Тумууһап боппуруоһу туруорар буоллаҕына…

29 августа, 2014 в 1:55
IMG-20140531-WA0033

Суол икки өттүнэн көмүс көстүүнү тыыра массыына иннин хоту айанныыр. Күһүн кэлиэхтээх кэмигэр кэлэрэ бэлиэр билиннэр да, тиһэх ылааҥы күннэрин бэлэхтиир. Ону баттаһа айантан биирдэстэрэ бу.
Балаҕан ыйыгар Москубаҕа Государственнай Дума үлэтин салҕаан, бу уустук кэмҥэ дойдубут олоҕун сүрүннүүр сокуоннары ылыммытынан барыаҕа. Ол иннинэ Саха сириттэн думаҕа дьокутаат Федот Семенович ТУМУСОВ улуустарынан айанныыр, дьону-сэргэни кытта көрсөр.

Салгынтан ылан сокуону айбаттар

Хайа баҕарар сокуон үлэҕэ киириитэ итинтэн саҕаланыахтаах. Ол дойдубут килбэйэр киинигэр Охотнай рядка олорон салгынтан ылан сокуону айбаттар. Кыһалҕаны миэстэтигэр көрөн-билэн эрэ баран, онтон сиэттэрэн саҥа сокуон барыла оҥоһуллар.
Федот Тумусов үлэлиир истиилин биир уратытынан, хардарыта туһалааҕы торумнуур, дьон инициативатын иилэ-хабан ылан салгыы сайыннарар. Ол да туһугар улуус-улуус аайы Госдума дьокутаатын приемнайдара сылы быһа үлэлээн эрдэхтэрэ. Бэйэтэ сирэй дьону кытта көрсүбэтэҕин иһин, кини көмөлөһөөччүлэрэ дьон этиитин киниэхэ тус бэйэтигэр тиэрдэллэр. Туох да сыыска түспэт. Арай Путиҥҥа суруйбутуҥ төттөрү эн үҥсэр тэрилтэҕэр тигинээн кэлэр буоллаҕына, Тумусовка сурук тиийэхтээх сиригэр тиийэн баран, үлэлээн барар. Биллэн турар, бары кыһалҕаны быһаарыы сатаммат. Дьокутааты спонсорга холооччу үгүс. Кини сүрүн сыала – ол кыһалҕаны төрдүттэн суох оҥорорго суол аһыы. Сокуон көмөтүнэн. Оттон Госдума дьокутаата хас нэһилиэк кыһалҕатын быһаарар диэн буолбатах, Саха сиригэр эрэ чуо туһалыыр эмиэ буолбатах – кини бүтүн дойду олоҕун торумнаһар, Арассыыйа үрдүнэн үлэлиир дьаһаллары таһаарсар. Онто да суох биһиги киһибитин Сахатын сиригэр наар охтор, хас пленарнай мунньах ахсын бэйэтин регионугар сыһыаннаах боппуруоһу туруорар диэн Госдума иһигэр саҥарааччы үгүс. Мин ол дойду иһигэр сылдьан, Федот Семенович үлэтин «харатын» көрбүт-истибит буолан этэбин. Кинилэр ол сокуон барылын оҥорон баран утааран эрэ кэбиспэттэр. Бырабыыталыстыба чилиэннэрин, туһааннаах биэдэмистибэ салайааччыларын ыҥыран ылан ымпыктаһаллар, сокуон туоларын хонтуруоллаһаллар. Тумусов боппуруоһу туруорар буоллаҕына, барытын ааҕа ымпыктаһар диэн сэрэҕэдийэн, миниистирдэр ордук бэлэмнэнэн кэлэллэр дэһэллэр, аһара күүскэ саҥараайаҕын эрэ диэн үлэһэллэр эбит.
Аны ол сокуоммут эргиирэ уһуна да бэрт. Эргийэн кэлэн дьүүлгэ турдаҕына даҕаны, биир ньыгыллар куоластаан аһараллара саарбах. Биирдиилээн дьону кытта кэпсэтиһэн, боппуруос наадалааҕын итэҕэтэн тылларын ылыахха наада.
Манна даҕатан эттэххэ, Госдумаҕа сыл аҥаарын иһигэр 600-н тахса сокуон барылын көрбүттэриттэн 238-һа үлэҕэ киирбит, ол иһигэр Конституцияҕа уларытыы быһыытынан 12 сокуон. Ол аата күнүн аайы 20-30 сокуону ырыталлар. Мөккүһүү да баар буолар. Оттон Тумусов тус бэйэтэ уонна атыттары кытта кыттыһан 70-н тахса сокуону бэлэмнээн киллэрбит. Онтон сороҕо номнуо ылыллан үлэлииллэр, сорохторо көрүллэ, сорохторо уочаракка сыталлар. Ол туһугар сүүстэн тахса Госдума трибунатыттан тыл эппит.
Биир саҥа сокуон үөскүүр чинчитэ бу Сунтаар улууһун Куокуну сэлиэнньэтигэр билиннэ. Олохтоох детсад сэбиэдиссэйэ Путин ыам ыйынааҕы дьаһаллара детсад техническэй үлэһиттэри арыылаан, хамнастара кырата бэрт диэбитигэр, Федот Тумусов эн биһикки иккиэн бу боппуруоһунан күн бүгүҥҥүттэн дьарыгыран барыах диэтэ. Ити сокуон, уураах бары моһолу ааһан олоххо киирэр түгэнигэр, детсад эрэ көннөрү үлэһиттэригэр буолбакка, оскуола техүлэһиттэрин хамнаһа эмиэ үрдүөҕэ.

