Политкиллер: Саастаахтар ааттарын киртитии

22 сентября, 2014 в 0:55
Политкиллер

Сокуонунан көрүллүбүт сынньалаҥҥа олорор, түөһэйэ илик, сааһыра барбыт киһи суруйабын.
Аны кэлэр биэс сылга Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуоттарын олохторун сайдыытын кэрэһилиэхтээх киһибитин, баһылыкпытын, таллыбыт.

Тоҕо эрэ, «ил дархан» диэн солону ис дууһам ылыммат, «ньыла дархан» эбэтэр «хаптас дархан» диэннэри кытта ханыылаһар. Ону ааһан, быыбары, норуот санаатын бэйэни өйүүргэ иэҕэтиини тэрийэн ыытыы сиэрэ кэһиллэн, дархана-майыра суох, Баһылыкпыт солотун сахалыы аата кырдьыгы ньыппаччы этэр тылынан төбөҕө киирэ турар. Сүөргүлээн быктарыллыбат.

Уончаттан тахса сылга күүтүллүбүт быйылгы быыбарга, Судаарыстыбаннай Сүбэ (Госдума) эрэгийиэн баһылыгар хандьыдааттары булгуччу бэлитиичэскэй баартыйалар туруоруохтаахтар диэн сокуонугар олоҕуран, биэс бэлитиичэскэй баартыйа өрөспүүбүлүкэ баһылыгын солотугар хандьыдаакка бэйэлэрин өйүүр киһилэрин туруоран, быыбарга кытыннылар. «Биэнсийэлээхтэр баартыйаларыттан» ураты баартыйалар хандьыдааттара, киһилии сиэрдээх-майгылаах, ааттарын хара мэҥнээбэтэх, ыраас суобастаах дьоннор. Оттон биһигини, социализмы тутар судаарыстыбаны туругурда сатаан, кырдьыгынан сирдэтэн үлэ бөҕөнү үлэлээбит, олохпут кэнники кэрчигэр сылдьар сааһырбыт, сааһыран эрэр дьоннору кэрэһилиэхтээх «Биэнсийэлээхтэр баартыйалара» диэн ааттанааччы баартыйа өрөспүүбүлүкэ үрдүк солотугар хандьыдаатынан туруорбут киһитэ кимин ыраҥалаан көрбөккө өйүүргэ ылсыбыт, эбэтэр соруйан, быыбар ыытыллар ситимин үтэн-анньан көрбүтэ дуу?.. Ханныга да буолбутун иһин, биһиги, атын омуктарга «аксакаллар» диэн сэмээр сүгүрүйэ ааттанар, Саха сирин саастаах дьоннорун үтүө ааппытын түһэн биэрдилэр. Ити мин курдук санаалаахтар өйдүүрбүтүнэн.
Быыбар кирдээх дьыала, онон хайдах баҕараргынан дьаабыланыахха сөп, барыта этэҥҥэ диэччилэргэ бааллар эбит. Холобур, киин быыбардыыр хамыыһыйа уонна сууттар. Ол албыны -көлдьүнү улахаҥҥа уурбатахтара, буолуохтаах буолбутунуу сыһыаннаһыы судаарыстыба өйүүр майгыта-сигилитэ диэһин курдук ылыныллар.
Туохтан өһүргэнэ саныырбын быһаарыым.

Бастакыта, былаас баартыйатабыт диэн ааттанааччылар хандьыдааттара, саха омук өрөспүүбүлэкэлээх тутулланан, бэрисидьиэннэнэн олорорбут үрдүк өйдөбүллээх соло аатыттан аккаастаммыт, саха «ил дархана» буолабын диэн быһа эппит киһини, быыбарга кыайан, иккиһин муҥур тойонунан талларарын ситиһэригэр көх-нэм буолан, куолас хайытар уонна атын баартыйа хандьыдаатын аатыгар хара мэҥ түһэрэн, быыбартан уһулларар соруктаах, эбэтэр соруктаан, киһини туруорбуттар. Ити судаарыстыба сайдыытыгар үтүө көмөнү оҥоруохтаах күүстэри түмэр соруктаах бэлитиичэскэй баартыйа дьайыыта.

