Суруйбут аатын ылаары: Кинигэ биһиги олохпутун байыппыта, биир баайыылаабыта

29 мая, 2014 в 5:53

Ахтылҕан аалбат, ааспыттан туох да хаалбат. Ол эрээри биирдэ эмит тэһэ кэйдэрэн, түгэҥҥэ да ааспыкка тиксэн хаалыаххын баҕаран кэлэҕин.

Кинигэнэн иитиллэн улааппыт, кинигэнэн олорбут көлүөнэ киһитэ диэх курдук, мин оҕо сааспын хайа эмэ кинигэни кытта дьүөрэлиибин.

Ааҕар оҕо этим. Дьүөгэм биһикки кыра сылдьан оҕо литературатын долборуктарыгар баары барытын ааҕан бүтэрэн, атыҥҥа сананар буолбуппут. Библиотекабыт эргэ кулууп биир хоһугар баара. Библиотекарь Розалия биһиэхэ учууталларбытынааҕар да күндү киһи этэ.

Билигин санаатахха, библиотекабыт кинигэтэ оннук элбэҕэ суоҕа буолуо. Тоҕо эрэ биһиги соторунан барытын аахпыт саҕа санаммыппыт. Саха литературатын ийэм киэһэ ахсын ааҕан, ону хат ааҕа сатаабатаҕым. Остуоруйалары ааҕарбынааҕар истэрбин ордорорум.

Маҥнайгы кылааска буукубаны билэр оҕо киирбитим. Оччолорго ол сонун этэ. Таах да кэмигэр сэттэ сааспар аҕыйах ый тиийбэтин иһин, сыл көтөн, аҕыспар оскуола киһитэ буолбутум. Ол иһин хара маҥнайгыттан кылааһым оҕолоруттан аҕа буолан, атыннык сананар этим. Ааҕар буолан да баран, сүрэҕэлдьээн дуу, ийэбэр атаахтаан дуу, син биир киниэхэ аахтарарым. Онон, саха литературатын ийэм ааҕарынан ылыммытым. Кини кэпсиирэ тыыннаах хартыыҥка буолан харахпар көстөрө. Бэйэм аахпыппын уобарас гынан көрөргө сыыйа үөрэммитим. Кинигэҕэ ойууланары дьүөгэм биһикки олоххо ороон таһааран, оонньуу гынан тыыннааҕымсытарбыт.

Кинигэтэ суох хайдах олоруохха сөбүй диэн эбэбин кытары ааҕарга үөрэтэ сатаабытым да, ылымматаҕа. Бэйэбэр ардыгар ону-маны аахтаран истэрэ.

Айымньы, ааптар диэҥҥэ аахайар аат диэн суох. Кинигэ иһигэр атын олох саспытын курдук саныырбыт быһыылааҕа. Онон саатаан бэйэбит киэнэ күн аайы биирин, бириэмэ тохтоон хаалбыт курдугун билбэккэ аһарарбыт. Оҕо эрэ сахха олох уһун курдугун, күн аайы биир дьол биир өрүтүнэн буоларын ким биһиэхэ өйдөтүө баарай.

Мин аахпыппын дьүөгэм ааҕара, кини урут аахпытын мин ааҕарым. Ол кэннэ кинигэ иһинээҕини үтүктэн, хатылаан оонньоон байарбыт.

Кинигэ биһиги олохпутун байыппыта, биир баайыылаабыта.

«Сааскы кэм» маҥнайгы нүөмэрдээх кинигэбитинэн буолар этэ диэн сымыйалыыр кыаҕым суох. Эбэн эттэххэ, ити халыҥ саха литературатын сүрүн кинигэтэ оскуола программатыгар онус дуу кылааска баара. Бу киһигит онуһу бүтэрбэтэҕэ. Кэлин омук литературатын көрдөөн булан ааҕар кэмнэр кэлбиттэрэ. Хата, саха тылын уонна литературатын кэтэхтэн үөрэтэрбэр били ийэм ааҕан биэрбит кинигэлэрин бэйэм тутан-хабан ааҕар чиэскэ тиксибитим. Аан маҥнай сааскы кэми арыйбытым.

Ааптарыгар аахайбат, улуутугар, уобараһыгар умсугуйбат сахха тоҕо эрэ ордорор, хат ааҕар, сыттыын сөбүлүүр, тастыын астынар кинигэлэрдээҕим. Олортон сорҕото дьонум аахха атын кинигэлэртэн арыый ойуччу тураллар. Дьиэбэр кэллэхпинэ хайаан да арыйан, аахталаан астынааччыбын. Оҕо сааспынан түгэҥҥэ да хат олоро түспүт курдук сананааччыбын.

Оттон сорох кинигэни атын ыраах улууска сүктэ барарбар сүгэн барбытым аанньа онно хаалбыттара. Кинигэтээҕэр буолуоҕу ылбакка кэлбитим. Дьэ, ол кинигэлэрим бааллара буоллар толору дьоллооҕунан ааҕыныам этэ.

