Чахчыттан чаҕыйбакка: Тоҥ кулуупка босхо испэктээктэр. 1, 2 чааһа

16 августа, 2014 в 17:02
Паук

«Страховщик»

Кулгааҕым уһугунан Березкин кэлэр үһү диэн истэн, бэйэтинэн кэлэн биэрбит киһини үтэн-анньан көрөр инибин диэн сэргэхсийэ түстүм. Онтум Березин кэлэр эбит диэн сонунунан солбуллан хаалла.

Биир уокуруктан итинник биирдик иһиллэр араспаанньалаах дьон киирсэрэ бутууру оҥоруох курдук. Дьон бутулуннун диэн итинник дьүөрэлии ааттаан спойлер партиялары испииһэккэ эбилик гына киллэрэр этилэр. Березиннэртэн (Березкиннэртэн дуу?) биирдэстэрэ спойлер, харах баайыыта хандьыдаат диэҕи, атын-атын фроҥҥа охсуһуохтаахтар. Березкин – Ил Дархан солотугар дураһыйар, Березин – Ил Түмэҥҥэ.

Таах да олохтоох сирбинэн быыбардаабатаҕым ырааппыт буолан, мин эрэ бутулларым буолуо. Сунтаардар березиннэммиттэрэ ыраатта. Биир ньыгыл кырдьаҕаһа Березин праймеризка аҕыс уонтан тахса бырыһыаны ылбыта диэн быһа ааһарыгар эрэнэр курдук этэн аһарбыта.

Березини да, Березкини да харахтаан көрбөтөх дьоннорум. Березкин диэн кимий диэн үөннүрбүппэр, хайыы, Эрнст диэн кимин билбэт буолуоххар диэри ханна сылдьыбыккыный диэн сирэй-харах анньа сыспыттара. Бэлиитиктэри барытын ааҕа билэр эбээһинэһим суох этэ. Ол киһи олимп үрдүгэр баарына мин арыый атын суруйууларынан иирэ сылдьар кэмим буолан, тойон-хотун баарыгар-суоҕугар кыһаллыбат кэмим этэ.

Березкин мин табаарыһым ээ, арба. Фейсбук тиксиһиннэриитинэн. Манна диэн эттэххэ, Губарев эмиэ «в друзьях» баар. Березкин бэйэтинэн киирэн досьетын толороро биллибэт. Бэйэтин соҥнуур бэлэм хартыыҥканы хат-хат ыытарынан муҥурданар. Губарев бартыһаан курдук тугу да ыһыктыбат. Борисовы эрэ «табаарыс» гынарым хааллаҕа. Оччоҕо «кэллиэксийэм» силигэ ситиэ этэ.

Дьэ, бэйи, бэриэһиттэр-бэриэһиннэр, бириссиэлбэр киирэн биэрэр күҥҥүт-дьылгыт кэллэҕэ. Бу сырыыга мин туораттан тургутааччы оруолугар баарбын. Онон, барыларын да кытта кэпсэтэр түгэммэр «не верю» диэн бэлиэ кыһыл уотун уматар буоллаҕым.

Сэрэйбит сэрэх, бутуйбуттар – Березкин буолбатах, Березин кэлэр эбит. Кини, Семен Максимович, сунтаардар тумус туттар киһилэрэ.

Тоҥ кулуупка кыралаан дьон мустар. Кылааһынньыссам да баар, кырабыттан көрөр дьонум. Күө-дьаа кэпсэтэн истэхпитинэ икки арыалдьыттаах хандьыдааппыт тиийэн кэллэ, дьон ортотугар баар буола түстэ, бэйэ киһитэ буоларын биллэрдэ. Биир арыалдьыта Сунтаар улууһун үөрэҕириигэ туох эрэ тойоно быһыылаах, биирэ – олохтоох СХПК салайааччыта, быһыыта.

Онтон дьон иннигэр олорон мунньахтарын саҕалаатылар. Дьэ, Бэриэһин диэннэрэ бэрт чиэһинэй киһи эбит. Тута улуустан турбут хандьыдааттартан иккитэ «техническэйдэр», бэйэм дьонум диэн билиннэ.

