Роман ЕГОРОВ: Батсаап тыллара — сайдыы дуу, мунурданыы дуу?

1 апреля, 2014 в 14:30
Р.Егоров.Ватсап тыла

Бµгµн соло булан батсааппын ха´ыстым. Бастаан, биллэн турар, и´им улаханнык тымныйар тылларын к³рдµµбµн. Би´иги, сахалар барахсаттар, олоххо туох эмэ са²а киирэр буолла да, аан бастаан буортулаах ³ттµн олус µчµгэйдик уонна кµµскэ и²эринэр дьоммут. Ол кµннээ±и олоххо к³ст³р тµгэннэртэн ылан к³рµ³х.

   Бастатан туран, арыгы и´иитэ. Сыы´а ³йд³³б³т буоллахпына, 1950-с сылларга биир эмэ µрµµмкэ арыгы испит ки´и улаханнык сиилэнэр, дьµµллэнэр буолара. Ол ки´иттэн дьон дьалты туттара. Оччотоо±у о±олор ону бэлиэтии к³р³рбµт. Уонтан эрэ тахса сыл и´игэр 1970с сылларга арыгы остуол мааны киэргэлэ буолбута. Куорат сиргэ Ром Негри, элбэх сулустаах коньяк, нуучча водката муода±а сылдьар кµндµ астар буолбуттара. Дэриэбинэлэргэ буочукалаах кы´ыл арыгыны чаанньыкка кута сылдьан дэлэччи атыыла´ар, и´эра´ыыр кэмнэрэ кэлбитэ. И´ээ´ина´аа´ын дэлэйбитэ. Олбу мунньахтар, ы´ыахтар, сыбаайба, µбµлµ³й бэл быыбардар, улахан мунньахтар, тµмсµµлэр арыгыта, чалбара²а суох барбат буолбуттара.

1960-с сыллартан хаайыы диэ²²э ³йд³бµлэ да суох олорбут олус ыраас, чиэ´инэй, бэйэ бэйэлэригэр ытыктабыллаахтык сы´ыанна´ар саха хаайыы олбохтонуута элбээбитэ. Тµбэ´эр ыстатыйата со±отох арыгы и´эн баран охсу´уу, кµлµгээннээ´ин. Уонна кµн бµгµнµгэр диэри оннук уонна оннук олоробут.

     Аны билигин сахалар барахсаттар эдэр ыччаттара сахабыт тылын батсаабынан сыы´ырдан м³лт³т³р, умуннарар суолга кэбэ±эстик киирэн и´эбит. Бу бµгµ²²µ кµн сити´иитэ дуу, иэдэйиитэ дууҺ Аа±ааччы, ону бэйэ² дьµµллээ. Итинник уларытыыны, тылы сыы´ырдыыны ыччаттарбыт батсаапка нууччалыы, английскайдыы тылынан суруйалларыгар туттубаттар. Аны батсаапка маатыра тыллара, араастаан µ³хсµµ тыллара былаа´ы ылан олорор. Хайаан да аан бастаан бэйэбит тылбыт, саха тыла киртийиэхтээх диэбит курдук.

     А±ыйах тылы ылан к³рµ³х: «Чя-чэ, бо-буолбат дии, ду-дуо?, детэгин-диэтэ±ин, бит-эбит, бтта-буолбат дии, шо-тугуй?  Ото-оттон, щой-µчµгэй, тох-туох,  бйэн-бэйэ², иин-э²ин, ьылльан- сылдьан». Эбэтэр т³р³³бµт тылбытын уларытан, олох да атын са²а омугу т³р³т³н эрэбит дуу?

     Литва оскуолаларыгар билигин литвалыы уонна английскайдыы µ³рэтэллэр. О±олоро орто оскуоланы бµтэрдэ да атын сайдыылаах судаарыстыбаларга µ³рэнэ барар уонна онно олоро, µлэлии хаалар буолбуттар. Онно кинилэр оскуола±а английскай тылы µ³рэппиттэрэ улаханнык ту´алыыр эбит. Оттон би´иги «шо, бит, бтта», — диэн кэпсэтэ сылдьар дьоммут т³´³ ыраатыы´ылар?  

     Манна Саха Республикатын µ³рэ±ириитин уонна эдэр ыччат министерствота, тыл µ³рэхтээхтэрэ, суруйааччылар, суруналыыстар тугу дииллэрий? Сайдыылаах дьоммут санаатын истибит ки´и.

Арамаан ДЬӨГҮӨРЭП

                                                                                         

    

1 апреля, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*