өссө биир, билиҥҥэ диэри дьүөгэлэһэр кылааһынньыссам – Рита Семеновалыын оннук сылдьан уолаттар мас үөһэ оҥостуммут ыстааптарын булбуттаахпыт. Итинник көннөрү курдук эрээри биһиги санаабытыгар сүдү суолталаах түгэннэр үгүс этилэр. Кыраны да дарбатан, кэмчини да дэлэтэн өйдүүр оҕолор диэн биһиги этэ. Туох да иҥэ-дьаҥа суохпут, бэйэбит бэйэбитигэр сылдьабыт. Уолаттарбыт арай мэниктэрэ бэрдэ. Кэлин кылааспыт салайааччыта Зинаида Афанасьевна Сергеева буойа сатаан баран ытаан кырааската суураллар буолара. Француз тылын учуутала, кэлин комсомол сэкиритээринэн сопхуоска үлэлээбит Зоя Константиновна Новикова французтуу сатаан баран эмискэ сахалыы хаһыытаан уолаттары дьарыйа сатыыра. Ити – арыый да кэлин этэ.

Ыам ыйа диэн бырааһынньыктан бырааһынньык.

1 мая открытка

Биэрибэй Маайга турар-турбат барыта трибуна таһыгар мустар. Онтубут сэргэстэһэ турар икки улахан оскуола, онтон кэлин соҕус тутуллубут начаалынай саҥа оскуола диэки баара. Эрдэ мас лабаатын тоһутан тылыннарбыппытыгар кумааҕынан сибэкки оҥорон иилэрбит. Ириэйкэҕэ маҥан кумааҕы холуубу саайтарабыт, онно араас өҥнөөх шаардары иилэбит. Миэнэ элбэх буолааччы эрээри, кэм да уолаттар тэһэн энчирэтэллэрэ. Испэр кыһыйарым. Билигин ытаан ыыра барыам эбит. Оччолорго киһи көрөрүгэр ымыччы ытаабаппын. Уолаттар соруйан үтэн-анньан ытата сатыыллара да, мин букатын бартыһаанныы өсөһөрүм. Маҥнайгы кылааска үөрэнэрбитигэр хас да улахан кыыс уруок кэнниттэн хаайан муҥнуу сатаабыттаахтара. Ытаппатахтара.

Маай параада, трибунаттан тыл этэллэрэ, ураатааһын, кэнсиэр, маайдааҕы сиитэс баала. Биирдэ Кыайыы күнүгэр бааҥкаҕа өрбөх симэн баран хараһыыны уматан, арааһа, киэһэлик буолуо, биэрэк устун хаамтарбыттара.

Улахан дьон маевкалыыр, оҕо аймах көҥүл күннүүр. Субуотунньуктар, саһааҥҥа тахсыы – өссө да элбэх үтүө түгэн саас аайы хатыланара. Уһун кыһыны быһа ону кэтэһэрбит эбитэ дуу?

Сайын диэн букатын ырай. Оччолорго биһиги ынахпыт эҥин суох. Ол оннугар сибиинньэ ииттэн көрбүппүт. Кэтэх ынахтаах диэн аҕыйаҕа да быһыылааҕа. Кырдьаҕастар дьарыгыраллара. Оттуур сир барыта уопсай. Моой отчуттар суол кытыытын, үрэх сири эҥин тутуу былдьаһаллара. Усова Дашалаах эбэлээх эһэлэрэ туспа кыра дьиэҕэ олороллоро. Онтон биһиги үүттүүрбүт. Эмээхсин хам-түм оҕонньоруттан тоҕо эрэ кистээн оҕо куруускатыгар араҕас сүөгэйи бэрсэрэ. Үүтүмсэҕэ суох бэйэм собуот аһыйа сыспыт хойуу сүөгэйин ордорорум. Аммосов Саабыкка уонна Маайа ынахтаахтара аҕай. Маайа мин ийэбин аҕытаассыйалаан, ынах ирээттээн сүөһү ииттэргэ уһуйан турар.

Ол иһин сайылык эҥин диэни билбэтэҕим. Сайынын өрүһүнэн сырыы саҕаланан уу көлөтө трамвай кэлэн ааһар.

