Тус санаа: Олохпут бэйэтэ күһэйэр

26 мая, 2014 в 23:46

Ытыктабыллаах «АС» аа±ааччыта бука, сібµлэґэр инигин: бэлиитикэтэ, паартыйата суох аныгы µйэ±э µтµі оло±у оІостор хайдах да кыаллыбатын.

Јріспµµбµлµкэбит а±а баґылыга Барыыґап Путинтан «кіІµл» ылыа±ыттан, Ил Дархаммытын талыахтаах аны 굴µІІµ Быыбарбыт хампаанньата са±аламмытын билэбит.

Итини бигэргэтэр бэрт чиэґинэй уонна аґа±ас быґаарыыны «Жизнь Якутска» хаґыат ыам ыйын 6 кµнµнээ±и №-гэр бэчээттээтилэр. «Гражданскай платформа» паартыйаттан Дьокуускай куорат Дууматын дьокутаата Афанасий Максимов баары баарынан, ірµµ да буоларыныы, малтаччы быґаарбыт.

Туох ханнык Махсыымап Ил Дархан дуоґунаґыгар туруорунарын бигэргэтэн туран, аны 굴µІІµ Быыбар дьиІнээх талыы буолбакка Кириэмил «анаабыт» киґитин бигэргэтии фарсыгар (Явлинскайдыы эттэххэ, «имитация выборов») кубулуйан эрэриттэн дьиксинэрин биллэрбит.

Кырдьык, іріспµµбµлµкэ СМИ-лэрэ былдьаґа-былдьаґа «Барыыґаптан атын µтµі хандьыдаат суо±ун» лэбэйдээн, ол-бу сымыйа «ыІырыылары» бэчээттээн-кэпсээн бардылар – киґи эрэ кэлэйиэх дьаабыта…

Маннык тµктэри кістµµ силиґэ-мутуга хантан µµнэрин ону-маны толкуйдуур дьон билэллэр – іссі урукку ааспыт сэбиэскэй олохпут быстыспат «атрибуттара» этилэр – ол биллэр. Ону билиІІи Кириэмил былааґа бэркэ биґириир, Сурков курдук «сувереннай демократиялаах» политехнологтарынан киэІник тар±аттарар, кіннірµ дьону истигэн ньимиликээннэргэ» кубулутарга араас ньымалары тутуннарар. Оннук.

Биґиги да Барыыґаппыт «Ыстааба» Кириэмил «кирдээх» политтехнологияларын лаппа баґылаабыт бадахтаах – холобур, Афанасий Максимов ахтыбытын курдук, Михаил Эверстовы «чугас сµбэґит» оІостор Барыыґап бэйэтэ да, «мэІнээх» салайааччы буоларын кірдірір – «утарылаґыа» диэбит хандьыдааттары (Махсыымап, Тумууґап да буоллун) ханнык ба±арар «кирдээх» ньыманан «кіміліґііччµлэринэн» туораттара сатааґын 90-с сыллар «Криминал аптарытыаттарын» санатар, омуктарга µіскээбит мафиялары ханыылыыр. Дьэ, уонна, хантан кэлэн «дьиІнээх талыы», чиэґинэй куоластааґын буоларыгар итэ±эйиэххэ сібµй?! Биир бэйэм, Махсыымап курдук, саарбахтыыбын.

Чэ, ба±ар, мин ал±аґыырым, сокуонунан мэктиэлэммит быыбар чиэґинэйдик кµрэстэґиинэн быґаарыллыа±а да буолуо – Сокуон дойдутугар олорор буоллахпытына, Барыыґаптан са±алаан бары хандьыдааттар сокуону тутуґуохтаахтар, кіннірµ быыбардааччылары, акаары о±олорго холуйан, албынныы сатыа суохтаахтар. Этэрин этэбит да, дьиІ олоххо олох атын хартыыналар тахса-кісті тураллар. Јссі да кірін иґиэхпит.

Аны 굴µІІµ быыбартан кµннээ±и тµрµлµіннэргэ тінµннэххэ, саха омук саІа сылы аа±ар кэмэ (сахалар сыллара 13 ыйдаа±ын аахтахха, бука бэс ыйын ортотун эргин ыам ыйа са±аланар, ол аата саІа дьыл хонуга аа±ыллар буолуохтаах) чугаґаата. Нууччалыы, православнай халандаарга кіні баран ібµгэлэрбит сааскы Ньукуолунтан (ыам ыйын 22-н) саІа дьылы аа±ар буолбуттара. Сэбиэскэй былаас дэкириэтинэн халандаары уларытыах иннинэ, ити Ньукуолуммут бэс ыйын саІатыгар тµбэґэрэ. Онон, хайдах да аахпыт иґин, кµіххэ µктэнии – саха саІа дьыла буолла±а.

Сµіґµ ас ииттэр тірµт дьарыктаах урааІхай удьуордара сайыІІы кэмтэн сылларын аа±аллара сіп бі±і буолла±а.

