Луиза Прокопьева Кэрэхсэниэхтээх кэпсээнньит

3 марта, 2014 в 1:51
3-1.1.Кэрэхсэниэхтээх кэпсээнньит

Муза Гаврильевна МАНДАРОВА — СКРЫБЫКИНА анал µ³рэхтээх саха бастакы журналист дьахталларыттан биирдэстэрэ, 1970 сыллаахха Иркутскайдаа±ы госуниверситет журналистика±а салаатын сити´иилээхтик бµтэрбитэ. Араас улуустарга оройуон ха´ыатын редакторынан, солбуйааччынан µлэлээбитэ.

2001 сыллаахха Муза Гаврильевна Саха Республикатын Президенин журналистика±а бастакы гранын, 2007 сыллаахха ха´ыаттарга духовнай теманы сырдатыы и´ин Саха сирин журналистарын сойуу´ун бириэмийэтин ылбыта.

Журналистиканы та´ынан хо´ооннору, кэпсээннэри, кэли²²и сылларга романы суруйуунан дьарыгырар. «Светлая наша колыбель», «Таптал саа´ы билиммэт», «4 возраста любви» диэн кинигэлэрдээх. Хо´оонноро, ырыа тылларын суруйбута «Чолбо²²о», хомуурунньуктарга бэчээттэммиттэрэ. Билигин а²аардас айар µлэнэн уутуйан дьарыгырар.

Холоонноох до±орун, биллэр журналист Георгий ВАСИЛЬЕВ – МАНДАРЫ кытта кытты´ан суруйбут кинигэлэрэ 2006 сыллаахха «Бичик» кинигэ кы´атыгар 8000 экземплярынан тахсыбыта. Дьон-сэргэ сэ²ээриитин ылыан ылбыта. Билигин аа±ааччылар библиотекаттан эрэ илдьирийбит экземпляры булан аа±аллар.

Суруйааччыны аа±ааччылар сыаналыыллар. Дьи²нээх сыананы кинилэр туруораллар. Анал µ³рэхтээх, ³рк³н ³йд³³х кириитиктэр ³р³ туппут, хай±аан сыалай кинигэни суруйбут сорох айымньыларын аа±ааччы атыыласпакка кинигэ лааппытыгар быылы бµрµннэрэрэ олоххо баар суол.

Сэбиэскэй былаас са±ана саха литэрэтиирэтигэр тапта´ыыны, к³ссµµлэ´иини суруйары тустаах бэчээттиир тэрилтэлэр тойотторо уруйдуу к³рсµбэт этилэр. «А´а±астык суруйар сатамматын» ту´унан «хо²орууга хонор гына» µчµгэйдик ³йд³т³лл³р³. Автордар µгµстэрэ бэйэлэрэ да±аны «сыы´а бы´ыыламмыт» курдук санаа±а киирэллэрэ.

Бобууттан-хаайыыттан босхоломмут кэннэ бу бастакы кинигэ, дьи²нээх тапталы хайдах баарынан, киэргэппэккэ сурукка киллэрэн аа±ааччыга тиэрдибит. Ол и´ин аа±ааччылар утаппыттыы умсугуйан туран, былдьасы´ан аахпыттара. К³нн³рµ кэпсэтиигэ элбэх ки´и с³бµлµµрµн биллэрбитэ, «аа±ааччы конференциятын тэрийиэххэ» диэччилэр кытта бааллара.

Кинигэ±э кэпсэнэр дьоннор олохтон ылыллыбыттара биллэр. Суруллуута ис киирбэх уонна µчµгэй юмордаах буолан, кинигэ геройдарын о±олоро, сиэннэрэ ³´µргэммэттэр. Т³тт³рµтµн, «оло±у таптыыр» дьоннордоохторунан киэн тутталлар. Ба±ар, у²а-ха²ас хаамтыннар да±аны…

«Таптал саа´ы билиммэт» тахсыбытын кэнниттэн аан киэ²ник арыллан, таптал ту´унан элбэх кинигэ та±ыста. Ха´ыаттарга сыалай бала´алар баар буоллулар.

Онон, саа´ыран бараннар дьи²нээхтик тапта´ан холбоспут дьоннор, Муза Гаврильевна уонна Георгий Никитич, ахтыллыбыт кинигэлэрин чахчы эттэринэн-хааннарынан билэн баран суруйбут дьоннор. Уонна кэпсээннэр тыллара хомо±ой, аныгы аа±ааччыга тиийимтиэтик суруллубут буоланнар аа±арга сууххай. Кураанах куолулаа´ын, була сатыы-сатыы уус-ураннык эридьиэстээ´ин суох. Кэпсээннэр тэттиктэр, ки´и биир тыынынан аа±ар.