трамвай

Сир астыы диэн Бүлүүчээн Наахаратыгар бара сылдьыбыттааҕым. Сунтаарга айаннар эмиэ улахан суолталаах умнуллубат түгэннэр буолаллара. Олох куоракка тиийэр курдук сананарбыт. Кыһыннары ол диэки айаннаабыппын өйдөөбөппүн. Куорат диэни билиминэ сылдьан, алтыс кылаас кэнниттэн эмискэ Дьокуускайынан, Москубанан Сочига тиийэн хаалбыппыт. Михаил Аввакумович Усов биһигини, араадьыйанан наар саҥарар Ларионов кыыһа Сунтаар оҕолорун салайан илдьибиттэрэ. Өссө Сангаартан нуучча оҕолоро кыттыспыттара. Кинигэ иһигэр бу тухары хаайтарбыт аан дойду эмискэ арылыс гыммыта. Ити эмиэ сайын этэ.

Кырабытыгар сайыҥҥы үс ый бүтүннүүтэ биһиэнэ буолара. Онтон лааҕырдарынан тарҕаһарбыт. Пионерскай лааҕыр диэн, үлэ-сынньалаҥ лааҕыра диэн – үлэ дьоло биһиэхэ сайынын ирээттэнэрэ.

Ийэм биһикки киэһэ аайы өрүскэ трамвай кэтэһэр сиргэ тиийэбит. Куокуну хайата көҕөрөн көстөр тумулуттан эмискэ трамвай туртайан тахсарын маныыбыт. Ыппыт кытары баар буолара. Кимнээх эрэ кэлэллэр, кимнээх эрэ Бүлүүчээн диэки айанныыллар. Биһиги дьиэлиибит. Оччолорго дьиэҕэ улахан дьарык суохха дылыта. Ийэм миигинниин бадминтоҥҥа кытары оонньуура. Хаартылаан да ыларбыт. Тэлэбииһэр тэнийэ илик кэмэ. Дьиэбит иннигэр аҕабыт ыспыт маактара араас өҥүнэн хараҕы манньыталлар.

Маки

Мин куукулаларым сайыҥҥы таҥастарын кэтэн таһырдьанан чэччийэллэр. Буолабыт биир, ыалбыт өттүн биир муннуга дулҕалаах, отунан көрөн сытар. Мин эргийэн тиийэн ону ойуур гына оонньуубун. Арыт от туорааҕын бурдук диэммин хомуйабын. Сибэккинэн миин «буһарабын». Биир кинигэҕэ одуванчиктартан барыанньа оҥороллор диэни ааҕан баран, хаста да төхтүрүйэн оннук гына сатаабытым да, амтана амырыын этэ.

Одуванчики

Аҕабыт саас ыһыыга ыйы ыйдаан Куокунуттан арахпат, сайын да агроном үлэтэ элбэх. Дьиэҕэ баар да буоллаҕына, суруксуттуур, уоппускатын кыһыары күһүн ыллаҕына бултуур. Баартыйа үлэтэ, общественнай үлэ – аҕам дьиэ үлэтин үксүн оҥорорун кэлин биэнсийэҕэ тахсыбытын эрэ кэннэ көрөр буолбутум.

Сунтаартан убайым Сэмэн кэллэҕинэ улуу дьол. Миигин сүгэн От үрэҕин төрдүгэр Эрчинэйгэ диэри баран, үрдүк күүрүүлээх уот линиятын өрүһү нөҥүөлүүрүгэр ачаах буолан турар вышканы көрөбүт. Ол үөһэ улуу дьоруойдар эрэ ытталлар ини дии саныырым. Кэлин уолум табаарыстара ол үөһэттэн Кириэстээҕи хаартыскаҕа түһэрбит этилэр.

 Сайыҥҥы нуурал киэһэ. Түптэ сыта тунуйар. Ынахтар кэбинэ-кэбинэ уулуссаны киэптииллэр. Ыраах ыччат волейбол оонньоон мээчиктэрин тыаһа тиҥиргэс. Дьонум кулуупка киинэ көрө тахсаллар. Оскуолаҕа киирэммин мин улахан дьон киинэтигэр сылдьар быраабым быһыллыбыта. Кыра да оҕолору көҥүллээбэт этилэр. Мин уонна Сэнтэкээйэптэр кыргыттара, кэлин Афанасий Аввакумовичтаах кыра кыыстара эрэ сылдьарбыт. Бу санаатахха, улахан бирибилиэгийэ. Киинэ көрдөрөөччү Александров, билиэт быһааччы сэриигэ бааһыран сибигинэйэн саҥарар Кынаачай – улахан аптарытыаттаах дьон. Киинэ биллэриитин кэтэһии-манаһыы бөҕө буолбарбыт.

