Путин — гений?

1 сентября, 2014 в 0:50
Путин и Песков

Путин гений?

Тылынан оонньоон тылгыттан хаптарыаҥ диэтэллэр да, саныыр санаа саатар сорҕотун соҥнуурбар тиийэбин.
Атырдьах ыйын 9 күнүгэр аата ааттамматаҕын да иһин кимэ сэрэйиллэр киһибит биһигини биэбэйдээн кэлбитэ лоп курдук уон биэс сылын туолла.

Иннэ-кэннэ биллибэт киһи

Ити күн 1999 сыллаахха Борис Ельцин ол иннинэ ким да билбэт ФСБ дириэктэрин Владимир Путины бырабыыталыстыба салайааччытынан анаабыта, үрдүк солоҕо нэһилиэнньигинэн ааттаабыта. Онтон ыла Путин диэн киһи Арассыыйа бэлиитикэтин муҥур чыпчаалыттан халты тэбинэ илик.
Ити саҕана Владимир Путин бэһис премьеринэн буолбута. Ким да түһээн баттаппатах түгэнэ этэ – хайа эрэ фсб-шник үрдүкү саламтаҕа эмискэ күөрэс гыныыта. Дьиҥинэн, премьер буоларга хас эмэ дьон кандидатурата көрүллүбүтэ — Николай Аксененко, Борис Немцов, Анатолий Чубайс, Сергей Степашин. Биллэр-көстөр дьон оннугар Путин диэн фигураны бэлиитикэ оонньуутун сүрүн хонуутугар киллэрэллэр.
Киирэн көрдүн, премьер аата эрэ бастаһык, бэрисидьиэн буолар бэриспэктиибэтэ суох диэччи үгүһэ. Ельцин өйүгэр туох баҕарар көтөн түһүөн сөбө. Ол да иннинэ нэһилиэнньигим диэн атыттары ааттаан турара.
Тойон туох диэбитин толорорго аналлаах дьокутааттар биир нэдиэлэнэн киһилэрин салайааччы гынарга куоластаан кэбиспиттэрэ – 233 дьокутаат Путины сөпсөөбүтэ, депутата, 84 ол эрэн тоҕо эрэ утарбыта.
Ол саҕана Путин сытар ынаҕы туруорбат, күөх оту тосту үктээбэт киэптээҕэ. Бэйэтэ этэринээҕэр атыттар этэллэрин истэри ордороро. Барытын бэлиэтэнэн иһэрэ. Киниэхэ бары-барыта үөрэх этэ. Буолумуна, ФСБ-га курдук бирикээстээн эрэ кэбиспэт эйгэҕэ киирдэҕэ. Киһи барыта тойон, ол дьону утары тугу этиэй.
Дьокутааттар биллибэт-көстүбэт, «көнө» Путиҥҥа абаансанан куоластаабыт буолуохтарын сөп. Бэлиитикэҕэ уопут нуул, арай, Собчакка сүбэһитинэн сылдьыбыт. Сорохтор Путины фсб-лар соруйан Собчакка чугаһаппыттар дииллэрэ.

Путин Путин буолуута

Хайа муҥун ньимиликээн буолан сылдьыай, соторунан олох бэйэтэ Путины Путин гынан барбыта.
1999 сыллаахха балаҕан ыйыгар аҕыйах күнүнэн быысаһа теракт бөҕөтө буолан, 300-н тахса киһи олоҕо быстар. Ол иннинэ чечен боевиктара Дагестан сиригэр өтөн киирбиттэрэ. Исламистар терактары оҥорбуттара диэн буолбута. Аҕыйах сылынан Борис Березовскай ити алдьархайга российскай спецсулууспалар кыттыгастаахтарын туһунан эппитэ.
Ити күһүн Путин боевиктарга сэриини биллэрэр. Туалекка кытары ситэн тиийэн сэймэктиэхпит диэн тылласпыта уос номоҕо буолар.
Ити сыл атырдьах ыйыгар Путины Арассыыйа нэһилиэнньэтин 31%-на өйүүр эбит буоллаҕына, 2000 сыл саҕаланыытыгар номнуо 84%-на сөбүлүүрүн биллэрбитэ.

