Тоҥ кулуупка босхо испэктээк. 1 акт: «Страховщик»

11 августа, 2014 в 6:44

Кулгааҕым уһугунан Березкин кэлэр үһү диэн истэн, бэйэтинэн кэлэн биэрбит киһини үтэн-анньан көрөр инибин диэн сэргэхсийэ түстүм. Онтум Березин кэлэр эбит диэн сонунунан солбуллан хаалла.

Биир уокуруктан итинник биирдик иһиллэр араспаанньалаах дьон киирсэрэ бутууру оҥоруох курдук. Дьон бутулуннун диэн итинник дьүөрэлии ааттаан спойлер партиялары испииһэккэ эбилик гына киллэрэр этилэр. Березиннэртэн (Березкиннэртэн дуу?) биирдэстэрэ спойлер, харах баайыыта хандьыдаат диэҕи, атын-атын фроҥҥа охсуһуохтаахтар. Березкин – Ил Дархан солотугар дураһыйар Березин – Ил Түмэҥҥэ.

Таах да олохтоох сирбинэн быыбардаабатаҕым ырааппыт буолан, мин эрэ бутулларым буолуо. Сунтаардар березиннэммиттэрэ ыраатта. Биир ньыгыл кырдьаҕаһа Березин праймеризка аҕыс уонтан тахса бырыһыаны ылбыта диэн быһа ааһарыгар эрэнэр курдук этэн аһарбыта.

Березини да, Березкини да харахтаан көрбөтөх дьоннорум. Березкин диэн кимий диэн үөннүрбүппэр, хайыы, Эрнст диэн кимин билбэт буолуоххар диэри ханна сылдьыбыккыный диэн сирэй-харах анньа сыспыттара. Бэлиитиктэри барытын ааҕа билэр эбээһинэһим суох этэ. Ол киһи олимп үрдүгэр баарына мин арыый атын суруйууларынан иирэ сылдьар кэмим буолан, тойон-хотун баарыгар-суоҕугар кыһаллыбат кэмим этэ.

Березкин мин табаарыһым ээ, арба. Фейсбук тиксиһиннэриитинэн. Манна диэн эттэххэ, Губарев эмиэ «в друзьях» баар. Березкин бэйэтинэн киирэн досьетын толороро биллибэт. Бэйэтин соҥнуур бэлэм хартыыҥканы хат-хат ыытарынан муҥурданар. Губарев бартыһаан курдук тугу да ыһыктыбат. Борисовы эрэ «табаарыс» гынарым хааллаҕа. Оччоҕо «кэллиэксийэм» силигэ ситиэ этэ.

Дьэ, бэйи, бэриэһиттэр-бэриэһиннэр, бириссиэлбэр киирэн биэрэр күҥҥүт-дьылгыт кэллэҕэ. Бу сырыыга мин туораттан тургутааччы оруолугар баарбын. Онон, барыларын да кытта кэпсэтэр түгэммэр «не верю» диэн бэлиэ кыһыл уотун уматар буоллаҕым.

Сэрэйбит сэрэх, бутуйбуттар – Березкин буолбатах, Березин кэлэр эбит. Кини, Семен Максимович, сунтаардар тумус туттар киһилэрэ.

Тоҥ кулуупка кыралаан дьон мустар. Кылааһынньыссам да баар, кырабыттан көрөр дьонум. Күө-дьаа кэпсэтэн истэхпитинэ икки арыалдьыттаах хандьыдааппыт тиийэн кэллэ, дьон ортотугар баар буола түстэ, бэйэ киһитэ буоларын биллэрдэ. Биир арыалдьыта Сунтаар улууһун үөрэҕириигэ туох эрэ тойоно быһыылаах, биирэ – олохтоох СХПК салайааччыта, быһыыта.