Узбек ыанньыксыттаах, калмык ынахтаах, уунан үлэлиир саламталаах СХПК уонна…

Куокунуга баран иһэн «Кириэстээх» СХПК кытта сэргэ үлэлиир үүтү переработкалыыр «Табаҕа» диэн тэрилтэҕэ таарыйбытыгар, уопуттаах технолог, бу тэрилтэҕэ өр сылларга үлэлээбит специалист Лидия НИКОЛАЕВА оборудованиелар быста эргэрэн, киллэрбит барыыстарын улахан аҥаара саппаас чааһы сотору-сотору ылларалларыгар барарын эппитигэр, саҥа тэрили атыылаһарга лизини туруорсуохха диэн үөртэ. Бу боппуруос Ил Түмэн дьокутаата Жанна ЕГОРОВА уонна Федот Тумусов тус хонтуруолугар киирэр буолла. Бу тэрилтэ барыыска барарын оннугар, мөлүйүөн кэриҥэ солкуобайы аҥаардас сапчааска ыытар олорор.
Лидия Никитичнаҕа ыалдьыттаан, хойуу, куоракка атыыланар кэлии йогуртартан букатын атын, субу конвейертан тахсыбыт йогурту иһэ-иһэ, дьоммут өссө элбэҕи кэпсэттилэр. Үүт үрүйэлии устар, сүөгэй, арыы дэлэйэр. Билиҥҥитэ бэйэ ынаҕын үүтү олохтоохтор туттараллар, сайылыктан киирэр. Эһиилгиттэн кириэстээхтэр калмык уонна алтай аатырбыт ынахтарын ыан өссө элбэх үүтү ыан суон сураҕыраллара дуу? Аҕыс уоннуу тыһыынчалаах ынахтар үүттэрэ көмүс курдук көрүллүө буолуо.
Кириэстээххэ да, Куокунуга да үлэни управляющайдар ыыталлар. Үрдүкү саламталарын офиһа Сунтаарга, бухгалтердара эмиэ. Ол да иһин хамнас кэлэн быстыбата дуу?.. Уунан үлэлиир тойотторо билиҥҥитэ соҕурууттан сүөһү аҕаларга эрэ өйдөрүн сынньаллар курдук. Кыра-хара дьон быстах наадаларын быһаарсаары алта мөһөөгү ороскуоттаан улуус киинигэр киириэхтэрин наада.
Биир ураты – Кириэстээххэ узбек ыанньыксыттар кыайа-хото үлэлээн эрэллэр. Хамнастара үүт ыамыттан быһаччы тутулуктааҕын билэн, кыһаллаллар ахан үһү. Узбек бостууга ынаҕы күнү быһа манаан аһатар, кэмигэр аҕалар. Саха бостууга илдьэр уонна киэһэ сылгылыыр эрэ диэн сонньуйаллар дьоннор.
Онон, сайдан, омук ынаҕын омуктарынан көрдөрөн туругуруохпут турдаҕа.

Тумууһап туһунан тус санаам

Атын тойоттор сырыыларын эрдэ торумнаан, суолларын тэлэн биэрэр буоллахтарына, Тумусов сырыыта айымньылаах, эмискэччи түгэннэрдээх. Көннөрү күннээҕи олоҕу таарыйар ыйытыкка да соһуччу уонна дириҥ харданы биэриэн сөп. Урутаан эттэххэ, Кириэстээх биир олохтооҕо, ити кини мэлдьи итинник дуо диэн сөҕөн ыйыппытыгар, мин оннук, «нестандартнай» киһи диэн хоруйдаабытым сөп ини. Мин, Тумууһабы олорор өтөҕүттэн саҕалаан, Арассыыйа бырабыыталыстыбатын кытары төгүрүк остуолларга кыттарыгар тиийэ алтыһан кэлбит киһи, этэрим оруннаах курдук. Кини үлэтин истиилэ ханнык да халыыпка баппат, үлэтин кээмэйин далааһына киэҥ. Оттон ол көннөрү киһиэхэ өйдөммөт, «муторнай» курдук үлэ туһунан кэпсиирэ кытары ураты. Кини тыла-өһө баай, эппитэ сонно цитата буолан көтүөн курдук эксклюзивнай. Мин кинини маннык улахан таһымнаах үлэҕэ сылдьыбата буоллар, суруйааччы буолуох киһи хаалбыт диэн уорбалыыбын.

Украина, Путин уонна Ил Дархан

Куокунулар бачча кэлэн биэрбит Госдума дьокутаатыттан Арассыыйаҕа, аан дойдуга даҕаны буола турар балаһыанньа туһунан ымпыктастылар. Украинаҕа сэрии төрдүн-төбөтүн туһунан Федот Семенович быһаарарын истэн баран, бу тухары араас источниктартан араас санааны сомсон кэлбит бэйэм, чахчы даҕаны диэн саҥа аллайа сыстым. Путин чугаһыгар сылдьар киһи билэрэ уонна СМИ ыаһаҕа уратылаһар эбитин бу манна кэлэн арыйдаҕым үһү.
Украина, Путин, Ил Дархан быыбара – ону кытары Куокунуга фельдшер суох буолан эрэйдэнэллэрэ (баһылык бу иннинэ аҕай ыарахан ыарыһахха бырааһы Кириэстээхтэн аҕала сылдьыбыт этэ), атын кыра-улахан кыһалҕа барыта биир күдьүс быһаарылынна, сөптөөх сыананы ылла.
Ил Түмэҥҥэ «Справедливай Россия» фракциятын чилиэнэ, Сунтаартан дьокутаат, Ф.Тумусов көмөлөһөөччүтэ Жанна Егорова кэпсиирин дьон эмиэ интэриэһиргээн иһиттэ.
Венера ПЕТРОВА (Салгыыта бэчээттэниэ)

29 августа, 2014 Главные новости Новость дня

Добавить комментарий

*