Георгий Васильев – Мандар «Таптал саа´ы билиммэт» кинигэ±э сэттэ кэпсээнэ киирбит. Ол и´игэр саха саарын ырыа´ыта Матвей Лобанов ту´унан. «Барахсаным…» диэн Матвей Матвеевич хараахтырын ырылыччы к³рд³р³р кэпсээн баар.

Муза Мандарова – Скрыбыкина уон кэпсээнэ киирбит. Кэпсээннэр бэйэ-бэйэлэрин ситэрсэн биэрэр курдуктар. Биир да туора-тосту кэпсээн суох. Автордар сиппит-хоппут кэпсээнньиттэр, бу жанры кыайа туппуттар. Кинилэртэн аны да±аны элбэх кэпсээни аа±ааччы бы´ыытынан эрэйии´икпит. Суруналыыстар к³мµс б³рµ³лэрэ суруйааччы ураты б³рµ³тµгэр уларыйан баран к³мµ´э к³±µрээбэтэх…

«4 возраста любви» диэн Муза Мандарова – Скрыбыкина кинигэтэ эмиэ таптал ту´унан. Муза Гаврильевна олох бэйэтин курдук бараммат теманы ба´ылаабытын бу кинигэтинэн к³рд³р³р.

Автор кинигэ±э киирбит кэлимсэ барар кэпсээннэри бастакы сирэйтэн суруйбут. О±о саа´ын уонна кыыс эрдэ±инээ±итин, эдэрин, кэргэннэммитин уонна огдообо буолбутун, онтон бµтµµтµгэр дуу´а ³ттµнэн ситэн-хотон Та²ара итэ±элигэр чуга´аабытын хайдах баарынан суруйар.

Бу таптал сылаас тыынынан илгийэр кинигэни була²²ыт аа±аргытыгар сµбэлиибин.

Геройдара автор бэйэтэ, таптыыр дьоно, о±олоро, уруулара, дэриэбинэтин олохтоохторо. Тыыннаах дьоннор! Биир да±аны ³лµктµйбµт ки´и суох…

Муза Гаврильевна би´иги кµн аайы к³р³р, харахпытын да±аны хатыы барбат дьоммутун кыра±ы хара±ынан са²алыы, сонургуу к³р³н суруйбутун аа±ар астык буолар эбит. Талаан диэн маны этэн эрдэхтэрэ.

2014 сыл тохсунньу 25 кµнµгэр Саха Республикатын Национальнай библиотекатын (би´иги билэрбитинэн, А.С.Пушкин аатынан библиотека) историческай саалатыгар 15 чаастан Муза Мандарова — Скрыбыкина «4 возраста любви» кинигэтин сµрэхтэниитэ буолбута. Тымныы му²утаан турда±ына, атын элбэх тэрээ´иннэр тирээн турдахтарына диэтэххэ, балачча элбэх аа±ааччы кэлбит этэ. Кинигэ сµрэхтэниитин ыытааччы Георгий БЕЛОУСОВ (би´иги «Харах далын» ыытааччы кыра´ыабай харахтаах уолунан билэбит) бэрт исти²ник-и´ирэхтик иилээн-са±алаан ыыппыта. Кулу´ун тула олорон кµ³-дьаа итийэн-кутуйан кэпсэтиини санатара. Кэлбит дьон бары да±аны санааларын эппиттэрэ. Муза Гаврильевна±а анаан хо´ооннорун Галина ФРОЛОВА, УЙУЛ¡ААНА уонна Георгий Белоусов – Мичил аахпыттара. Кэпсэтии хо´оонунан тµмµктэммитэ хайдах эрэ оннук буолуохтаа±ын курдук к³стµбµтэ. Биэс чаас ырыты´ыы биллибэккэ ааспыта.

Кинигэ «Удьуор» кинигэ кыһатыгар 2000 экземплярынан тахсыбыта, 2013 сыл бүтүүтэ. Кинигэ уруһуйун Японияҕа бэчээттэппиттэр, онон худуоһунньуктар Стив Хендерсон, Юлия Неустроева, Елена Иванова уруһуйдарын өҥө сүрдээх чаҕылхай. Кинигэ таһа киһи хараҕар быраҕыллар, саҥата суох ыҥырар.

Муза Мандарова-Скрыбыкина кинигэтин таба көрдөххүтүнэ ылан ааҕаргытыгар сүбэлиибин.

Кэпсээннэр сырдыктар, сайаҕастар, үтүөҕэ эрэ сирдииллэр. Аахтаххытына авторга махтана саныаххыт.

Луиза ПРОКОПЬЕВА, поэт, СР Суруйааччыларын сойуу´ун, сойуус бырабылыанньатын чилиэнэ.

3 марта, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*