Саҥа Дьыллааҕы «дьикти»

Путин бэйэтин тула элитаны түмэр. «Единство» диэн штаб тэриллэр. Онтон эмискэ Саҥа Дьыл түүн Борис Ельцин эҕэрдэтин түмүгэр солобуттан уурайабын диэн биллэрэр. Дьэ, дьиҥнээх Саҥа Дьыллааҕы дьикти диэн ол этэ.
Бырааһынньык Путин быыбар иннинээҕи хампаанньатыгар халыйбыта. Штаб салайааччытынан Дмитрий Медведев буолбута…
Ол иннинэ политическай элита хайдыһа сылдьар курдуга. Сорох губернатордар Евгений Примаков, Юрий Лужков уонна Минтимер Шаймиев түмсүүтүн диэкилэрэ. Кинилэр диэки НТВ-ны бас билэр Владимир Гусинскай этэ. ЮКОС тойоно Михаил Ходорковскай премьер диэкитэ…
Путиҥҥа конкурент буолуох Примаков эрдэ туораабыта. Күөх уот кылас гына түстэҕэ ол.

ВВП уобараһа

Саҥа Дьыл кэнниттэн ВВП диэн уобараһы тупсарыы, күүркэтии үлэтэ күүскэ барбыта. Биир ый иһигэр «От первого лица» диэн кинигэни бэл суруйа охсубуттара.
Кулун тутарга эрэ быыбар буолуохтааҕа да, киһибитин бэрт эрдэттэн бэрисидьиэн курдук санаан барбыппыт. Ол курдук үлэ күүскэ барбыта. Киһибит арыллара, сайдара да түргэнэ. Эбэтэр кини бэйэтэ улуу, биитэр ким эрэ кэтэхтэн кэпсээччи, туораттан торумнааччы гений…
Саас быыбарга Путин быыбардааччылар куоластарын 53%-нын ылар. Борис Березовскай бу мин киһим былааска кэллэ, кини баарыгар Арассыыйаҕа бэртик олоруохпун сөп диэн айдаарбыта, биһиги, олигархтар, быыбарга Путины өйүөхпүт диэн эрдэттэн эрэннэрбитэ.
Мөҥүттээччи да син баара. Арассыыйа олохтооҕо бу баар ыраахтааҕыгыт диэбиттэрин аанньа кулуттуу кумуччу туттар дэһэллэрэ. Кэлин Путин рупорынан буолбут кинорежиссер Станислав Говорухин кытары инньэ диэбитэ… Уон икки сылынан Путин уочараттаах быыбарыгар кини штабын салайааччытынан буолбута. Дьикти.

Путин маҥнайгы “бэлэҕэ»

2001 сылы эргэ саҥа (саҥа эргэ дуу?) гимнинэн көрсүбүппүт. Ити – Владимир Путин бэлэҕэ диэххэ сөп. Онтон сүтэ сылдьыбыт школьнай форма, ГТО, Үлэ Дьоруойа аат төннөрүллэр. Путин – гений… Туох эмэ диэн кырдьаҕастар сирэй-харах аньаары гыннылар да, итинтэн өҥнөр.