Хара маҥнайгыттан күүстээх тыллар этилиннилэр, хаардыы хаамар санаалаахтара билиннэ. Киниэхэ утары буолуох суоҕун курдук тылластылар.

Манныкка хабааннаах сугулааннарга сылдьыбатах да ырааппыт. Тугу да сүтэрбэтэх эбиппин – уларыйбат биир сүрүн. Дьокутаат диэн туох эрэ спонсор буоларыныы үлэһии, уус тылынан эрдии, эрэннэрии, эҕэ буолуу уонна да атын элбэх, элбэх. Биир тылынан, классика.

Ол гынан баран бу түгэн биир атыннаах. Били көрө үөрэммит дьонум түөрэлэрэ биир ньыгыллар эбит дуу дии санаталаатым. Ол курдук аһаҕас кэпсэтии буолла. Бэриэһиммит букатын Барыыһабы хайҕаата, бэйэбин эрэкэлээмэлэнэ кэлбэтэҕим, кинини аҕытаассыйалыыбын диэн айахтатта. Ону тоһоҕолоон биир тойон сүүс бырыһыан Барыыһапка уонна Бэриэһиҥҥэ куоласпытын биэриэхтээхпит, үүрэн да туран быыбарга дьон аҕалыахтаахпыт диэтэ.

Бэриэһин «техническэй» хандьыдааттарын туһунан этиититтэн:

-Техническэй хандьыдааттар диэн баар буолаллара билигин муода буолла. Тоҕо диэтэххинэ, противнигыҥ уһуллан хааллаҕына, соҕотох хааллаххына, быыбар буолбат. Ол иһин мин, “на всякий случай”, биир одноклассникпын, биир күтүөппүн туруордум.

Ол эппититтэн бэйэтэ да күллэ. Итинник схема баарын баар да, бар дьон иннигэр аһаҕастык билинэр хандьыдаат баарын билбэт этим. Биитэр бу куомуннаахтар мунньахтара дуу?
— Оттон олоҕуҥ оннук. Мин страховщик буоллаҕым дии. Ол иһин биир киһини буолбакка, икки киһини туруордум.
Дьэ, хайдах курдугуй?
-Онон, основной сопернигым «Справедливай Россияттан» Сергеев Леонид. Тоҕо ол күтүөт турда, Уус Алдан киһитэ? Баҕар, мин эрдэттэн үлэлээбиппин билбэттэрэ буолуо, хоторго диэн эмиэ санаалаах буолуохтарын сөп.
Онтон эмиэ «техническэй» хандьыдааттарын ахтар. Аттыгар олорооччута «страховка», «перестраховка» буоллаҕа дэтэлиир.
Дьоммут онтон быыбар ис биэтэһин эрдэттэн тиэрэн бараллар.
-Миигин арааһынайдаан интэриниэттээри сыталлар. Мин примерно билэбин. Итэҕэйимэҥ. Билиҥҥи быыбар маннык буолла. Интэриниэтинэн бопсорооһун, дьон санаатын бутуйааһын уонна уста сатааһын. Дьаабы. Атын киһи туһунан аахтаххына, хайдах эрэ үчүгэй курдук. Бэйэҥ тускунан аахтаххына дьаабы. Куһаҕан баҕайы, киһи сүрэҕэр киирэр. Морально бэлэмнэнэбин гынан баран, хайыахпыный, тулуйарбар тиийэбин ээ.
Егор Афанасьевич Борисов булгуччу элбэх куолаһы ылан буолуон наада диэн мин этэбин. Березкини мин үчүгэйдик билэр уолум. Өйдөөх, идиэйэлэрдээх. Кини, дьиҥинэн, правительствоҕа үчүгэйдик үлэлиэ этэ. Ол гынан баран эрдэ дии саныыбын.
Биһиги, Бүлүү бөлөх оройуоннарыгар үчүгэй бырыһыаны биэрэрбит эбитэ буоллар диэн баҕалаахпыт.

