Суруйааччы буолуу оскуолата

23 марта, 2014 в 3:55
Школа

Интернет устун сыала-соруга суох мэнээк киирдэр киирэн иґэн, киґи сэІээриэ±эр тµбэґэ тµґэ±ин. Хайа ба±арар киґини суруйааччы гынар сиргэ тиийэн хааллым мин бµгµн.

Айыл±аттан айдарыылаах, ула±аттан уґуйуллар туох эрэ оґуобай дьоннор диэн суруйааччылары ірі тутар буолаллара. Турукка киирэртэн тутулуктаах, уобарастаан кіріртін баайыылаах диэн ама киґи санаммат дьарыгын курдук этэллэрэ. Хас айар киґи туґунан суоллаах, ис кистэлэІнээх, кини эрэ билэр ньымалаах диэн аатырдаллара. Онтубут иґэ-таґа µірэтиллэн, ырылыччы ырытыллан, интернеккэ кытары ыйаммыт, суруйааччы буолуу оскуолата аґыллыбыт.

Туохха барытыгар µірэниэххэ сіп. Анал институт а±ай баара дии, билигин да±аны баар ини. Улуу дьыала±а уґаарыллан, сµбэ-ама ылан, онно µірэ±и барбыт кэккэ дьон маастар аатын ыллылар дуу, аакка-суолга тигистилэр дуу. Хайдах уус-уран кинигэни сіпкі суруйарга µірэтэр, уґуйар кинигэлэр, учебниктар, пособиелар бааллар. Ону уурунан олорон, маннаа±ы кээмэйинэн «бестселлери» суруйар дьону сирэй билэбин. Сµрэхтээх дьон оттон айан-таІан эрдэхтэрэ. Сорох суруйааччы сойууґугар супту киирбит суолун тірдµгэр сµрэ±э суох буолуу баара. Оскуола±а эрдэххэ сочинение µіґэ сочинение суруйтаран сордуур буолаллара. Ґксµгэр µс барыйаанныыллара. Ґґµс тиэмэ – кіІµл тиэмэ. Хойгуру туойан биэґи ылар судургу, чопчу айымньыга тирэнэн ырытыахтаа±ар. Аны хайа эрэ дьоруой аатын бутуйан сыанаІ тµґµі дии. Ол иґин уруоктарга да±аны, экзамеІІа да±аны ити µґµс суолу таларым, биэґи µктэтэн ыларым. Ити µірµйэх дириІник иІэн, суруйааччыттан суруналыыска тиийэр суолу тутуста±ым дуу? Чопчу ыйынньыгынан, этэллэрин хоту, быраабыла быґыытынан айар айакалаах. Биир бэйэм жанр жанртан уратытын дириІник билбэппин. Оттон саха тылын ба-кыл-тыатыгар (сіпкі суруйдум эрэ суох) син µірэтэ сатаабыттара. Утуктуу олорон баґын-ата±ын истэн аґарбытым соччо иІмэтэх ээ, быґыыта.

Дьэ, суруйааччы буоларга хайдах µірэтэр-такайар эбиттэрий? Интернет барахсан иитэн кµн-тµµн суруйар дьон элбээн истэхтэрэ.

«Как написать свою книгу. Полезные советы» диэІІэ киирэбин. Оонньуу-кµлµµ курдук санааммын, атыннык тиэрэ эргитээри гыммытым атын буолан соґутта. Сіпкі сітіллµбµттэр, сыаннай сэкириэти аан дойдуга ыспыттар. Интернет – суох аны сэкириэт диэн іссі туустаан биэриэххэ. Чахчы туґалаах сµбэлэр. Саха суруйааччытын элбэтэ таарыйа, итини тылбаастаан манна киллэриим.

1-гы сµбэ. Кинигэ суруйар ба±алаах эрээри саарбахтыыр дьоІІо. Бу µс мантраны µстэ аах уонна ійгір хатаа:

— Киґи эрэ кинигэ суруйар;

— эн да киґигин;

— ол аата эн эмиэ кинигэ суруйар кыахтааххын.

Акаарыны да ійдііххµн диэн сµµстэ эттэрдэххэ ійдііхпµн диэн итэ±эйиэ ини.

2 сµбэ. Кинигэ суруйуоххун ба±арар буоллаххына кµн бµгµн са±алаа.