Бэйэтэ тимирбит тимир аал

2000 сыллаахха атырдьах ыйын 12 күнүгэр Баренцовай муораҕа «Курскай» подводнай лодка тимирэр. 118 подводник тумнастан өлөр. Саҥа бэрисидьиэммит ол кэмҥэ Сочига сынньана сытара. Биэс эрэ хонон баран уоппускатын тохтотор.
Үс суукканы быһа ким да тугу да эппэт-тыыммат. Туох буолбута биллибэт. Эрэйдээх эрэли иитэ сатаабыттыы иһийбиттэрэ.
Кэлин Путиҥҥа байыаннайдар кэмигэр дакылааттаабатахтар диэн буолбута. Тойон сынньана сыттаҕына тыытарыҥ бээбээлээх. Американскай суруналыыс ыйытыгар Путин лодка тимирбитэ диэн хардаран өссө киирэн биэрэр. Кэмигэр Сергей Доренко Путины кириитикэлээн баһа бара сыһар. ОРТ канаал акциятын 49%-нын Борис Березовскай бас билэрэ.Ол кэнниттэн Доренко биэриитэ сабыллар, Березовскай акцияларын атыылыыр.

Өрө көтүппүттэрин содулугар

2000 сайыныгар Гусинскай бас билэр НТВ канаалын тыытан бараллар. Гусинскай бэйэтин Бутыркаҕа аҕыйах хонукка хаайаллар. Ол кэмҥэ Путин Испанияҕа баара. Ити түгэн туһунан ыйыппыттарыгар, генпрокурорга кыайан эрийэн тиийбэтим диэн халбаҥ харданы ыһыктар. Кэлин
Гусинскай милийээр доллары ылан баран төннөрө илик, харчытын биэрдин диэн турар. Ол кэмҥэ НТВ «Газпром-Медиа» хампаанньа илиитигэр киирэр. НТВ билиҥҥэ диэри баар. Былааһы кириитикэлээн кирдиэхтэтэр да, үксэ үгэ-хоһоон, күлүү-элэк курдук.
2003 сыллаахха аны Михаил Ходорковскайы туталлар. Оччолорго кини баайа 15,2 милийээр долларга тэҥнэһэрэ. ЮКОС-һын Роман Абрамович бас билэр «Сибнефть» хампаанньатын кытары холбоору сылдьар кэмэ этэ. Ходорковскайы хаайыыга сылтаҕынан 1994 сыллаахха Мурманскай уобаласка баар «Апатит» диэн тэрилтэтэ буолбута. Нолуогу ситэри төлөөбөтөхтөр эҥин диэн буруйдаабыттара. Дьиҥ биричиинэ туоххатын сэрэйиэххэ эрэ сөп. Былырыын эрэ Путин киһитин амнистиялаан босхолоппута. Билигин да Ходорковскай кырдьыгы муннарар курдук. Оттон бииргэ буруйдаммыт Алексей Пичугин пожизненнай сроктаах, хампаанньа юриһа Василий Алексанян икки сыл хаайыыга сытан баран ыалдьан өлбүтэ.
Путиммыт олигархтар өрө көтөхпүт киһилэрин аатыттан босхолоноору ол олигархтарын самнара сатаабыта очукуо биэрэн, иккис срогар бэрисидьиэнинэн талыллар. Рейтинэ кыырай үрдүккэ көтөн, атын утарылаһааччыларга киирсэртэн туттуналлар.

Дьайыылары утары дьаһаллар

Барыта санаа хоту буолуоҕун терактар тохтооботтор. 2002 сыл күһүгэр Дубровка, 2004 сыл күһүнүгэр «Норд-Ост». Онтон Беслан.
Ол кэннэ Путин күүстээх сайабылыанньа оҥорор. Балаһыанньаны тосту уларытар дьаһаллары саҕалыыр. Онно губернатордар быыбардарын тохтотор дьаһал мэҥэстэр. Михаил Евдокимов комик эрээри губернатор буолбута улаханнык кыһыппыт курдук этэллэр…
Путин күүскэ дьаһанан буолуо, Беслан кэнниттэн улахан теракт буолбатаҕа. Тпуу-тпуу-тпуу.