Тірµт дьарыкпыт, сµіґµ-сылгы ииттэр норуот буоларбытынан, Ил ТµмэІІэ дьµµллэґиигэ сылдьар «тыа сирин, тыа хаґаайыстыбатын сайыннарыы» туґунан сокуон барылын бука бары билэрбит, аа±арбыт сіп этэ.

Бµлµµ улууґуттанИл ТµмэІІэ дьокутааппыт Василий Тимофеев парламент бµддьµіккэ уонна аграрнай бэлиитикэ±э кэмитиэттэргэ чилиэн быґыытынан µлэлэґэ сылдьар.

Баґылай Баґылайабыс Бырабыыталыстыба (Минсельхоз) оІорон киллэрбит сокуонун барыла наар тэрээґиннээх хаґаайыстыбалар интэриэстэринэн салайтаран суруллубутун, табаары оІорон таґаарааччылар (µксэ кэтэх ыаллар µµтµ-эти оІороллоро учуоттамматах) икки алдьтернатива барыллары оІорон киллэрбиттэрэ кэмитиэккэ кірµллэ сылдьарын иґитиннэрдэ. Онон, сокуон барылыгар уларытыылар хайаан да баар буолуохтарын дьокутааппыт мэктиэлиир, улуус тыатын дьоно бэйэлэрин санааларын суругунан да, тіліпµінµнэн да биллэрэллэригэр кірдіґір.

Ґіґэ ахтыллыбыт А±а баґылык Барыыґап да, «эдэр миниистир» Силэпсиэп да «сэбиэскэй мэнтэлитиэттэрин» кытаанахтык тута сылдьалларын, бу сокуон барыла ырылхайдык кірдірір.

Јріспµµбµлµкэбит салалтата хаґааІІа диэри тыа дьонун (ол аата саха омугу) акаарыларга холуйан кинилэр оннуларыгар быґаара, хайдах дьаґанан µлэлээн аґыыры соІнуу сылдьыахтаа±ый?

Тыа сирин, тыа хаґаайыстыбатын µбµлээґин хас биирдии ыалынан барыахтаах – атыннык сайдар суол суох. Бастаан µбµлээґини быґаардахха, сµіґµ-сылгы ахсаана да эбиллиэ, ас-µіл да дэлэйэн барыа±а. сыбыс-сымыйанан Арассыыйаны аґатар-сиэтэр «табаарынай бородууксуйанан» µлµґµйбµтэ буолан, тыа±ыт сирин, норуоккутун эґэр суолга туруммут Дьокуускай чунуобунньуктара тохтооІ, бэйэ±ит эрэ байар-тайар суолгутун, ол-бу «µрдµк технологиялаах хотоннору» тутар дой±оххутун ууратыІ. Баар бµддьµіт µбµн аара кэрбии сыппакка бар дьоІІутугар тиэрдиІ (ханнык эрэ «Туймаадалар» ніІµі тыа сиригэр анаммыт µбµ-харчыны кэрбээмэІ).

Ґп-харчы сиэрдээхтик µллэґиллэн тыа ыалыгар быґаччы тиийдэ±инэ эрэ, ол-бу «тыа сирин кэлимник сайыннарыы» былааннара дьиІ олоххо киириэ этилэр. Тыа ыалын, тыа сирин сахатын сэниэргитин тохтотуІ дуу, Дьокуускайга олохсуйбут чунуобунньук аймах! Сµрэ бэрт, тµксµлээІ – кірдіґµµ кірсµі эрээри, инникитин кµµґµрэн иґиэ±э. Ити ба±ас, чахчы.

Санаан да кірдіххі, саха тыатын сиригэр ааспыт µйэ 30-с сылларын бµтµµтµгэр диэри сµіґµ-ас биирдиилээн ыаллар хотонноругар турбута. Кулаактары (ол аата кыанар, µлэґит дьону) кылаас быґыытынан сойуолаґыы, орто ыаллар сµіґµлэрин кµµс іттµнэн кэриэтэ модьуйуунан холкуостары тэрийии, онтон 60-с сылларга сопхуостары тэрийии µчµгэй ірµттэрин таґынан, «бэйэ бас билиитэ» диэн ійдібµлµ дьон іттµттэн сай±аан кэбиспитэ, «судаарыстыба моонньо суон» диэн найыланыы ійгі-санаа±а µтэйбитэ.

Оттон 90-с сыллар саІаларыгар «бытарыйыы» кэмигэр эмиэ биирдиилээн ыалынан сµіґµ-ас µллэґигэ буолбута. Билигин, былаастаах дьоммут, тыа ыалын кэтэх бас билэр сµіґµтµн эґэр бэлиитикэтин, эмиэ «холкуос-сопхуос» тииптээх, бідіІ ПК-лары тэрийтэрэ сатааґынынан µлµґµйэллэр, ол-бу «техрегламеннар», «санитарнай ирдэбиллэр» диэннэринэн кыґайан тэриллиилээх, улахан киэІ хотонноох, тиэхиникэнэн сэбилэниилээх хотоннору туттаран, ол «хотоннору» тутааччылартан «откат» ілµµскэлэґэр дьул±аннаахтар курдук.

