Муляж

6 ноября, 2014 в 6:48
images

— На похоронах и то веселей, — диэн сибис гыммыта шафер кыыс.

Саргычча мин саамай бастыҥ дьүөгэм этэ. Абитура саҕаттан эн-мин дэсиһэн кэллэхпит. Майгыбыт да сөп түбэһэр, интэриэспит да биир соҕус. Кини атына диэн нууччалыы иитиилээх, сахалыы истэр эрээри, сорох эриэхэбэй тыллары өйдөөбөт. Биһиги күлүү гынан байар буолар этибит. Кини тиэрэ өйдөөтөҕүнэ биһиэхэ күүскэ көр. Өссө биир дьиктитэ диэн кини төрүкү маатыралаабат этэ. Нууччалары кытары үөскээбит кыыс оттон сэттэ этээстээҕинэн субурутуо эбит. Ол оннугар биһиги, саха дэриэбинэтигэр тепличнэй усулуобуйаҕа улааппыт кыргыттар, атыттартан хаалсымаары араас быракаас тылы кыбытан бөҕө. Сатаа-сатаама, саҕар эрэ. Маатыранан саҥардахха нууччалыы аанньа билбэтиҕ аахсыллыбат курдук. Биир дьээбэ тыл суолтата муох курдук. үчүгэй да буолуон сөп, соччото да суох буолуон сөп. Оттон Саргыччабыт соруйан дуу ымыччы биир да оннук тылы ыһыктыбат. Биирдэ сорунан туран хоско хаайан олорон күүспүтүнэн үөҕүһүннэрэ сатаабыппыт. Киһибит олох бартыһаан, уоһа ытыстан хаалбыт курдук этэ. Хоско олорооччулар бары да дьүөгэлэспиппит. Сангар кыыһа Танюша, Сунтаар Лааната, мин уонна Саргы. Дьиҥэр, Лаана эмиэ Саргы, бутуйумаары соруйан итинник сүрэхтээбиппит. Лаана кыһыл ымыы курдук кута-мата кыыс, Саргы хара бараан сирэйдээх, уһун уҥуохтаах, толуу көрүҥнээх. Саамай өйдөөхпүт, «правильнайбыт» эмиэ кини. Киниттэн устан үөрэхпитин бүтэрдэхпит. Сааһыттан аҕа курдук көстөр буолан киниэхэ наар улахан куурус уолаттара иҕээҕнииллэрэ. Онно кэлэн кыыспыт быраабылынайа бытарыйан атын аҕай буолан хаалар. Оттон биһигини кини наар буойан тахсар. Биһиги истэрин истибэппит, кини суолун бигэтик батыһабыт. Оччотооҕу кэм кээмэйинэн биһиги арыый «продвинутай» соҕус кыргыттар этибит.

Көр күннэтэ күөрэйэ турар. Ордук мин күннээччибин. Саргы дьоһуннаах аҕай, дьон көрөрүгэр ордугу-хоһу тылласпат, уҥа-хаҥас хаампат. Мин соруйан кинини саакка киллэрээри олуонатык оонньуубун, арыт олустуубун. Куорат киин уулуссатынан астаран иһэн эмискэ хараҕа суох буолан кубулунабын, кини санныгар тайанабын. Дьон көрөн турдаҕына илиибин илгэн кэбиһиэ дуо, бу эрэйдээҕи «веди» гынар буоллаҕа. Биитэр трамвайга киирээт хара маҕнайгыттан туохтан эрэ күлэн барабын уонна тохтуур аат диэн суох. Саргычча тулуйа сатаан баран, атын олбоххо баран олорор, кэҥии сатаан, түннүгүнэн күөх куораты одуулаатаҕа буолар. Алыс наһаалаатахпына кини кыыһыран турааччы. Онто өссө тыллаах: «Козлиха на фиг!» — диэн. Сэттэ этээстээҕэр сэттэ төгүл күүстээх ини онто. Кини көнөтө, эрэллээҕэ – олоҕум устата кини курдук кыыһы, дьахтары уонна көрсө иликпин. Кэлиҥҥи кэккэ дьүөгэлэр араадьыйа-туочука оруолун эрэ толороллор. Аһаҕас айахтаахтарын билинэр аат диэн суох, мин курдук. Мин онно эбии эрэлэ суохукайым, халбархайым, сэттэ бээтинсэ диэн мин буоллаҕа. Саргычча сыбаайбабар шафердаан баран, туһунан суолу тутуһан, билигин ыраах улууска олорор. Оҕо-уруу диэн киниэхэ. Уларсык эрдэр да элбэхтэр быһыылаах. Бу санаатахха, ол устудьуоннаан эбэр сылларбытыгар хоско бииргэ олорбут кыргыттар бары да эрэ суохпут. Эрдэнэ сылдьарын сылдьыбыппыт. Биирдэ эрэ буолбатах.