СарсыІІыга дуу, ірібµлгэ диэри дуу хаґааныма.

3 сµбэ. Са±алаабыт буоллаххына, сарсыныгар сал±аа, ійµµнµгэр ситэр, биир да кµнµ кітµппэккэ суруй. Ол хаґан эрэ кинигэ буолан син тахсыа.

Са±аламмыт сал±анар, сал±анааччы сатанар, онон санаа±ын тµґэримэ. Суруллан иґэн быра±ыллыбыт кинигэ бэйэтэ ситэн биэрбэт, соннук устунан таах хаалар. Кинигэ диэн туґунан илэ, онтон тэйдиІ да ол долгуІІа иккиґин эргиллиэІ биллибэт. (Интернеттэн сµбэ±э бэйэм орооґон, санааларбын сыбаан бардым дии).

4 сµбэ. Арай бµгµн туох да иґин суруллубат буоллун? Онно тірµіт араас буолуон сіп: ыалдьыаІ, санааІ тµґµі, баттатыаІ, музаІ тиэрэ хайыґыа уо.д.а. Урут суруйбут бастаргын хат аах, кіннір, торумнаа – кинигэ±эр туґалаах туохта эмэ оІор. Долгунтан тахсан хаалбат гына.

5 сµбэ. Ханна да буолларгын блокноккун илдьэ сырыт. Санаа туттарбат эрээри, сойо илигинэ сурукка тиґиэххэ сіп. Арааґынай санаа халтай сананар дии, ону туґанарга µірэн.

6 сµбэ. Дьону истэ µірэн, онно-манна сырыт, кэпсэт-ипсэт. ЭІин саІа идеяны кинилэр тэбэн биэриэхтэрэ. Сіптііх суолу тутуґаргын-суо±ун кинилэринэн билгэлиэххин сіп.

7 сµбэ. Ґчµгэй кинигэни суруйуоххун ба±арар буоллаххына, оннук µчµгэй кинигэлэри аах. ЈйµІ-санааІ сіптііх долгуна онтон иитиллиэ.

Биир бэйэм ити суолу тутуспат эбиппин.

8 сµбэ. Ґчµгэй кинигэни суруйар ба±алаах буоллаххына, µчµгэй автордары эрэ аах. Гениальнай автордары ордор. Элбэ±и бэриґиннэриэІ. Акаарылары кытта алтыґааччы устунан бэйэтэ акаары буоларын умнумаІ.

9 cµбэ. Бантааґыйалыы, ыралыы µірэниІ. Суруйуоххут иннинэ онтугут хараххытыгар кістµіхтээх, олох илэ курдук буолуохтаах. Бэйэ±ит итэ±эйэргитин тистэххитинэ атыттар эмиэ итэ±эйиэхтэрэ.

10 сµбэ. Критиктэри киэр µтэй. «Ээ, эн син биир «Сааскы кэми» суруйбаккын диэччилэри истимэ. Суруйар киґи мин уратыбын, улуубун, гениальнайбын дэнэ олорон айыахтаах. Ол тµмµгэр гениальнай айымньы тахсыбата±ын да иґин. Оннук санаммат киґи олох да тугу да суруйуо суо±а.

11 сµбэ. БэйэІ сібµлµµр тиэмэ±ин эрэ суруй. Кµґэллэн олорон, атыттарга сібµлэтиэ, сіптііх, дьиІнээх, наадалаах буолуо диэн айартан туох да кµттµіннээх тахсыбат. Эйиэхэ бэйэ±эр интэриэґинэйэ суо±унан аа±ааччыны хайаан интэриэґиргэтиэІий?

12 сµбэ. Ол эрээри дьон интэриэґин эмиэ учуоттаа. Эйиэхэ да, кинилэргэ да интэриэґинэй суолу таба тайан. БэйэІ интэриэскин маІнайгы уочаракка туруор.

13 сµбэ. МаІнай санаа±ын сааґылаа, онтон эрэ суруй. Сааґыламмыт тиґиллэрэ дібіІ. Кураанах олорон суруйан эрэйдэнимэ. Хос-хос суруй, онтон туох да итиэ суо±а.