Кырдьык, Арассыыйа аан дойдутаа±ы эргиэн тэрилтэтигэр (ВТО) киирбитинэн, «евростандарт» ирдэнэрэ чахчы, онуоха биґиги дьоммут кэтэх хотонноругар ыаммыт µµттэрин хайдах батаран µп-харчы оІостоллоругар со±отуопка тэрилтэлэрин кµµскэ µлэлэтэри толкуйдуур оннугар, наар «уопсай хотоІІо» тµмэр уххаІІа сылдьаллар.

Аныгы холкуостарга (холкуос тэрээґинэ туох да куґа±ана суох, арай ыаллар бэйэлэрэ кіІµл іттµлэринэн бас билэр сµіґµлэринэн кыттыґар эрэ буоллахтарына) тµмсэр ыаллар µтµі сµбэлэринэн бµддьµіттэн кэлэн ыалынан µбµлээґини аа±ан-суоттаан туттуохтар этэ – хотон тутуутугар, тиэхиникэ – уматык атыылаґыыга, хамнаска, о.д.а.

Јссі тігµл санатабын: тыа сирин µбµлээґин ыалынан, сµіґµ-сылгы тібітµнэн, ходуґа-бааґына иэнинэн барыахтаах. Сµрµн ирдэбили— ыалынан тыыран µбµлээґини оІорбокко – ыламмакка сылдьан, тыа сирин, хаґаайыстыбаны сайыннарар, сµіґµ ас тібітµн элбэтэр атын суол кістµбэт. БилиІІи курду ол-бу «Туймаада-ас», «Туймаада-ньиэп», «Туймаада-Лизинг» диэннэринэн тыа киґитин харчытын супту уулата олорон, «еврохотоннору» тутан, тірілкій омук сµіґµтµн а±алан эти-µµтµ элбэтэр, табаарынай бородууксуйаны дэлэтэн іріспµµбµлµкэни бµтµннµµ хааччыйар кыаллыа суо±а – аан бастаан сµіґµлээх тыа ыала тото аґаатын, о±олорун білініххі сітµілэттин.

А±а баґылык Барыыґап да, министир Силэпсиэп да, атын да Дьокуускай биэдэмистибэлэрин чунуномунньуктара «кураанах куолугутун» тохтотон, тыа сиригэр ананар бµддьµіт (бука барыбыт кыттыгас µппµт) µбµн тус биирдии ыалынан тиэрдэр сокуоннары –быраабылалары оІоро охсуІ. Норуоту эґэргит чугаґаата – сµіґµ суох буолла да, саха киґитэ омук быґыытынан симэлийэр-сµтэр. Сирэйбит эрэ сахалыы хапта±ай эрээри, «я — русский якут» буола сылдьыахпыт. Оннук. Ити иэдээІІэ тус бэйэм тиийбэтэ±им да иґин, о±олорум-сиэннэрим дьыл±алара, ханнык эрэ туора уойбут акаары саха тойотторбут бэйэлэрэ эрэ баай-тот олохтоноору, сыыґа-халты дьаґайалларыттан огдолуйуон ба±арбаппын. Ол иґин, кµµґµм-кыа±ым тиийэринэн, санаам уйарынан утарса сылдьыа±ым.

Киґи µірµін иґин, норуоттарын дьыл±атын инники кµіІІэ тутан туруулаґар дьоннорбут да, а±ыйа±а суохтар. Ол дьоннорго кіх-нэм, кµµс-кімі буола сылдьыбыт баар ини.

«АС» аа±ааччыта! суруйуум тібітµн, «Олох бэйэтэ 굴эйэр» диэни, хайдах сатыырбынан быґаара сатаатым.

Јрµµ да хатылыыбын: олохпут бэлиитикэ±э, уопсастыба бары дьалхааннарыгар кыттыґан иґэрбитин, барыга бары кіхтііх буоларбытын ирдиир – ону толоро сатыахтаахпыт. Ээл-дээл, топпут кулахы курдук аа-дьуо доодоІноґо сылдьарбыт табыллыбат. «Хамнаґым-пиэнсийэм кэлэр, аґыыр астаахпын, таІнар таІастаахпыт – атыттарга наадыйбаппын» дии сылдьан, саха омук быґыытынан симэлийэригэр тиийбэтэрбит ханнык – айыы таІара абыраатын, итинник иэдээнтэн. Ол эрэн, нууччалардыы эттэххэ, «На бога надейся, а сам не плошай» — хайаан да бэйэ бодотун тардына, а±ыйах ахсааннаах кыра омук буоларбытынан, тыыммытын уґата сатыырга бука бары кыттыґыахтаахпыт. Оннук.

Макар МЫЛА,Бµлµµ к.

 

26 мая, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*