Иккиһэ, туруорбут хандьыдааттара сиэрдээх быһыынан сирдэппэт киһи эбит. Иһитиннэрээччилэр кэпсииллэринэн, анал орто үөрэхтээҕин сымыйалаан, үрдүк үөрэх курдук оҥорон, дьыалатын киин быыбардыыр хамыыһыйаҕа туттарбыт. Ону ааһан, урут суукка эриллэ сылдьыбытын кистээбит. Дьиктитэ, ити албыннарын атын хандьыдаат ыстаабын юристара арыйаллар. Бэйэтин баартыйатын салайар чөмчөкөлөрө хандьыдааттара туох үөрэхтээҕин уонна ааспыт олоҕун оҥкулларын билэллэрэ чахчы уонна билиэхтээхтэрэ халбаҥнаабат ирдэбиллэртэн биирдэрэ. Өскө, баартыйа салайааччылара билбэттэрэ биллибитигэр түргэнник кырдьыгын-сымыйатын быһаарса охсон, киһилэрин СӨ үрдүкү солотугар хандьыдаатыттан устуо этилэр. КБХ-ны эрэ булкуйуу буолбатах, СӨ-тин чиэһинэй дьонун албыннааһын, Албыннаабыт диэн баайсыы буоллар, киһилии сиэрдээх аатын киртиттэрэн сууттаһыахтаах этэ. Сууттаспата, хардарбата, сымыйалааһынын билиннэҕэ. Муниципальнай сиитэҕэ сиксиллэн ыраас тахсар халбас харатын курдук халбархай киһи эбит.

Үсүһүнэн, Березкин Э.Б. ыстааба СӨ-тин Үрдүкү суутугар албын киһини өрөспүүбүлүкэ үрдүкү солотугар хандьыдаатынан турарыттан суут быһаарыытынан устуҥ диэн үҥсүү түһэрбитин сымыйаччыны хандьыдаатыттан устары сөптөөҕүнэн аахпатах. Салгыы судаарыстыба Үрдүкү суутугар үҥсүү түһэрбиттэрин эмиэ ылымматах, сымыйаччы да быыбарга кыттар бырааптааҕын эмиэ кэрэһилээбит.

Арай диим, итинник киһи быыбарга кыайбыт буоллун, албын-түлэкэй баһылыктанан, кини ханыылара барыны барытын илиилэригэр ыбылы ылан, өрөспүүбүлүкэбитин ханна тиэрдиэ этилэрий? «Административнай ресурс» дииллэрэ кыттыспыта буоллар, кыайыа да этэ уонна ол үүннэммэт-тэһииннэммэт хабыр сытыкан күүс өйүүр кыахтааҕын сууттар «кырдьыктаах киһи» диэбиттэрэ утарсыллыбат туоһу.

Төрдүһэ, «Биэнсийэлээхтэр баартыйалара» сиэргэ баппат быһыы арыллыбытын кэнниттэн быыбардааччылартан, кинилэртэн эрэ буолуо дуо, өрөспүүбүлүкэ олохтоохторуттан барыларыттан, алҕас тахсыбыт диэн санааҕытын сымнатыҥ диэн көрдөһүү түһэриэхтээх этилэр.

Бэсиһэ, КБХ да, Уопсастыбаннай балаата да, салайа олорор бырабыыталыстыба да ити кэрээнэ суох быһыыга сыһыаннарын «мыык» диэн биллэрбэтилэр. КБХ бэрэссэдээтэлэ араадьыйанан быыбардар туох да эҥкилэ суох аастылар диэн норуокка иһитиннэрэн эрэрэ. Аньыытын, ама түөкүннүүр олоххо төннөн эрэбит дуо?
Ытыктабыллаах ааҕааччы, кэлэппит дьоннор ааттарын суруйуубар киллэрбэтим. Суруллубут суоруллубат диэнинэн сирдэттэххэ, кэлэр көлүөнэ ааҕан, куһаҕаны хоһулаабакка үөрэх курдук ылыныа, оттон киһи аймах айылҕаттан сиэрин кэспиттэр ааттара үйэтийэрэ туһата суох. Куһаҕан умнулуннун.
Уһук УЙБААН

22 сентября, 2014 Главные новости Политика

Добавить комментарий

*