Түһүүлээх-тахсыылаах кэккэ сыллар

2005 сыллаахха льготалары монетизациялааһын саҕаланар. Ону утаран биэнсийэлээхтэр федеральнай суоллары туора туруналлар. Путин рейтинэ 84%-тан 48%-ҥа диэри түһэр. Онтон сынтарыйан кыамматтар үрдүлэринэн аһара барбат буолбуттара.
Тылын сүмэтин киһибит 2007 сыллаахха Мюнхеннааҕы конференцияҕа иһитиннэрбитэ. Однополярнай аан дойду туһунан айдааран байбыта. Биир киһи барытын дьаһайара туохха тиэрдэрин туһунан куолулаабыта. Кини урут-уруккуттан Американы сөбүлээбэттии тыллаһара. Ол тыла тыыннанан билигин туохха тиэрдэн эрэрин бэйэҕит билэн-көрөн олороҕут.
Уопсайынан, Путин уус тыллаах. Урут ньимийэн сылдьыбытын иэстэһэн билигин трибунаттан түспэт. Барытын өйүттэн да өһүлэн таһаарыан син. Дьэ, бу өй.
Собчак саҕаттан Путин олус үлэһит, өһөс, куттаҕаһа суох дииллэр. Уонна патриот үһү. Дойдутугар ураты бэриниилээх. Аскет. Байыаннай. Сэбиэскэйи сээм диир. Онто кэлин олус бэркэ көстөн эрэр.
2006 сыллаахха алтынньы 7 күнүгэр «Новая газета» суруналыыһа Анна Политковскаяны өлөрөллөр. Кини Чечняҕа сэриилэрбит уонна уопсайынан былаас туһунан саралыыр-саахаллыыр ыстатыйалары суруйан аатыран испитэ.
Ол туһуттан аан дойду Путин үрдүгэр түһэр. Сорох-сорохтор тоҕо туох буолла да Путины бары буруйдуулларый диэн көмүскэһэн турбуттара.
Чахчы, ити сылларга Путины үөҕэн аһыыр суруналыыс аймах элбээбитэ. Күдээринэ үөҕүү, суруллубут суолунан тылга тииһии дуу, дьиҥнээх саралыыр матырыйааллар дуу?
Политковскаяны өлөрбүттэр кэлин сууттаммыттара. Сакаастаабыт киһи аата ааттана илик.
2007 сыллаахха от ыйын 4 күнүгэр МОК сессиятыгар Гватемалаҕа аныгыскы кыһыҥҥы олимпиада Москубаҕа буолара биллибитэ. Путин ити олимпиаданы үрдүк таһымҥа хайаан да ыытарга бэйэтин бэйэтэ эбээһинэстээбитэ быһыылааҕа. Гватемалаҕа биһиги киһибит олус бэркэ английскайдыы саҥаран өссө сөхтөрбүтэ. Өссө французскайдыы тыллары кыбытан абылаабыта. Кини немец тылынан бэркэ саҥарара кимиэхэ да сонун буолбатах. Гений, биир тылынан.
Тылынан абылаан, 2014 сыллааҕы кыһыҥҥы Олимпиада биһиэхэ Сочига буоларын ситиспитэ.
Үһүс срокка дойдуну салайарга хайдах гениальнай кэмбинээссийэни оҥорбутун өссө да өйдүүр инигит. Биир ньыгыллар Дмитрий Медведеви дойдуну урууллуу түһэргэ диэбиттэрин атын баартыйалар сөбүлээбит аатырбыттара.

