Роман Егоров: Буруйдаах курдук санаммаппын. Урукку суруйуулартан.

15 февраля, 2014 в 13:40
Егоров

Арамаан ДЬ£Г¥£РЭП суруйуулара ордук ааспыт сылга ха´ыат бала´аларын ба´ылаан, аата сорох-сорохторго сытыы бы´ычча кэриэтэ буолбута бы´ыылаа±а.

Бу туох буолбут ки´иний диэччилэр да бааллара. Эбиитин ки´ибит киинэ±э бандьыытты²ы оруоллары оонньоон букатын да кутталламмыкка дылыта. Киинэмсэх бэйэм, µлэ±э µтµрµйтэрэн дуу, ол киинэри к³рб³т³х эбиппин. К³нн³рµ истэн эрэ билэбин.

Арамаан бэйэтинэн киирэн кэлбитигэр, ити уонна да атын ту´унан тугун эмиэ µ´µлээн, бэйэтиттэн токкоолостум уонна бэркэ диэн со´уйдум. Хо´ууннарга да холобур буолуох ки´и бу сылдьар эбит дии санаатым.

— Бэйи, бу эн киинэ и´игэр хайдах киирэн хааллы²? Биитэр ити эйгэ бэйэтэ булан ылла дуу?

— Политолог Федот Егорович Колесов диэн табаарыстаах этим. Нам²а биир дьиэ±э ыалла´ан олорорбут. Биирдэ табахтыы олорон, миигин к³р³-к³р³ кµл да кµл буолла. «До±оор, эн сирэйи² букатын бандьыыт сирэйин курдук эбит. Биир режиссер сылтан ордук эрэйдэннэ, ку´а±ан сирэйдээх ки´ини к³рд³³н», — диэтэ±э µ´µ. «То±о кµлэ±ин, ки´ини кµлµµ гына±ын?» — диэн ³´µргэннэ±э буоллум. Ки´им, суох, кµлµµ гыммаппын, эн туох эмэ артыыс дьо±урдааххын дуо диэн ыйытта. Музыкальнайы бµтэрбитим, эдэр сылдьан ыччаттары кытта ыллыыр-туойар буоларым. А±ам испэктээктэргэ оонньуура. Ол аата т³рµккэр-уускар оонньуур дьо±ур баар эбит диэн ки´им тµмµктээн кэбистэ. Иннокентий Барашков диэн Чурапчы кµтµ³тэ оруобуна оннук ки´ини к³рдµµр диэн буолла. Бандьыыт оруолугар оонньуур ки´ини булбакка сылдьар µ´µ. Ону кытары ыалым к³рµ´µннэриэх буолла. Сарсын куоракка киириэхтээхпин, таарыйа киинэ±э оонньуо µ´µбµн. Бу олорон режиссерга эрийэн, миигин «Столичнай» ырыынакка к³рµ´µннэриэх буолла. Н³²µ³ кµнµгэр сиэним Региналыын киинэ±э у´улла бардыбыт. Оччолорго сиэним кыра, туох о²остуута кэлиэй, тиийэн хааллыбыт. Режиссер уол µ³рэ к³рс³н, тута у´ула илтэ. Мин туохха анаан у´улларбын соччо билбэппин. Хат-хат дубль о²орор, хат-хат са²ардар. Мин сатаан са²арбаппын бы´ыылаах. Кыратык мускуйа тµ´эн ылла. Бэрт кыратык, дьи²эр, у´уллубутум. Киинэтин к³р³н баран, бэйэм да со´уйдум, аата булан о²орор да буолар эбиттэр диэн с³хтµм. Бэйэм у´уллубут эрэ сценаларбын билэр буолла±ым. Ону та²ан та´аарбыттара бµтµн сюжекка кубулуйда±а. Арай, уулусса±а эдэр ыччат киинэ артыы´а сылдьар дэ´эллэр. Мин со´уйабын. Киинэ сµрэхтэниитигэр «Лена» кинотеатрга режиссер уолбут сырытыннарда.

— Эрэпэтииссийэтэ э²ин суох у´уллан, киинэ артыы´а буолан хаалла±ы². Ол да и´ин олохтон оронон тахсыбыт курдук персона´ы табан оонньоото±у².

— Уонтан тахса сыл устата 700-чэкэ ыстатыйаны суруйдум. Ол да кэннэ миигин тыа ха´аайыстыбатын µлэ´иттэрэ, спорду интэриэ´иргиир дьон эрэ сирэй билэллэрэ. Оттон бу кэннэ ыччат, оскуола о±олоро бары билэр, кэлэн дорооболо´ор буолан хааллылар.