Мин кыра сылдьан наһаа элбэх оҕолонуохпун ыралыырым. Ол ырайга эр диэни тоҕо эрэ оонньоон да харахпар оҕорон көрбөт этим. Биир эрэ эрдэниэм дуо, биирдэ бэриллибит олохпор дии саныырым кэлин, арыый улаатан баран. Оттон ити сыбаайбалана олорон олох өлөн эрэр киһи курдук санамматым. Сирэйим да мөкү буолуо. Эдэрим бэрдэ ону кырааскалаан биэрдэҕэ.

Дьиҥинэн, син мээнэ сыбаайба быһыылааҕа. Күтүөт өттүттэн күһэллэн кэлбит уруу-тарыы элбэҕэ. Аны туран атастара ааҕнаан кэлбиттэрэ. Оттон мин ыраах улуустан куорат уолугар тахсар буоламмын, кэлбитэ диэн ийэм, тастыҕ эдьиийим арыгыһыт эринээн уонна ити шафер Саргы. Кыыһым маладьыас, дьүөгэм туһа диэн кэлбит. Атын кыргыттар туохтан эрэ кыыһыран сыбаайбабын игнордабыттар. Дьэ, сырыттыннар. Аныгыскыга диэри буолуохтун…

Күһэллэн кэлбиттэр диэн мин алҕас эппэтэҕим. Бу иннинэ арахсабыт диэн адаарыһан турбуппут. Ону нэһиилэ уҕарытан, тылларыгар киллэрэн биир сыбаайбаны баҕас тэрийэр буолбуттара. Ыҥырык тарҕанан бүппүт, дьон тылыгар эрэ киирбэт гына. Онон, сыбаайбабыт сылаабай соҕус. Таах да аҕыйах хонуктааҕыта эйэлэһэргэ дылы гыммыппыт. Салгыы олорорго сааныс биэс уон да биэс уон. Аймахтар айах атан кэпсэппэттэр, аат эрэ харата аһаатах буолаллар. Аспыт да баар ээ, куорат диэх курдук. Остолубуой аһын тардан кэбиспиттэр. Онтубут да көстөр кэмчи. Чэ, ол ас диэн, дьон аһаары кэлэр үһүө. Кылаабынай детонаторбыт суоҕа алдьатта. Биһиэнэ биһиэнин курдук, оруобуна арыгы бобуллан, эчикийэ эмп курдук ырысыабынан эрэ бэриллэр буолан, бырааһынньыкпыт барбах аҕай безалкогольнай. Комсомольскай диэбэтэхтэригэр баһыыба. Дьэ, бу буолар эбит, таҥара накааһа. Арыгыта суох сыбаайбалыах кэриэтин хайдах эрэ атыннык дьаһанаарыҥ. Дьаабы, биир тылынан. Эҥин сөллөстүбүт сирэй, сирбит курдук силлэҕнээбит диэн, утуктаан мээнэнэн көрбүт диэн – түктэри кэмиэдьийэ хобдох сценатын курдук дьүһүн. Ким кинилэри үүрэн аҕалбытай, таах киһини эбии алдьатаары гыннылар. Онто да суох миэхэ куһаҕан. Кинилэр эргэ тахсар үһүлэр дуо, мин ээ, мин. Эдьиийим эрэ илэ-бааччы мин диэки быһыылаах. Саргычча суоҕа буоллар, букатын буорайыах эбиппин.

— Доо, ол киһини көрүүй, күлүүлээх баҕайы дии.

— Где, где? – Саргым тиллэр.

Мантан салгыы дьону одуулаан, аат быһан, күлүү оҕостон саатыыбыт.

— Мать диэн баран күрээбит киһи, — мин тэһийэрбиттэн ааһаары гынным.