Утарылаһааччылары утары

Дьэ, онтон улуу сугулаан буолар. 2011 сыл балаҕан ыйын
24 күнүгэр ньыгыллар съезтэрэ саҕаланар. Ити саҕана дойдубут оргуйан олорор. Утарсыы уххана үгэннээн турар. Медведев бэйэтинэн уларытыылар наадаларын билинэр. Ол кэмҥэ уруултан туоратан кэбиһэллэр. Улуу тойон аллараа сыҥааҕын оруолун толорооччунан аныыллар. Сураҕа, бүтэһигэр диэри урууллата хаалларыахтара диэн эрэнээхтээбит үһү.
2011–2012 сыллардааҕы бырачыастар сүрүн биричиинэлэринэн ити съеһи, былааһы хардарыта уларса сылдьыыны, Госдумаҕа кирдээх быыбары ааттыыллар.
Кириэмил итинниги күүппэтэх курдук. Тоҕо диэтэххэ, кинилэр маҥнай утаа устуупкаҕа баран испиттэрэ. Губернатордар быыбардарын төннөрбүттэрэ, баартыйаҕа дьон ахсаанын алын кээмэйэин быһаарбыттара. Госдумаҕа биир мандааттаах уокуруктарга быыбары төннөрүөх буолбуттара. Путин дьоҥҥо туһаайан сыллааҕы этиитигэр кэм да тылынан оонньообута, үрүҥ лиэнтэлээхтэр диэн утарылаһааччылары сүрэхтээбитэ.
Онтон утарылаһааччыларга утары миэрэлэри ылан барбыттара. 2012 сыллаахха олунньу 4 күнүгэр Москубаҕа Сахаров проспегар акция буола турдаҕын, Поклоннай хайаҕа онно утары акцияны ыыппыттара. Бырачыастааччылар Госдуманы ыһыахха, саҥа быыбары ыытыахха, бэрисидьиэни талыы быыбарын хаттаан ыытыахха диэн туруорсуулара салгыҥҥа ыйанан хаалбыта. Ити саас ыам ыйын 6 күнүгэр Болотнайдааҕы акцияны тохтоппуттара. Онтон ыла сойуолаһыы, саба тутуу саҕаламмыта.

Дьэбир Путин

Дьэбир Путин кэмэ букатыннаахтык кэлбитэ.
Оонньуу дьиҥэ дьэ көстүбүтэ. Путин сымнаҕастыҥы буолан көстөөрү тыллаһар – Госдума гаайканы кытаатыннарар сокуоннары ылынан иһэр. Кэтэх сипсийээччи дьон иннигэр дьүһүн кубулуйар.
Дума гейдэри утары сокуоннары ылынар, интернети саба тутар дьаһаллары ылынар, «муниципальнай фильтр» диэни айар. Били Медведев котоку оҥоро сатаабытын туора сотоллор.
Онтон кэлиҥҥитэ адьас соторутааҕыта буолбута. Сочи уонна Крым. От күөҕэ таҥастаах «сэмэй» дьон. Уонна Украина…

Путин күн сарсын тугу туойан туруон ким да билбэт үлүгэрэ буолла. Бэйэбитигэр чугаһатан эттэххэ, биир норуодунай суруйааччы Сталины уонна Гитлери биир муостаҕа туруоран, иккиэннэрин генийдэр диэн сүрэхтиирэ.
Гений, ол эбэтэр олоҕу-дьаһаҕы тосту уларытар, соҕотоҕун урууллаан устуоруйаны сайыннарар биир эмэ пассионарий сүүс сылга биирдэ хайаан да төрүөхтээх дииллэр. Ол улуу түгэҥҥэ биһиги бары да сыһыаннаах буолан таҕыстыбыт. Солуобатыгар да буоллар, биһиги Путины таллар тала турабыт. Туох да диэн туойан турдаҕына ыйыстан иһэбит. Сөбүлэһэбит уонна сөбүлүүбүт.
Аан дойду атын бэлиитиктэрин фонугар биһиги киһибит чахчы улуу. Кини бэйэтэ гений дуу, кэтэхтэн сипсийээччи ким эрэ улуу режиссер дуу диэн ыйытык кэм да салгыҥҥа ыйанан хаалар.

