Учууталбытыгар сырыттыбыт

25 декабря, 2014 в 5:17
images

Биһигиттэн үрдүкү кылаастарга үөрэммит үөлээннээхтэрбит Акулина Романовна Шадрина-Кривошапкина, Иван Семенович Калининскай, Иван Петрович Матвеев, Егор Константинович Васильев туруорсан, кэпсэтиһэн учууталбытын Игнатий Николаевич Семеновы Депутатскай индомуттан Дьокуускайдааҕы индомҥа аҕалтарбыттара.

Ол үөрүүлээх сурах оччолорго Танда орто оскуолатыгар үөрэммит дьон ортотугар суһаллык тарҕанна. Игнатий Николаевич үөрэппит оҕолоро ханна көрсө түстэрбит эрэ, бу бытыкпытын быһа үктүүр сааспыт буолуор диэри кинини иһирэхтик санаан, махталлаахтык ахтан ааһабыт. Ол түгэҥҥэ бары да ис сүрэхпититтэн үөрэн-көтөн көтөҕүллэн кэлээччибит. Тандаҕа кини кылаас салайааччынан үлэлээбит кылаастарын оҕолоро бары да олоххо, үлэҕэ тардыстыылаах Танда үрэҕин нэһилиэктэрин бастыҥ дьоно иитиллэн тахсыбыттара.

Ити сураҕы истээт уон сэттис кварталга баар индомҥа элээрдэн тиийэбин. Бу дьиэҕэ үлэлиир эдьиийбин дуобакка ССРС үс төгүллээх финалистката, ССРС спордун маастара Альбина Аргунованы, эмиэ кини үөрэнээччитин, сирдьит оҥостон тиийэн көрүстүбүт. Учууталбыт быйыл аҕыс уон сааһын туолбут төрүкү да кыра уҥуохтаах киһи өссө кыччаан, аччаан хаалбыт. Биһигини көрөөт куолутунан үөрэ-көтө түстэ. Син биир уруккутун курдук сайаҕастык, бэрт болҕомтолоохтук кэпсэтэн барда. Хас оҕоломмуппутун, сиэннэрбитин, туох идэлээх дьон буолбуппутун сураста. Олоххо ситиһиилэрбитин истэн астынна. Үгэһинэн кыра оҕолуу үөрдэ-көттө. Альбина биһиги оскуолаҕа уруокпутун эппиэттиир курдук эппиэтинэстээхтик ылынан, тугу үлэлээбиппититтэн саҕалаан, спорка ситиһиилэрбитин олордьу кылгас чуолкай тылларынан кэпсээтибит. Ол олорон кыра сылдьан оскуола кылааһыгар учууталбыт иннигэр олорордуу сананныбыт.

Сүрдээҕин сүргэбит көтөҕүллэн, ис-испититтэн астынан кини хоһуттан тахсан иһэн эмискэ төбөбөр “Бээрэ, ити Игнатий Николаевич туох дьиэтээҕи сорудаҕы биэрдэ?” — диэн санаа күлүм гынан соһутта. Онтон эмискэ оҕо сааһым былыр үйэ Танда оскуолатын истиэнэтигэр хаалан сэттэ уончам буолан эрэрин санаан эмиэ да соһуйан, сонньуйан ыллым. Сүрдээх үчүгэй, иһирэх, истиҥ көрсүү, кэпсэтии буолла. Убайдарбыт учууталларбытын дьэ саамай сөпкө манна аҕалбыттар: “Хата оҕо сааһы аҕыннахха, учууталбытыгар кэлэ турууһубут”, — дии санаатым.

Кини Тандаҕа биир кэмҥэ салайааччы быһыытынан ылбыт кылааһыттан анаабыт курдук дьон киэнэ чулуулара, бэртэрэ буолан тахсыбыттара. Кини бастаан үөрэппит уон биирис кылааһыгар тоҕус оҕолооҕо. Быйыл бүтүн Саха сирэ киэн туттан бырааһынньыктаабыт Үлэ Албан аата уордьанын толору кавалера, ыанньыксыт М.Н.Готовцев Россия Үлэҕэ Геройун аатын ылбыта. СР култууратын үтүөлээх үлэһитэ ССРС култууратын туйгуна Н.М.Заболоцкая, ССРС кооперациятын туйгуна А.Р.Шадрина-Кривошапкина, СР автотранспорын туйгуна И.В.Софронов, СР тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ С.П.Готовцев, СР үөрэҕириитин туйгуна А.Д Бурцева, ССРС киномотографиятын туйгуна А.И.Васильева уо.д.а. Танда үрэҕин нэһилиэктэригэр эрэ буолбакка улууска, республикаҕа ытыктанар, дьоһун, дьон-сэргэ эрэнэр, иннилэригэр уктар дьонноро тахсыбыттара.