— Сэттэ сµµс ыстатыйаны суруйаары т³´³л³³х сыра² барбыта буолуой, оттон бу икки-µс кµннээх дьыала эйигин аатырдан кэбистэ±э.

— Тµµннэри-кµнµстэри суруйар манан дьыала буолбатах. Матырыйаал б³±³нµ ха´ыс да ха´ыс, ки´и б³±³нµ кытары кэпсэтэ±ин, эрэйинэн тахсар буолла±а, ыстатыйа. Оттон манна баара эрэ икки-µс мµнµµтэ киинэ±э к³´µннэ±им. Режиссер бэйэтэ да би´ирээн буолуо, иккис киинэтигэр ы²ырда. «Таптал. Хаарты» диэн киинэ±э аны у´уллар ки´и буоллум, бастакыта «Тулаайах» диэн этэ. Бу сырыыга о²остон кэллим, сиэннэрбин э²ин соспотум. Москубаттан кэлэ сылдьар наркобарон оруолун толортордо. Биир Дьокуускай куорат и´иттэн тахсыбакка эрэ икки киинэ±э у´уллан хааллым. У´уллубут бириэмэм да кылгас, µстµµ-тµ³ртµµ мµнµµтэттэн у´аабат.

— ¥с мµнµµтэ эрэ эрээри, дьон ³йµгэр-санаатыгар эн ордук хатанан хаалла±ы².

— Кырдьык, кылгастык да к³´µннэрбин, киинэ сюжетын сытыырхатар сµрµн оруолламмыт эбиппин. Дьон сытыытык ³йд³³бµт. Бу ки´и ту´уттан иэдээн-куодаан тахсыбыт эбит диэн. Ки´и барыта абаа´ы к³р³р, кутталлаах мин буолан хаалбытым. Дьи²нээх олоххо туох да куттала суох к³рµ²нээх да, ³йд³³х-санаалаах да буолла±ым.

— Ол гынан баран, иэ±эн та´аардахха, сорох-сорох µрдµк ³´µ³лээхтэргэ кимнээ±эр кутталлаах курдукпун дии санаабаккын дуо?

— Дьэ, билбэтим. К³рд³хх³, ити мин хайа эрэ дуо´унастаах дьону анаан эккирэтэ сылдьан кириитикэлиир курдукпун. Тыа сиригэр олорор боростуой дьон кы´ал±аларын и´иттэн µ³рэтэн к³р³н баран, ити кы´ал±алары салайар дьон туоратыахтаахтарын то´о±олоору гынар буолла±ым. Ол и´ин кинилэри сирэй ааттаан туран кириитикэлиибин. Оччо±о эрэ дьон ³йµгэр-санаатыгар тµргэнник киирэр. Хайа эрэ тойон, дьокутаат аата ааттанар. «Дьоруой» буолбут ки´и с³бµлээбэтэ чуолкай. Ол да и´ин суутунан та´аллар, прокуратуранан со´оллор, утуйар уубун к³тµтэллэр. Мин аймах б³±³л³³хпµн. ¥³рэппит о±олорум, кинилэр о±олоро бука бары тыа±а олороллор. Кинилэр кы´ал±аларын арыйан, тугунан эмэ к³м³л³спµт ки´и диэн санааттан, бары сахалар проблемаларын тула µлэлиир буолла±ым. Тыа ха´аайыстыбатын специали´а буолбатарбын да, миигин оннук к³р³лл³р.

— Оччо±о эн суруналыыскын дуо?

— Мин суруналыыс да буолбатахпын. Баара-суо±а оскуола µлэ´итинэбин, физрукпун.

— ?

— 2002 сыллаахха ыалдьаммын инсуллаан охтон хаалбытым. Ыарыыттан аралдьыйар дьарык к³рд³³тµм. Са²арар да кыа±а суох ки´ини ыллаа дииллэр. Муусукалаа дииллэр, а²аар ³ттµм олох да µлэлээбэт. Миэхэ дьукаах олорбут табаары´ым Сунтаар уола Пай Киэсэттэн к³мпµµтэргэ µ³рэт диэн к³рд³стµм. Уруучуканан сатаан суруйбат, ха´ыакка икки строкаттан ордугу кыайан аахпат эрээри, суруйар µлэнэн дьарыктаныы´ыкпын диэн ³й к³т³н тµспµтэ. Кµнµ бы´а аа±а, суруйа сатыыбын. Оннук ылларан баран истим. «Киин куорат» ха´ыат эрэдээктэрэ Аргунов Андрей, «Орто дойду» ха´ыат эрэдээктэрэ Уйбаан У´унуускай, Иннокентий Аммосов диэн эдэр эрдэхпиттэн табаарыстарым этэ. Бэйэм тустар буолан, спорт ту´унан урут да суруйарым. Эдэрбэр µс сылы бы´а суруналыыстар эйгэлэригэр олорбутум, µгµстэрин µчµгэйдик билэбин. Инньэ гынан, дьонум ытыстарын µрдµгэр тµ´эрэн ыллылар.