Онтон дьон иннигэр олорон мунньахтарын саҕалаатылар. Дьэ, Бэриэһин диэннэрэ бэрт чиэһинэй киһи эбит. Тута улуустан турбут хандьыдааттартан иккитэ «техническэйдэр», бэйэм дьонум диэн билиннэ.
Хара маҥнайгыттан күүстээх тыллар этилиннилэр, хаардыы хаамар санаалаахтара билиннэ. Киниэхэ утары буолуох суоҕун курдук тылластылар.

Манныкка хабааннаах сугулааннарга сылдьыбатах да ырааппыт. Тугу да сүтэрбэтэх эбиппин – уларыйбат биир сүрүн. Дьокутаат диэн туох эрэ спонсор буоларыныы үлэһии, уус тылынан эрдии, эрэннэрии, эҕэ буолуу уонна да атын элбэх, элбэх. Биир тылынан, классика.

Ол гынан баран бу түгэн биир атыннаах. Били көрө үөрэммит дьонум түөрэлэрэ биир ньыгыллар эбит дуу дии санаталаатым. Ол курдук аһаҕас кэпсэтии буолла. Бэриэһиммит букатын Барыыһабы хайҕаата, бэйэбин эрэкэлээмэлэнэ кэлбэтэҕим, кинини аҕытаассыйалыыбын диэн айахтатта. Ону тоһоҕолоон биир тойон сүүс бырыһыан Барыыһапка уонна Бэриэһиҥҥэ куоласпытын биэриэхтээхпит, үүрэн да туран быыбарга дьон аҕалыахтаахпыт диэтэ.

Бэриэһин «техническэй» хандьыдааттарын туһунан этиититтэн:
-Техническэй хандьыдааттар диэн баар буолаллара билигин муода буолла. Тоҕо диэтэххинэ, противнигыҥ уһуллан хааллаҕына, соҕотох хааллаххына, быыбар буолбат. Ол иһин мин, “на всякий случай”, биир одноклассникпын, биир күтүөппүн туруордум.

Ол эппититтэн бэйэтэ да күллэ. Итинник схема баарын баар да, бар дьон иннигэр аһаҕастык билинэр хандьыдаат баарын билбэт этим. Биитэр бу куомуннаахтар мунньахтара дуу?
— Оттон олоҕуҥ оннук. Мин страховщик буоллаҕым дии. Ол иһин биир киһини буолбакка, икки киһини туруордум.
Дьэ, хайдах курдугуй?
-Онон, основной сопернигым «Справедливай Россияттан» Сергеев Леонид. Тоҕо ол күтүөт турда, Уус Алдан киһитэ? Баҕар, мин эрдэттэн үлэлээбиппин билбэттэрэ буолуо, хоторго диэн эмиэ санаалаах буолуохтарын сөп.
Онтон эмиэ «техническэй» хандьыдааттарын ахтар. Аттыгар олорооччута «страховка», «перестраховка» буоллаҕа дэтэлиир.
Дьоммут онтон быыбар ис биэтэһин эрдэттэн тиэрэн бараллар.
-Миигин арааһынайдаан интэриниэттээри сыталлар. Мин примерно билэбин. Итэҕэйимэҥ. Билиҥҥи быыбар маннык буолла. Интэриниэтинэн бопсорооһун, дьон санаатын бутуйааһын уонна уста сатааһын. Дьаабы. Атын киһи туһунан аахтаххына, хайдах эрэ үчүгэй курдук. Бэйэҥ тускунан аахтаххына дьаабы. Куһаҕан баҕайы, киһи сүрэҕэр киирэр. Морально бэлэмнэнэбин гынан баран, хайыахпыный, тулуйарбар тиийэбин ээ.
Егор Афанасьевич Борисов булгуччу элбэх куолаһы ылан буолуон наада диэн мин этэбин. Березкини мин үчүгэйдик билэр уолум. Өйдөөх, идиэйэлэрдээх. Кини, дьиҥинэн, правительствоҕа үчүгэйдик үлэлиэ этэ. Ол гынан баран эрдэ дии саныыбын.
Биһиги, Бүлүү бөлөх оройуоннарыгар үчүгэй бырыһыаны биэрэрбит эбитэ буоллар диэн баҕалаахпыт.
Онтон мин кыбыллар уочаратым кэллэ:

-Мин хайдах эрэ атын сиргэ кэлэн халбыт курдук сананным. «Единэй Россия» мунньаҕар олорон курдук. Эн кэннигэр “Биир ньыгыл Арассыыйа”, Борисов баар, праймеризка бастакы миэстэни ылан хаардыы хаамар курдук санаммыккын. Ол аата туох да куттанарыҥ суох буоллаҕа. Оччотугар туох компроматын угуохтара диэн сэрэҕэдийэҕин?
-Эн «Справедливай Россияҕын» дуо?
-Мин хайа да партия чилиэнэ буолбатахпын. Наймылаһыаххын да сөп, совершенно свободный человек. Дьиҥнээх суруналыыс сүүһүгэр «Не верю» диэн суруктаах буолар.
-Туох боппуруостааххыный?
-Туох компроматы угуохтара диэн куттанаҕыный? Чөл олоххо сыһыаныҥ уонна арыгы туһунан компроматы угуохтара дии саныыгын дуо?
Дьиҥинэн, эрдэттэн атын шпаргалкалаах этим. Ол эрээри аһара кыахтык тыллаһалларын иһин тарбаан көрөргө сананан, экспромнаатаҕым дии. Бу үйэҕэ киһини утары көрөн олорон итинник саарбах ыйытыгы биэрэн көрө илик этим. Дьэ, сайдан, тылым тымтык, бөрүөм сытыы буолан барара дуу.
-Ити аата туох диэн ыйытаҕыный?
-Тус бэйэҥ арыгыны иһэҕин дуу, суох дуу? Биир компромат итиннэ сыһыаннаах буолуон сөп дии. Аһаҕастык онно туох диэн хардараҕын? Компроматы утары эрдэтинэ эттэххинэ, компромат суох буоллаҕа ол дии.
-Ханнык баҕарар киһи арыгы иһиэн сөп. Мин арыгы испэппин. Мин чөл олоҕу пропагандалыыбын.
-Хаһааҥҥыттан пропагандалыыгын?
-Мин уруккуттан пропагандалыыбын. Спортсменнары поддержкалаабытым ыраатта, онно свидетеллэр бааллар. Бэйэм детскэй бырааспын. Онон, киһи доруобуйата быраастан эрэ буолбакка. Бэйэтиттэн тутулуктаах дии саныыбын.

Салгыы хандьыдаат чөл олох түөрүйэтин түөрэтин кэпсиэх курдук буолар. Хайа баҕарар хандьыдаат биири сатыахтаах – хайа да саарбах ыйытыгы тумнан халыйар ньыманы баһылыахтаах.

Ол кэмҥэ мин интэриэһим сүтэр. Эчи, тымныыта да бэрт. Быыбар быыбарынан, мин тус доруобуйам онно тоҕо сиэртибэ буолуохтааҕый?

Ити дьуһуурунай боппуруоһу үтэн-анньан көрөөрү биэрдэ диэтэххит дуу. Баҕар, хаардыы хааман Ил Түмэн дьокутаата буолар түгэнигэр банкекка ыҥырыллан чалбараҥҥа тиксиэм диэн эрэнэ санаабытым буолуо. Мин – көҥүл киһибин, өрө көтөөрү бүтүн олохпун өтүүктээн эмискэ чөл олохтоно сатаабаппын. Биирдэ бэриллэр олохпун бэйэм билэрбинэн хайысхалыыбын.

Оттон сарсын манна Бэриэскин кэлэр. Тоҥон турар кулууппутугар босхо испэктээктэр саҕаланнылар.

Венера ПЕТРОВА, Кириэстээх, Сунтаар

11 августа, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*