Онтон мин кыбыллар уочаратым кэллэ:

-Мин хайдах эрэ атын сиргэ кэлэн халбыт курдук сананным. «Единэй Россия» мунньаҕар олорор курдук. Эн кэннигэр “Биир ньыгыл Арассыыйа”, Борисов баар, праймеризка бастакы миэстэни ылан хаардыы хаамар курдук санаммыккын. Ол аата туох да куттанарыҥ суох буоллаҕа. Оччотугар туох компроматын угуохтара диэн сэрэҕэдийэҕин?
-Эн «Справедливай Россияҕын» дуо?
-Мин хайа да партия чилиэнэ буолбатахпын. Наймылаһыаххын да сөп, совершенно свободный человек. Дьиҥнээх суруналыыс сүүһүгэр «Не верю» диэн суруктаах буолар.
-Туох боппуруостааххыный?
-Туох компроматы угуохтара диэн куттанаҕыный? Чөл олоххо сыһыаныҥ уонна арыгы туһунан компроматы угуохтара дии саныыгын дуо?
Дьиҥинэн, эрдэттэн атын шпаргалкалаах этим. Ол эрээри аһара кыахтык тыллаһалларын иһин тарбаан көрөргө сананан, экспромнаатаҕым дии. Бу үйэҕэ киһини утары көрөн олорон итинник саарбах ыйытыгы биэрэн көрө илик этим. Дьэ, сайдан, тылым тымтык, бөрүөм сытыы буолан барара дуу.
-Ити аата туох диэн ыйытаҕыный?
-Тус бэйэҥ арыгыны иһэҕин дуу, суох дуу? Биир компромат итиннэ сыһыаннаах буолуон сөп дии. Аһаҕастык онно туох диэн хардараҕын? Компроматы утары эрдэтинэ эттэххинэ, компромат суох буоллаҕа ол дии.
-Ханнык баҕарар киһи арыгы иһиэн сөп. Мин арыгы испэппин. Мин чөл олоҕу пропагандалыыбын.
-Хаһааҥҥыттан пропагандалыыгын?
-Мин уруккуттан пропагандалыыбын. Спортсменнары поддержкалаабытым ыраатта, онно свидетеллэр бааллар. Бэйэм детскэй бырааспын. Онон, киһи доруобуйата быраастан эрэ буолбакка. Бэйэтиттэн тутулуктаах дии саныыбын.
Салгыы хандьыдаат чөл олох түөрүйэтин түөрэтин кэпсиэх курдук буолар. Хайа баҕарар хандьыдаат биири сатыахтаах – хайа да саарбах ыйытыгы тумнан халыйар ньыманы баһылыахтаах.

Ол кэмҥэ мин интэриэһим сүтэр. Эчи, тымныыта да бэрт. Быыбар быыбарынан, мин тус доруобуйам онно тоҕо сиэртибэ буолуохтааҕый?

Ити дьуһуурунай боппуруоһу үтэн-анньан көрөөрү биэрдэ диэтэххит дуу. Баҕар, хаардыы хааман Ил Түмэн дьокутаата буолар түгэнигэр банкекка ыҥырыллан чалбараҥҥа тиксиэм диэн эрэнэ санаабытым буолуо. Мин – көҥүл киһибин, өрө көтөөрү бүтүн олохпун өтүүктээн эмискэ чөл олохтоно сатаабаппын. Биирдэ бэриллэр олохпун бэйэм билэрбинэн хайысхалыыбын.

Оттон сарсын манна Бэриэскин кэлэр. Тоҥон турар кулууппутугар босхо испэктээктэр саҕаланнылар.

Атын түгэн: «Финансист»

Эрнст Березкин: “Харчы кыайыыта буолуо суохтаах бу быыбарга»

Бэйэ киһитэ Бэриэһин кэнниттэн «билбэт күөлбүт балыга» Бэриэскин дьону кытта сирэй көрсөр уочарата кэллэ.
Били сүүспэр итэҕэйбэппин диэн суруктаах сукуллан киирбит бэйэм олох атын түгэҥҥэ түбэһэн, сонун тылы-өһү истэн, эрдэ бэлэмнэммит ыйытыктарым туһунан умнан кэбистим.

