Харах баайыллыыта

12 февраля, 2014 в 2:55
Туберкулез

Сэллик балыыһата – киһи кута-сүрэ тохтообот сирэ.

Саха сиригэр хас оройуон аайы бааллара. Маннык балыыһаларга  барыларыгар  да биир хартыына – ыар аура, хараҥа көрүдүөрдэр, уота умуллубут харахтардаах ыарыһахтар. 

Һааска хаайыыга сытан сэллик ыарыыны хаппыта. Бастаан утаа дөрүн-дөрүн сөтөллөн хахсыйара, ону тымныйдым диэн аахайбатаҕа. Онтон хаанынан силлиир буолта. Сатахха, «Семерка» быраастара да хаайыылаахтар доруобуйаларыгар  улаханнык кыһамматтара, хайа да ыарыыга аспирин суруйан биэрэллэрэ.

Ыарыыта бэргээн нэһиилэ байааттаҥныы сылдьар киһини  Кирзаводка баар сэлликтээх хаайыылаахтар  балыыһатыгар киллэрдилэр. Саҥардыы кэлбит киһини Һаасканы изоляторга уктулар. Кинини кытары Мохсоҕоллоохтон сылдьар  аҥаар атахтаах оҕонньор сытар. Бу дойдуга уһаабата өтө көстөр, сотору-сотору өй-мэй баран уһуутуур, баллыгырыыр, киһи дьулайыах хабырынар. Тыынара тэстибит күөртү үрдэрэн эрэр курдук араастык киһи тыына хаайыллыах кыыкыныыр, бурдьугунуур. Һааска этэ тардар, тыына-быара тууйуллар, санаата түһэр. Төһө да утуйар эмп истэр, утуйа сатыыр да, уута кэлбэт. Эргичиҥнии сатаан баран халлаан сырдыыта нухарыйда.

Уутун быыһынан чуҥнаатаҕына ким эрэ кини сыттыгын аннын хаста. Уһуктан кэлэн көрбүтэ, биир кууран-хатан хаалбыт кыра уҥуохтаах, арбайбыт баттахтаах киһи оронун аттыгар турар. «Убаайка, мин эн иннигинэ манна сыппытым. Сыттыгы²  анныгар табахпын умнан кэбиспиппин. Ылабын дуо?» — диэн  ыйытта . Һааска туох диэй, саҥата суох сөбүлэспитин биллэрэн кэҕис гынна. Табаҕын умнубут киһи халаата кууран-хатан түрдэччи тардыбыт этигэр ыйанан тэлибирээн хаалбыт. Сирэйэ буоллаҕына киһи булан таба көрбөт курдук былгыйар. Киһини утары көрбөккө хара±ын кистии сылдьар уонна эмиэ да ымайар, эмиэ да сиргэммит курдук мырдьыҥныыр.  Һааска диэки тоҥхох гынаат тоҕо эрэ аан диэки барбата, түннүк диэки хаамта. Оҕонньор уһуутаабытыгар Һааска кини диэки хайыһан көрдө – оҕонньор оронугар чиккэллэн сытар, хайдах эрэ өрө көтүөх курдук. Һааска эргиллибитэ түүҥҥү ыалдьыт ханна да барбыта биллибэккэ симэлийбит. Һааска таалан олордо: «Түүл дуу, илэ көһүннэ дуу?». Сыттыгын аннын хаһан көрдө, туох кэлиэй, кураанаҕа биллэр.

Эмиэ утуйан хаалбыт. Муннугар киһи тулуйбат сыта саба оҕуста.  Маннык дьаары Һааска мединститукка үөрэнэ  сылдьан анатомичкаҕа билэн турардаах. Бу – өлүк сыта. Хараҕын аһан көрдө – кинини тула биллэр-биллибэттик күөх уотунан сырдааннар дьон күлүктэрэ тоҕуоруспуттар. Олор ортолоругар, сирэйин да таба көрбөтөр, бу балыыһаҕа сытан өлбүт Лөөкө турарын бүтэйдии сэрэйдэ.  Кутталыттан хаһыытыы сатаата, хаһыыта кыайан тахсыбат, куолайыттан хардьыгынааһын эрэ тахсар. Арай Лө³к³ кыыкынаата: «Куттаныма. Биһиги эйигин, дьоллоох киһини, көрө кэллибит. Манна турааччылар бары бу балаатаҕа сытаммыт тыыммыт быстыбыта. Оттон эн мантан тахсыаҥ…». Һааска кутталыттан уҥан төйтөс гынна, устунан кытаанах баҕайытык утуйан хаалбыт.

Сарсыарда сиэстэрэ кэлэн укуол туруораары уһугуннарда. Һааска оҕонньор оронун диэки эргиллэн көрбүтэ — сиэстэрэлэргэ көмөлөһөр хаайыылаах уол орон малын суулуу тутан баран тахсан эрэр эбит…

Һааска хаайыыттан босхолонон дойдутугар тиийэн, тапталын көрсөн ыал буолан, икки оҕолоохтор. Бэйэтэ оскуолаҕа хачыгаардыыр, босхоломмута уонча сыл буолла, биирдэ да тумуулаан да көрбөтө.

  Степан СИВЦЕВ





12 февраля, 2014 Без рубрики

Добавить комментарий

*