билет в кино

Индийскэй киинэлэр иккилии сиэрийэлээхтэрэ. Оҕолорго субуота, өрөбүл уонна сороҕор сэрэдэ күннэргэ көрдөрөллөрө. Анал оҕо киинэлэрин, индийскэйдэри, сэриилээх киинэлэри эҥин. Саамай тыҥааһыннаах сиригэр кэлэн пленка быстан хаалан иһиирии бөҕөтө буолаллара. Оччолорго ити киинэ көрдөрөөччүлэргэ ымсыыран бөҕө. Хаарыаны, күн аайы киинэ көрөллөр. Босхо диэн буолбатах, билиэт сыаната да кыра, оҕолорго биэс харчы этэ дуу. Үчүгэй киинэ буоллаҕына, миэстэҕэ тиксибэтэх оҕолор сиринэн, экран анныгар олох ынан сытан көрөллөр. Хараҥанан туһанан кимнээх эрэ эрэһиинэ ручной арагаакканан ытыалыыллар.

Күһүн оҕо үксэ Куокунуга хортуоппуй хомууругар барар. Оройуон кыттыгас субуотунньуга онно буолара. Биһигини наар физзалга олохтууллара. Хаҥас өттүгэр уолаттар, уҥа диэки кыргыттар. Ортотугар уһун остуол. Остуол анныгар дьааһыкка килиэп.

Биир түүн утуйбакка буола сытан аччыктаатахпыт буолуо, килиэп уорарга сананныбыт. Хараҥаҕа харбыалаһыы диэн онно этэ. Мин сыылан тиийэн ыллым. Аҕаллым. Өссө бэйэбэр эрэ аҕаллым диэннээхпин. Атыттар эмиэ кырыммыттар буолуохтаах. Барыанньалаахпыт. Барыанньа диэн бачыыҥкаҕа килиэби симэ сатааһыннаах эҥин этэ. Сарсыныгар килиэп уорааччылар диэн аатырдыбыт, линейка иннигэр кыратык дьүүллэннибит. Миигин агроном кыыһа бэйэтинэн диэбиттэрэ быһыылааҕа. Аҕам аатырбыт матассыыкылынан буоланы барытын кэрийэр. Ардыгар куулу толоро сатаан буору кытары симэрбит.

Кууллаах хортуоска

Агроном аҕабын бэйэбинэн албыннаабыт саҕа санаммытым эрээри, нуорманы бүтэрэ охсор баҕа баһыйдаҕа.

Биир сайын Куокунуга хаппыыстаҕа үлэлээбиттээхпит. Куокунулар удьуор үлэһит дьоннор, кинилэри ситэр суох эрээри, син кыһаллар этибит. Ити сайын улаханнык көрүлээбиппит. Бэрт элбэх көрүдьүөһү сөрүтүөххэ сөп этэ. Ийэм хаста да кэһии ыыппыта. Үллэ сатаан баран хайа барбыт бисквитин билигин да ахтабын.

Күһүн Куокунуга аһаҕас массыына үөһэ олорон айанныыбыт. «Халтарыйа сырылаан массыынабыт айаннаа», — диэн ырыаны куоластаах өттө тардан кэбиһэр.

Грузовая машина

Мин да айахпын атабын, саҥа да таһаарабын. Ыллаан аһаар диэн айбатахтар. Ийэм буоллаҕына кулууп сыанатыттан түспэт ырыаһыт. «Сыһыылар сырдыктар, чараҥнар наҕыллар…» — диэн үрдүк куолаһынан ыллыырын үтүктэммин детсадка арай киһиргээбиттээхпин. Санаабар, олох Анегина Ильинаттан итэҕэһэ суохпун. Ол да буоллар, букатын кэлин поэт Моисей Ефимов үбүлүөйүгэр Анегина Ильиналыын дуэттаан турабын ээ. Итэҕэйиҥ-итэҕэйимэҥ, мин олоҕум омуннаах, соһуччу өрүттэрдээх. Арай ити сэттэ уонус сыллардааҕы Кириэстээххэ оҕо курдук оҕо этим. Биитэр ол да сахха халыыптан халыйталыырым дуу?

Кыһын, дьэ, уһун этэ. Тымныыта диэн сүр. Тууна баанымына эрэ таһырдьа быкпаккын. Оннук Хотугу полюска курдук анаан таҥныбыт оҕо бэйэтинээҕэр үрдүк күрдьүк аттыгар турара элбэх киһи хараҕар хатаммытын ааһан, өйүгэр хаалбыт эбит. Сопхуоска партком сэкиритээринэн үлэлээбит Прокопий Семенович Иванов миигин ол түгэнинэн эрэ өйдүүр. Оттон билигин кириэстээхтэр куораттааҕы түмсүүлэрин салайар Петр Петрович Николаев көрөр этим диэн күлэр.