Бэриэскин төһө да күөгэйэр күнүгэр, саламта эргимтэтин киинигэр сылдьар кэмигэр дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллибитин иһин, бу диэки, дьэ, бу эн эбит ээ диир кыахтара суох. Оттон икки арыалдьытын билии бөҕө.
Биирдэһэ – Уххан бэйэтинэн, иккиһэ – биллэр эколог, кырдьыгы уот харахха этэринэн, суоруллубаттыы суруйарынан аатырбыт Иван Бурцев. Ити дьону утары көрөн олорон, сүүһүм күөх уота умулларга барда.

Оттон Эрнст Березкин бэйэтэ этэн-тыынан барбытыгар бары да саҥабытыттан маттыбыт. Чахчыны этэртэн чаҕыйбат биир эр бэрдэ баар эбит.
Бу күннэргэ Бэриэскин харчыта бүтэн ыстааба ыһыллан эрэр үһү диэн сонуну интэриниэт эллээн эрэр. Быыбар диэн харчы, харчыта суох хандьыдааттаан туһа суох. Ол биллэр. Аҥаардас биир сайт эн санааҥ хоту биирдии-иккилии тылы кыбытарын туһугар кырата сүүстүү тыһыынчаны көрдүүллэр. Суруналыыстары биирдиилээн наймылаһар эмиэ улахан ороскуоттаах.

Онон, бу күннэргэ актуальнай тиэмэҕэ сыһыаннааҕы сыбыы тутуум.
-Эһиги үпкэ кириисистэммиккит туһунан сурах тилийэ көттө. Ону эн туох диэн быһаарыаҥ этэй?
-Харчы, биллэн турар, кыра. Сокуон быһыытынан, быыбарга туттарга диэн 40 мөлүйүөн көҥүллэнэр. Холобур, мин уу харчынан, “чернай налынан” туттар кыаҕым суох. Миигин кэтээн олороллор. Харчы, бэрик бардаҕына, тута тутан ыланнар быыбартан устан кэбиһиэхтэрин сөп. Ол иһин быыбардыыр фонда 40 мөлүйүөнүн иһигэр киирэ сатыахтаахпыт.
Егор Афанасьевич Борисов билбордара куорат үрдүнэн номнуо ыйанан тураллар. Биир билборд сыаната ыйга 35 тыһыынча солкуобай. Ол аата балтараа ый устата ыйаннаҕына, 55-60 тыһыынча солкуобай буолар. Оннук ааҕан көрдөххө, республика үрдүнэн 600 нэһилиэнньэлээх пуун баарыгар саатар биирдии билборды ыйыыр буоллахтарына, избирательнай фонда харчыта аҥаардас онно эрэ барыан син. Эмиэ Борисов хаһыата тарҕанар, тирааһа 75 тыһыынча солкуобай.
Мин оннук гыммаппын. 200 тыһыынча экземплярдаах хаһыаппын таһааран тарҕатабын, бюллетень таһаарабын, программабын бэчээттэтиэм, бесплатнай эфиринэн туһаныам. Штабпар, итэҕэллээх дьонум үксүлэрэ миигин өйөөн ис сүрэхтэриттэн ыалдьан хамнаһа суох үлэлииллэр. Холобур, ити Иван Бурцев, Уххан биир-биэс харчыта суох сылдьаллар.
Дьон өйдүөн наада. Өрөспүүбүлүкэҕэ хайдах баһылык нааданый – уоран-сиэн харчы бөҕөлөөх кэлэн талыллар киһи дуу, чиэһинэйдик үлэлээн, бэйэтин дьиҥ дьыаланан көрдөрбүт, инникитин үлэлиир кыахтаах киһи дуу?
Мин хайа эрэ олигархтан харчылаһан, иэскэ киирэн туран Ил Дархан буолуохпун баҕарбаппын. Иэскэ киирдэххинэ, ол киһиэхэ тугу эрэ кэлин биэриэхтээххин. Ол аата кини туһугар өрөспүүбүлүкэ интэриэһин түһэн биэриэхтээххин. Мин оннук санаам суох.
Тылбын-өспүн, кыайан тиийбэтэх сирдэрбэр мин итэҕэллээх дьонум этэллэрин истэн баран, норуот ис баҕатынан миигин таллаҕына, дьиҥнээх кыайыы буолуо.
Харчы кыайыыта буолуо суохтаах бу быыбарга.