— Олох дьикти ки´и эбиккин дии. Айар µлэ диэн ³й гимнастиката. Эн инсульт кэнниттэн айан-суруйан эрэбилитээссийэлэннэ±и².

— Мин спордунан дьарыктана сылдьыбыт буолан, билэрим. Кыраттан са±алаан, дьарыктанан-дьарыктанан улаха²²а тахсар кыахтааххын. Эбэн-эбэн ч³мпµйµ³н да буолуоххун син, олимпиада±а да±аны. Дьарыктаннахха, ³лбµт килиэккэлэри² тиллэннэр дуу, сайдан и´эллэр. Бырассыа´ын билэбин, ол и´ин адьас арахсыбакка, ма²най иккилии-µстµµ строканы аа±ан, суруйан, оннук µлэлээн барбытым. Билигин нэдиэлэ±э биир-икки бала´аны суруйбатахпына тэ´ийбэппин. Доруобай дьон са±аны µлэлиибин. Биир методологическай кии²²э кыра хамнастаах µлэлээхпин.

— «Туймаада» ха´ыат анал корреспондена дии санааччылар да бааллар ини.

— «Туймаадаттан» биир да солкуобайы ылбаппын. Онно бэчээттэнэр т³рµ³тµм диэн, бу ха´ыат популярнай. Ити ха´ыаты о²орбут дьон, эн бэйэ² да буол, ити эрэдээктэр да буоллун, сµрдээх айымньылаахтык µлэлээтилэр. Норуот дьи²нээхтик ту´анар эбит. Тыа±а да, куоракка да ити ха´ыаты сµрдээ±ин аа±аллар. Сэбиэскэй кэмтэн ыла би´иги саламтаны та²ара курдук к³р³ µ³рэнэн хаалбыппыт. Ону утары суруйуо суохтааххын диэн ³йд³бµл баара да, ол да са±ана кириитикэ суох буолбатах этэ. Билигин, арай, кириитикэ букатын да суох буолла. Тойотторбутун наар арбыыбыт эрэ. Ол арбыыр дьокутааттарбыт саха норуотун утары µлэлээтилэр. Штыров барыбытын-бары атыылаата диэн кириитикэлииллэр. Кинини Арассыыйаттан «дави» гыннахтара, биир ки´ини кµ´эйэр чэпчэки. Дьокутааттар с³бµлэммэтэхтэринэ, туохпут да атыыга барбат ээ. Кинилэр атыылыы олороллор. Буор босхо кэриэтэ тµ²этэ олороллор. Тыа ха´аайыстыбатын сайдарыгар туохта эмэтэ саатар к³рµ² диэн туруорсар то±о сатамматый? Ол оннугар омуктарга бары усулуобуйа о²о´уллар. Дьокутааттарбыт маннык тэтиминэн µлэлии олордохторуна, сотору Сахабыт сирэ омук дойдута буолара кэллэ. Ол и´ин ити мин кириитикэлиибин. Омук сириттэн кэлбит ки´и тэрилтэ арыйдын. ¥лэ´иттэрин 70 быры´ыана олохтоохтор буолуохтаахтар. Оччо±о эрэ сайдыа этибит. И´игэр киирэн бардахха итиннэ хабааннаах боппуруос элбэх. Мин ол ту´унан суруйабын, суруйуом да±аны. Онно буруйдаах курдук санаммаппын. Норуотум ту´угар ыалдьар буолла±ым. Саа´ырбыт ки´ибин, санаабын этиэхпин наада. Биир эмэ суол µтµ³нµ ол тэбэн биэрдэ±инэ да, ба´аам. Мин наар кириитикэлии сылдьыам дии санаабаппын, атын тиэмэ миэхэ элбэх.

— Онон, ³сс³ да би´игини со´ута туруо² буолуо. Бу ал±аска аараан, атах тэпсэн олорон кэпсэтэн кэбиспиппит да ту´алаах буолуо. Ки´и эйигиттэн µ³рэнэрэ µгµс эбит. Ол эрээри, бэйэ² да билэри² буолуо, ха´ыат бала´атын ба´а биллэр. Т³´³ да кэпсэтиибит кэрэхсэбиллээ±ин и´ин, саба тутарбытыгар тиийэбит.

Ай-суруй, айаннаан ис, Арамаан, ту´алаа±ы тутус, наадалаа±ы наардаа.

 

15 февраля, 2014 Без рубрики

Добавить комментарий

*