Бу кэнниттэн салайбыт кылааһын оҕолоруттан 94 бырыһыана үрдүк үөрэхтэммиттэрэ. Кинилэртэн РФ үөрэҕириитин туйгуна, педагогическай наука доктора, профессор, академик С.К.Колодезников тахсыбыта, РФ үтүөлээх геолога Д.М.Вензель, СР доруобуйатын харыстабылын туйгуна, СР фармациятын туйгуна, Майа сэлиэнньэтин бочуоттаах олохтооҕо А.И.Готовцева-Борисова. СР доруобуйатын харыстабылын туйгуна К.М.Охлопкова-Тарабукина, СР үөрэҕириитин туйгуна А.Н.Колодезникова, СР физкультуратын үтүөлээх үлэһитэ, республика марафоҥҥа рекордсмена А.М.Заболоцкай, СР культуратын туйгуна, үлэ ветерана М.Д.Макеева, СР тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна А.Н.Тарская-Поисеева, Россия сбербаанын туйгуна, үлэ ветерана Л.П.Андросова-Луковцева, о.д.а. бары даҕаны киһи-сүөһү төрдө буолан, элбэх оҕолордоох, сиэннэрдээх дьон киэнэ чулуулара тахсыбыттара. Игнатий Николаевиһы аарыма суон тииккэ холуубун уонна үөрэппит оҕолорун киниттэн үүнэн тахсыбыт чэгиэн баараҕай лабааларын курдук саныыбын.

12.12.14 Дьокуускайдааҕы кырдьаҕастар интернат дьиэлэригэр кинини үөрэппит оҕолоро кэлэн көрүстүлэр. Онуоха бааллар үөһээ ахтыбыт дьоннорбут: А.Р.Шадрина-Кривошапкина, С.К.Колодезников уонна СР тыа хаһаайыстыбатын туйгуна, үлэ ветерана А.Р.Садовникова-Кривошапкина, СР норуотун үөрэҕириитин туйгуна А.Н.Колодезникова, СР культуратын туйгуна, самодеятельнай композитор И.А.Васильев, үлэ ветерана, Россия сбербаанын ветерана Л.П.Андросова-Луковцева, суруналыыс И.Н.Кривошапкин о.д.а. Көрсүһүү олус истиҥ, иһирэх кэпсэтиилээх, оскуолатааҕы ырыалары ыллааһыннаах буолла. Дьоллоох оҕо саастарбытын ахтан- санаан үөрүүбүт өрөгөйө өссө төгүл эбии үрдээтэ.

Оччотооҕу оҕолор, билигин кыырыктыйбыт баттахтаах, ааттаах-суоллаах дьоһун дьоннор, утуу-субуу туран, биир-биир учууталларын иннигэр тыл эппиттэрин кэннэ Игнатий Николаевич:
–Мин бу маннык көрсүһүүнү, истиҥ иһирэх сыһыаны кимтэн да кэтэспэтэҕим. Соһуттугут. Үөртүгүт. Киһи сылайдаҕына өйөнөр халыҥ истиэнэлээх курдук сананным. Бука бары дьоллоох-соргулаах буолуҥ! Дьэ ити буоллаҕына, аны кырдьан да, өлөн да бэрт.

Бу үйэтин тухары олоҕун оҕолору үөрэтиигэ-иитиигэ, анаабыт кырдьаҕас учуутал махтаммыт тылларын биһиги өргө диэри өйдүү-саныы сылдьыахпыт.

Кини биһиэхэ 17 сыл айымньылаах үлэтин түмүгэр бу оскуолаттан сэдэх техническэй үрдүк үөрэҕи бүтэрэн үйэлэрин тухары идэ оҥостон дьоһун ситиһиилэммит, араас аакка-суолга тиксибит элбэх. Кинилэр ааттарын субуруттахпытына бу хаһыаппыт сирэйигэр баппата чуолкай. Оттон атын кылаастарга үөрэппит оҕолоругар ыарыйдахтарына дьиэлэригэр-уоттарыгар кэлэн үөрэтэрэ. Үрдүк үөрэххэ киирэллэригэр бэлэмнээн дьарыктыыра, экзаменнарын үчүгэйдик туттаралларыгар көмөлөһөрө. Олору манна толору суруйар миэхэ быһаччыта кыаллыбат суол. Кинини үтүө тылынан ахтааччы туох да элбэх буоллаҕа. Балыыһаҕа, санаторийга киирбит оҕолоругар балачча ыраах сиртэн даҕаны сатыы баран консультация биэрэн үөрэхтэрин ситиһиннэрэн тэйэрэ. Ол барыта туох да материальнай хардата суох ыччаттар махтал тылларынан иһирэхтик, үчүгэйдик саныылларынан бүтэ турара.

Автодорожнай уонна физико-математическай үрдүк үрдүк үөрэхтээх учуутал Игнатий Николаевич Танда кэнниттэн Мүрүгэ киирэн уонча сыл үлэлээбитэ. Онон Уус Алдан ыччаттарыттан техническэй идэлээх кадрдар иитиллэн тахсыыларыгар ураты улахан үтүөлээх киһи. Ол да гыннар баччааҥҥа диэри Уус Алдан улууһун салалтатын хараҕын далыгар киирэн биир да түгэҥҥэ чиэстэнэ, бэлиэтэнэ илик. Оройуоммутугар Игнатий Николаевичка үөрэммит ычаттар билигин да элбэх буолуохтаахтар. Кинилэр учууталга бэриллэр үрдүк ааты-суолу туруорсуохтара диэн эрэниэҕи баҕарыллар.

Аны үөрэппит оҕолорунаан И.П.Матвеев, Е.К.Васильев, С.К.Колодезников, А.М.Заболоцкай уо.д.а. оскуолаҕа биир кэллэктиипкэ кэлин бииргэ үлэлээбиппит. Арай ол, бу кырдьар сааһыгар кини киин сири буларыгар көмөлөстөҕө. Онон билигин үөрэппит ыччаттарын харахтарын далыгар киирдэҕэ эрэ диибит.

Арамаан ДЬӨГҮӨРЭП

25 декабря, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*