Соготох баарыс

28 января, 2014 в 0:20

Космоска к³ппµт учуутал

 

Хас кµн барыта бэлиэ, ки´и аймах устуоруйатыгар туох эрэ суолу хаалларбыттары хат саныырга т³рµ³т буолар.

Тохсунньу 28 кµнэ – космос куйаарынан µлµ´µйээччилэргэ курус кµн. Халлааны курдат харба´ан, му²ура суох киэ² далайга устарга соруммут астронавтар сулустаах чаастарын оннугар баара эрэ биир мµнµµтэ 13 с³кµµндэлээх к³тµµ кэнниттэн кинилэр сырдык олохторо ньим барбыта.

Бу кµн 1986 сыллаахха «Челенджер» диэн космическай челнок к³тµ³хтээх этэ, кы´айбыт курдук Флорида±а ³т³рµнэн буолбатах тымныы тµспµтэ. Термометрдар 27 кыраадыс тымныыны к³рд³рбµттэрэ. Чи² оттугунан µлэлиир поставщик-ракеталары о²орор «Мортон Тайокол» компания инженердэрэ «Челенджери» онуоха-маныаха диэри к³тµтµмэ² диэн сэрэтэ сатаабыттара. Оттон НАСА эрдэ былааннаммыттан туораабакка диэн бы´аарбыта. Экипаж космоска сибээс спутнигын та´аарар соруктаа±а. Онтулара 100 м³лµйµ³н доллар сыаналаа±а. Маны та´ынан астронавтар хараабылга хас да эксперимени о²оруохтаахтара – Галлей кометатын спектрин, хараабыл и´инээ±и радиацияны кээмэйдиэхтэрэ, уон икки куурусса эмбрионун сайдыытыгар невесомость хайдах дьайарын µ³рэтиэхтэрэ.

Crew of the Space Shuttle Challenger

Идэтийбит астронавтары кытта сэргэ начаалынай кылаас учуутала Кристина Маколифф к³тµ´µ³хтээ±э. Кини биир идэлээхтэриттэн ордон, космостан о±олорго уруок биэрэр соруктаа±а. Уон биэстии мµнµµтэлээх икки телевизионнай биэрии аан дойду µрдµнэн к³стµ³хтээ±э.

Бу кµн 1986 сыллаахха 11 чаас 38 мµнµµтэ±э сэттэ астронавт Канаверал мыстан ³р³ к³т³н тахсыбыттара. Биир мµнµµтэ 13 с³кµµндэнэн сиртэн 14 километр µ³´э тахсан баран, «Челенджер» эстэн хаалбыта. Хараабыл µлтµркэйдэрэ Атлантическай океан µрдµнэн ы´ыллыбыттара. Конкорд куораттан µ´µс кылаас µ³рэнээччилэрэ учууталларын космоска атаара кэлэн баран, олохторун устата умнубат охсууларын ылбыттара.

Учууталлыы сылдьыбыта буоллар ити дьахтар билигин би´иги кэккэбитигэр баар буолуо этэ. Арай, ки´и аймах у´ун устуоруйатыгар киириэ суо±а эбитэ буолуо.

 

Суруйааччы дьоло

 

 Бу кµн 1897 сыллаахха Одесса±а суруйааччы Валентин Петрович Катаев т³р³³бµтэ. Кини ³сс³ гимназия±а µ³рэнэр эрдэ±иттэн суруйар этэ.

2-2.2.Бу кун

1915 сыллаахха µ³рэ±ин бµтэрэ да илигинэ аан дойду ма²найгы сэриитигэр тылланан барбыта. 1917 сыллаахха диэри фро²²а сэриилэспитэ. Артиллерист этэ. Гражданскай сэрии са±ана кы´ыл Аармыйа кэккэтигэр киирэн, Деникини утары кыргы´ыыга сылдьыбыта. Онтон Российскай телеграфнай агентство±а µлэлээбитэ. 1922 сыллаа±а Москва±а к³´³н, 1923 сылтан «Гудок» ха´ыакка киирбитэ. Кµннээ±и итэ±э´и-бы´а±а´ы саралыыр юмори´ынан атын да ха´ыаттары кытары µлэлэспитэ. Кини ол юморескаларын араас псевдонимынан суруйара. Старик Саббакин, Ол. Твист, Митрофан Горчица буолан ылара. Ону сэргэ гражданскай сэрии ту´унан уонна сатира жанрыгар кэпсээннэри суруйара.

Катаев — «Время, вперёд!» (1932) диэн роман, «Я сын трудового народа» (1937) диэн сэ´эн автора. Ол гынан баран дьон µксэ кинини «Белеет парус одинокий» (1936) диэн сэ´энинэн билэр.

 «Сын полка» (1945) диэн сэ´энин и´ин Сталинскай бриэмийэни ылбыттаа±а. Сэрии кэннниттэн «Белеет парус одинокий» сэ´энин кытта ситимнээх «Хуторок в степи» (1956), «Зимний ветер» (1960–1961), «За власть Советов» диэн сэ´эннэри айбыта. «Маленькая железная дверь в стене» (1964) диэн публицистическай сэ´эннээ±э эмиэ биллэр. Онно кини са²а истиили, тиэмэни киллэрэ сатаабыта.  Са²а ньыматын бэйэтэ «мовизм» (mauvais — «плохой, дурной») диэн ааттаабыта. Сэбиэскэй истиили утарарын бы´ыыта этэ ол. Ол курдук лирико-философскай мемуарнай сэ´эннэри («Святой колодец» (1967), «Трава забвенья» (1967)), «Кубик» (1969) диэн кэпсээни суруйбута. «Алмазный мой венец» (1978) диэн романа аатыра сылдьыбыта.

Кини айымньылара араас омук тылыгар тылбаастаммыттара. Ильф уонна Петров «Двенадцать стульев» диэни суруйалларыгар сюжетын кини этэн биэрбит диэн кэпсэл баар. 1974 сыллаахха Социалистическай ¥лэ Геройун аата киниэхэ и²эриллибитэ.

 Валентин Катаев 1986 сыллаахха ³лбµтэ, Новодевичьей кылабыы´а±а к³мµллµбµтэ.

Суруйааччы баарына арбаммат, тыыннаа±ар чиэстэммэт дииллэр да, соро±ор с³пт³³х тиэмэни таба тайанан, Катаев курдук чыпчаалларга тиийиэххэ син с³п эбит. Билигин эбитэ буоллар, айарынан, ба±ар, байан, Рублевка±а олоруо этэ.

«Со±отох баарыс турта²ныыр» сэ´эни аахпатах суох ини. Ол дуо – суруйааччы дьоло? Аахтыннар диэн айан, сэ²ээрдиннэр диэн сэ´эннээн эрдэхтэрэ оттон.

 

28 января, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*