— Ты что, дорогая, сейчас еще «Горько!» скажут.

Өссө онтубут итээбит дии. Соруйан гыммыт курдук итинник диэн хаһыытаатаҕа буоллулар. Эмиэ дуо диэн баран уурастаҕым дии. Ол туһуттан тугум да быстан түспэтэ.

— Прими мои соболезнования. Эх, хорошая была ты девка, — Саргы өссө туустаан биэрэр.

— Это еще не конец, мы еще повоюем, подруга, — мин санаабын түһэрбэппин.

— Как знать, как знать…

— Иди ты, Саргы, вот увидишь…

Сити кэмҕэ эр буола охсубут эристииним миэхэ эриллэ түстэ.

— Что и требовалось доказать, — кыыһым кыһытар.

Саргы буола-буола, сахалыы ааттаах ээ өссө кини. Биир-биэс сахалыы тылы билбэт эрээри. Итинтиҕ олох да саха хаана суох үһү. Тоҕус буоллаҕа.

— Бүт эрэ эн, — эрим илиитин илгэ сатыыбын.

— Тоҕо? – киһим үс муннугунан көрөн кэбиһэр.

Номнуо бас билбит саҕа сананан сарбаҥнаары гынар дуу. Мин сыҕарыс гынан биэрэбин. Киһим сыстан биэрэр. Куһаҕан буола сыһабын. Мантан түүн дьаабы Дьаакып киэбин кэтэр ини. Биир түүнү өссө тулуйуллуо. Онтон өссө биир, онтон өссө уонна өссө… Бэйи, тоҕо да чуо бу киһиэхэ эргэ баран эрэбиний? Эрэбиний буолан, номнуо саахсаланан баран. Бэйэҕэ тиийинииттэн эрэ бэтэрэнэн дьаһаныы.

— Биһиги уолаттардыын барар буоллубут, — киһи өссө тыллаах эбит дуу.

— Ол ханна?

— Ээ, бэйэбит…

Мин өйүм үлэлии охсор. Күнүс бэркэ суксуруспуттара. Эр бэртэрэ хантан эрэ толуон булан, ону уулуу бараллара буолуо.

— Оттон мин?

— Уолаттар эрэ буолан барабыт ээ.

— Буоллун.

— Эн иирдиҥ дуо, ханна түүннэри барсаары гынныҕ? – ийэм обургу уоран истэ охсубут.

Дьэ, кини ыытан бэрт. Бэйи, тугу эрэ толкуйдуохха наада.

— Дьиэҕэ хаалаарыҥ ээ, — күндү күтүөт ийэм диэки үчүгэй-үчүгэйдик көрөр.

— Оннук буолумуна, — ийэм да кини диэки.

Буолан эрдин эрэ. Түүҥҥүтэ быһаарыа. Арба, сыбаайбалана олорор этибит дуу. Ырыа ыллыы сатыыллар, онтулара ыар ынчык буолан иһиллибэтэҕэр баһыыба. Кэлэрин кэлбиттэр да, ахсыылара илии тутуурдаах этэ. Арыгыта суох аһыырга туох бэлэҕэ-туһаҕа наада диэтэхтэрэ.

— А давай… — мин Саргыга сипсийэн барабын.

Кыыһым бэркэ сэргии иһиттэ. Мантан түүн оттон биһиги да көрүлүүр инибит. Күн аайы эргэ тахсыбаттар. Эрим туспа, мин туспа олохпутугар аан маҕнайгы сыбаайбабытын сууйар инибит. Сухуой сокуон дииллэр да, сатаатахха саатыахха, кыһалыннахха онно да кыайыахха сөп. Ону баҕас биһиги билэбит. Бүгүн түүн биһиэнэ буолуохтун. Оттон сарсыҥҥыттан салгытар саҕа олох саҕаланыа турдаҕа. Эрдэнэ илик Саргычча төһө эрэ киэптиир, көҥүлүнэн көөчүктүүр. Оттон кыраҕы харах маныыһыт маама? Кини субу эрдэммит кыыһа дьиэтигэр түүнүн баар. Утуйа сытар дии. Суорҕан анныгар муляж сытарын кини хантан билиэй. Оттон эллэнэ илик эр билбэтэ сокуон. Оннооҕор буолуоҕу билиэ суоҕа турдаҕа.

6 ноября, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*