Итинник уһун кыһыҥҥы киэһэлэргэ бантааһыйалыы, бу баары ханатылан атыннык ылынарга үөрэннэҕим. Ханна эрэ ыраах атын олох баарын ыралыырым. Ол ыраах ситтэрбэтин, дьиҥ кэрэ, дьиҥ дьол итинник биирдиҥи уһун кыһыҥҥы киэһэлэргэ кэлэн ааспытын билигин эрэ өйдүүгүн.

Хаһыат, сурунаал кэмигэр кэлэрэ.

Веселые картинки

Биитэр мунньуллан баран эбитэ дуу? Таах да сырыы сылы быһа баара. Сөмөлүөт диэн баар этэ дии. Төлөпүөн диэн маҥнай почта-телеграф дьиэтигэр эрэ баара. Анал ырычааҕын эргиттэххэ, Сунтаарга баар телефонистка хардаран, наадалаах сиргин кытары холбоон биэрэрэ.

Старый телефон

Кэлин сыыппаралаах төлөпүөн үөдүйбүтүн да кэннэ, межгород телефонисткалара Кириэстээҕи аан дойдуну кытары ситимнииллэрэ. Эмиэ Аммосова Маайа Магадаҥҥа үөрэнэр улахан кыыһын кытары эрдэттэн үлэһэн биһигиттэн киирэн кэпсэтэрэ. Ити – олох кэлин.

Кыһын уһунун иһин, Саҥа дьыллаах буоллаҕа. Оскуолаҕа маскараад, кулуупка мааскалаах оонньуу, төрөппүттэриҥ тэрилтэтигэр утренник – оҕо дьоло, дьэ, онно кэлэр. Эрдэттэн бэйэбит өрбөх мөһөөччүк тигэн да биэрдэрбит, иһигэр минньигэс кэһиилээх эргиллэр. Мин да, атын да оҕолор Моруос оҕонньор дьиҥнээҕин тоҕо эрэ итэҕэйбэт этибит. Итэҕэтэ да сатаабатахтара дуу? Сопхуос хонтуоратыгар буолар елкаҕа Даша Усова аҕата Валерий Федотович моруостуура. Мөһөөччүк муҥунан кэмпиэт кэһии түҥэтэрэ.

Конфеты Красный мак

Ыллаабыт, хоһоон аахпыт оҕоҕо эбии мөһөөччүк. Уонна дэҥҥэ дэлэйэр дьаабылыка. 

Биһиги кырабытыгар арыгы дьаат диэн өйдөбүл суоҕа. Дьонум һампаантан кыра курууска түгэҕэр бэрсиэхтэрин да сөбө.

images

Биирдэ Коколовтарга Саҥа дьыллыыр буоллубут. Оҕолор туспа, улахан дьон туспа. Коколов кыра уола Миисэ сотору-сотору һампааннаах бакаал аҕаларын уоспутунан үллэстэрбитин өйдүүбүн.

Саҥа дьыллааҕы елка, ол анныгар баата ис Моруос.

баата Дед Мороз

Биһиэнэ өссө эргийэрэ, элбэх гирляндалааҕа, чыпчыҥныыра. Оонньуур арааһа.

космонавты елочные

Сылга биирдэ хостонор дьааһык арааһынан баай этэ.

елочная белочка

Хордуон кыылларын сороҕор мин обургу миин гынан оонньуурум.

картон оонньуурдар

Сарсыарда уһуктабын. Киирээтинэн хос уоттаах. Оһох оттуллар тыаһа. Саха араадьыйатын хомуска оонньуур позывнойа миэхэ сойутартан чэй кутуллан чырылыырын тоҕо эрэ санатар. Таһырдьа аһара тымныы буолан, утуйар хоско сөрүүн. Улахан эбии ититэр уокка холбонон турар буолан, кыһыл уота кылайар. Онно ийэм мин таҥаспын сылытар. Сотору ытым киирэн муннунан анньан көрөр уонна баар эбит диэн тахсан барар.

Кырыа туннук

Мин харахпын симэ да сытан, нөҥүө хос муннугун елка баһылаан турарын билэбин. Харыйа сыта кэлэр. Саҥа олоҕу аҕалбат Саҥа дьыл олоҕум сарсыардатын биир бэлиэ түгэнэ.

ЧЭГДЭ.

 

 

 

8 июня, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*