Ол туох да ураты ис хоһоонноох уһулуччу кинигэлэр буолбатахтар. Тоҕотун да билбэккэ олохпор аргыс оҥостубут кинигэлэрим. Билигин киһи тугу баҕарар хантан баҕарар булан ылар кэмигэр сураһыа эбиппин да, уһук улууска хаалбыт кинигэлэр ааптардарын өйдөөбөппүн. Ааттарын баҕар өйдөөн кэлиэм.

Биир кинигэ аата баҕас биллэр. Атыыга кытары баар да, үлүгэр харчыны кинигэҕэ кутан биэриэ суохпун. «Книга о вкусной и здоровой пище» — халыҥ, дьоһуннаах кинигэ. Оччотооҕу кэм остуолун остуоруйата. Биһиэнэ, арааһа, 1955 сыллааҕы таһаарыы быһыылааҕа. Ол кинигэни тоҕо да соһон испитим буолла? Кылгатыллыбыт дьоҕус игирэтин эмиэ илдьэ барбыппын. Кинигэнэн буолуохтааҕар көннөрү миини да сатаан буһарбат оҕотук сааспар эргэ барбытым этэ буоллаҕа.

Знакомая картинка

Ити кинигэ хартыыҥкалара ханна эрэ атын, тот олох баарын кэпсииллэрэ. Кыра дэриэбинэ оҕотугар эҥин тэриллээх, сылаас уулаах куукунньа даҕаны ыраах, атын олох кэрэһитинэн буолара.

кухня

Дьон мииннэрин буһараат атын иһиккэ көһөрөн баран, толору сервировкаламмыт остуол тула олорон эбиэттииллэрэ да дьикти этэ.

сервировка

Эбиэт эрэ буолсу дуо, «второй завтрак»,«полдник» диэннээхтэрэ. Билигин ол «перекус» диэн аатырбыта буолуо. Ол сахха ким да анаан ыра сатыыра иһиллибэтэ. Дьиҥинэн, биһиги тот үйэ оҕолоро этибит. Кырбаһынан эт, бөтүөнүнэн сибиэһэй сүөгэй, дьааһыгынан дьаабылыка, бэчиэнньэ, кэмпиэт. Арай, мииммит олгуйга буһара, ол олгуй остуолга көһөрө. Супницаҕа киирбит миин амтана уларыйбат ини.

Суп

Ол эрээри атын олох хартыыҥкалара хараҕы аалаллара, ырай олоҕунан ымсыырдаллара. Кимнээх эрэ итинник тэринэн аһыыллар, ким эрэ күнү быһа анаан астыыр. Үлэнэн үлүһүйбүт үйэҕэ оннук кинигэҕэ эрэ баарын билигин кэлэн өйдүүгүн.

Ити кинигэ ыал аайы кэриэтэ баара, ырай олоҕо хаһан эрэ кэлиэҕин туһунан кэпсиирэ. Киһи барыта сырдык биир ыралааҕа, кэлэр кэм кэрэ буолуоҕун итэҕэйэрэ. Ол иһин саҥа ыал буолбуттарга бэлэх гынан туттараллара.

Кэрэ кинигэ 1939 сыллаахха бэчээттэнэн тахсыбыта. Аан маҥнайгы сэбиэскэй кулинарнай кинигэнэн буолбута. Хаста да төхтүрүйэн таһаарбыттарын тута атыылаһан иһэллэрэ.

Ырысыап арааһыттан баара. Оччолорго сорунан кинигэнэн астаары гыннаххына, хайаан да биир эмит састааба суох буолан атахтыыра. Специя эҥин дэриэбинэҕэ хантан кэлиэй, бэл, оҕуруот аһын хото үүннэрбэт эрдэххэ. Олох нуул дьон буолуохпутун, ити кинигэ баар буолан, оннук ас баар эбит, маннык олорон аһыыллар эбит диэн син биллэхпит дии.

Мясной салаат диэн баарын кыра кылааска сылдьан, үрдүкүлэр туох эрэ бырааһынньыкка астаан аҕалбыттарыттан амсайан билбиттээҕим. Ол сахха үлүннэрии тиэстэнэн бэрт бэрэскини да сиир ахсыылааҕа. Наар дрожжи эргэтинэн тиэстэ тахсыбат буолара. Ол оннугар төһө баҕарар алаадьы, хас күн аайы куобах этэ, кэмиттэн кэмигэр кус. Тииҥ миинэ эмиэ бэрт этэ. Ыы, ааҕа турдахха хара баһаам буоллаҕа.

Дьэ, ити кинигэ бүтүн олоҕу санатта, харахха бу баардыы арааһы көрдөрдө.

                                                                        

                                           

 

 

 

29 мая, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*