Венера ПЕТРОВА
Утарылаһааччылары утары

Дьэ, онтон улуу сугулаан буолар. 2011 сыл балаҕан ыйын
24 күнүгэр ньыгыллар съезтэрэ саҕаланар. Ити саҕана дойдубут оргуйан олорор. Утарсыы уххана үгэннээн турар. Медведев бэйэтинэн уларытыылар наадаларын билинэр. Ол кэмҥэ уруултан туоратан кэбиһэллэр. Улуу тойон аллараа сыҥааҕын оруолун толорооччунан аныыллар. Сураҕа, бүтэһигэр диэри урууллата хаалларыахтара диэн эрэнээхтээбит үһү.
2011–2012 сыллардааҕы бырачыастар сүрүн биричиинэлэринэн ити съеһи, былааһы хардарыта уларса сылдьыыны, Госдумаҕа кирдээх быыбары ааттыыллар.
Кириэмил итинниги күүппэтэх курдук. Тоҕо диэтэххэ, кинилэр маҥнай утаа устуупкаҕа баран испиттэрэ. Губернатордар быыбардарын төннөрбүттэрэ, баартыйаҕа дьон ахсаанын алын кээмэйэин быһаарбыттара. Госдумаҕа биир мандааттаах уокуруктарга быыбары төннөрүөх буолбуттара. Путин дьоҥҥо туһаайан сыллааҕы этиитигэр кэм да тылынан оонньообута, үрүҥ лиэнтэлээхтэр диэн утарылаһааччылары сүрэхтээбитэ.
Онтон утарылаһааччыларга утары миэрэлэри ылан барбыттара. 2012 сыллаахха олунньу 4 күнүгэр Москубаҕа Сахаров проспегар акция буола турдаҕын, Поклоннай хайаҕа онно утары акцияны ыыппыттара. Бырачыастааччылар Госдуманы ыһыахха, саҥа быыбары ыытыахха, бэрисидьиэни талыы быыбарын хаттаан ыытыахха диэн туруорсуулара салгыҥҥа ыйанан хаалбыта. Ити саас ыам ыйын 6 күнүгэр Болотнайдааҕы акцияны тохтоппуттара. Онтон ыла сойуолаһыы, саба тутуу саҕаламмыта.

Дьэбир Путин

Дьэбир Путин кэмэ букатыннаахтык кэлбитэ.
Оонньуу дьиҥэ дьэ көстүбүтэ. Путин сымнаҕастыҥы буолан көстөөрү тыллаһар – Госдума гаайканы кытаатыннарар сокуоннары ылынан иһэр. Кэтэх сипсийээччи дьон иннигэр дьүһүн кубулуйар.
Дума гейдэри утары сокуоннары ылынар, интернети саба тутар дьаһаллары ылынар, «муниципальнай фильтр» диэни айар. Били Медведев котоку оҥоро сатаабытын туора сотоллор.
Онтон кэлиҥҥитэ адьас соторутааҕыта буолбута. Сочи уонна Крым. От күөҕэ таҥастаах «сэмэй» дьон. Уонна Украина…

Путин күн сарсын тугу туойан туруон ким да билбэт үлүгэрэ буолла. Бэйэбитигэр чугаһатан эттэххэ, биир норуодунай суруйааччы Сталины уонна Гитлери биир муостаҕа туруоран, иккиэннэрин генийдэр диэн сүрэхтиирэ.
Гений, ол эбэтэр олоҕу-дьаһаҕы тосту уларытар, соҕотоҕун урууллаан устуоруйаны сайыннарар биир эмэ пассионарий сүүс сылга биирдэ хайаан да төрүөхтээх дииллэр. Ол улуу түгэҥҥэ биһиги бары да сыһыаннаах буолан таҕыстыбыт. Солуобатыгар да буоллар, биһиги Путины таллар тала турабыт. Туох да диэн туойан турдаҕына ыйыстан иһэбит. Сөбүлэһэбит уонна сөбүлүүбүт.
Аан дойду атын бэлиитиктэрин фонугар биһиги киһибит чахчы улуу. Кини бэйэтэ гений дуу, кэтэхтэн сипсийээччи ким эрэ улуу режиссер дуу диэн ыйытык кэм да салгыҥҥа ыйанан хаалар.

1 сентября, 2014 Главные новости Политика

Добавить комментарий

*