14 сµбэ. Кыайан суруйбат кэмІэр урут суруйбуккун кіннір. КµнµІ да таах хаалыа суо±а, саІа санаа да кµірэс гыныа.

15 сµбэ. Быраабыла±а да, жанрга да хаайтарыма. Ол онтон туспа стиль тахсан кэлиэ. Муоданы батыґааччы эрэ буолуохтаа±ар, муоданы айааччы дэммит ордук. 

16 сµбэ.  До±отторгун кытта сµбэлэс. Атын киґи ійµн туґанары сатаа.

17 сµбэ. Ол эрээри кинигэІ ис сµрµнµн кэпсээн ыґа-то±о сылдьыма.

18 сµбэ. ТОЎО суруйаргын чопчу билэр буолар ордук. Хайа да дьыала±а мотивация син биир наада.

19 сµбэ. Суруйаргыт быыґыгар уруґуйдуур буолуІ. Схема да быґыытынан. Айар-тутар кыа±ыІ оччо±о іссі далааґыннаныа±а.

20 сµбэ. Кинигэ суруйар манан дьыала буолбатах. Ґірэниэххэ, µµнµіххэ, сайдыахха наада. Маастарыстыба чочуллуута бµтэр уґуга суох. Хайдах суруйарга «µірэтэр» улуу суруйааччылары сырса сылдьан аах – Горькайы, Никитини, Жуховицкайы, Веллер, Кинг курдуктары.

Кинигэ суруйуу диэн бу – туспа наука уонна искусство. Тіґінін навыгыІ, ньымаІ, албаґыІ элбэх да, эн тµргэнниІ µµнµі±µІ.

Дьэ, ити курдук, бэрэскини хайдах оІорорго, хайдах тµргэнник ырарга µірэтэри сэргэ суруйааччы, буолаары буолан, µчµгэй суруйааччы дэнэргэ бэрт судургутук уґуйуллуохха сіп эбит. Итиччэни аахпыт киґи оттон тµґµнэн кэбиґэр ини. Итиннэ киирдэххитинэ, кинигэни суруйуу атын да албастарын булуоххутун сіп. Ону таґынан, кинигэнэн хайдах харчы оІорор туґунан. Чэ, ол ба±ас биґиги Сахабыт сиригэр ітір олоххо киирбэт утуопуйа. Кулгаа±ым уґугунан иґиттэхпинэ, Таптал Иванова диэн аатынан сирэйдэнэр биллибэт автор иккис кинигэтин суруйбут µґµ. Былаастаахтары кыттар имэІнээхтик таптаґыы туґунан. Бэйэтин кэмигэр Таптал маІнайгы кинигэтэ хама±атык атыыга барбыта. Онноо±ор Гарри Поттер кинигэ±э туох да уустук суох, ким ба±арар итинниги суруйуон сіп дииллэр дии. Атын омук тылынан арааґы айан аатырдаххына, ба±ар, байыаІ дии.

Ґіґэ этиллибит сµбэлэри сорох тутуспута буоллар, «Јлµµ Толоонун кистэлэІин» суруйан бэрт. Суох, ол эрээри мин соломмут суолунан барарбын сібµлээбэппин. Теориянан сэбилэммэккэ, тоІ ійµнэн торумнаммакка айар идэм атахтаан алдьанан эрдэ±им дуу. Мантра аа±а-аа±а, гениальнайбын эбээт дии-дии, мотивация кірдµµ-кірдµµ, улуу суруйааччылартан сµґэн ыла-ыла айа олорорум харахпар кістµбэт. Јйбір туох тµспµтµнэн, сµрэ±им тугу этэринэн, олох тугу туойарынан, субу тµгэІІэ туох тахсарынан этэ миэнэ. Ити сайтка сµбэлээччи Дмитрий Аксёнов итинник айарга ыІырар буолла±ына, миэхэ сэнсэй Мураками эппитэ ордук чугас: «Я – это просто я. И писать хочу так, как пишу я».Уонна кэннэ кэтинчэ да буоллун. Ити – мин тус санаам, интернет этэрин мин хайаан утарыамый. «ИстимэІ дуу миигин, истимэІ» (ити Сайа киэнэ, мин уорбатым, ссылкалаатым дии) — салгыытын умнан кэбиспиппин.  

 

ЧЭГДЭ.

 

23 марта, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*