Дьону кытта кэпсэтэригэр чуо харчы туһунан кэмэ суох тыл этилиннэ, үлүгэр сыыппара ахтылынна. Барытын өйүттэн. Финансист диэх курдук.
Били күн бэҕэһээ Бэриэһин бэйэтин да билиһиннэриминэ наар Барыыһабы хайҕаабытыттан букатын атын кэпсэллээх киһи буолла.
Бэриэскин муниципальнай сиидэни ааспыт сураҕын кытары тэҥҥэ киниэхэ биир дьаралыгы ыйаан кэбиспиттэрэ. СПОЙЛЕР диэн. Ама да бастаһык киһитин, матрицатын саралыыр тыллаах спойлер баар үһү дуо?

“Информационнай блокада»

-Экономикабытын ыһан, тыа хаһаайыстыбатын аллара түһэрэн үлэлээн кэлбит былаас норуокка оппозиция курдук көстөр. Оттон мин оппозиционер буолбатахпын.
Бу сыллар усталарыгар былааһы, бырабыыталыстыбаны кытары наар киирсэн кэллим. Ол иннигэр миигин биир да хаһыакка, телевидениеҕэ, араадьыйаҕа таһаартарбат этилэр. Нууччалаатахха, информационнай блокада оҥорон тураллар. Ээ, баар этэ оннук киһи, уон икки сыллааҕыта миниистирдии сылдьыбыта, билэр этибит, онтон сүтэн хаалла дииллэр.
Мин ханна да сүппэтэҕим, баарбын. Киирсэ, үлэлии сылдьабын. Өрөспүүбүлүкэ баһылыгын быыбардыыр бырааппытын төннөрдүлэр. Мин икки сыллааҕыта өссө бу быыбарга турунабын диэн эппитим.

Бэриэскин уонна баартыйалар

Бэйэм баартыйата суох киһибин. Хаһан даҕаны ханнык да баартыйаҕа киирэн кыттыспатах киһибин. Бу өрөспүүбүлүкэни салайар санаалаах киһи биир эрэ баартыйа бэрэстэбиитэлэ буолуо суохтаах.
Миигин элбэх киһи өйүүр, баартыйатыттан тутулуга суох. Соторутааҕыта саамай ыарахан кэрчиги аастыбыт, «муниципальнай фильтр» диэни. Березкин фильтри ааһар кыаҕа суох диэн кэпсээн бөҕө буолбуттара. Үөһэттэн Парахиҥҥа дуу, Сивковка, Максимовка дуу куоластааҥ диэн нэһилиэк дьокутааттарын дьаһайыы бөҕөлөр, Березкиҥҥэ эрэ баттаабаккыт диэн. Ол үрдүнэн өрөспүүбүлүкэ 35 улууһуттан, өссө Жатайы ааҕан туран, мин 450-н тахса куолаһы хомуйдум. Аҥаардас бэйэм Намым 180 дьокутаатыттан 100 киһи миэхэ куоластарын биэрдилэр. Мэҥэ Хаҥалас улууһун 64 дьокутаата миэхэ биэрдэ. Хаҥаластан 43 киһи, Бүлүү бөлөх улуустары эмиэ өйөөтүлэр, отучча куолаһы сунтаардар биэрдилэр.

Бэйи, тулуйа түһүҥ. Сүрүнэ арыый кэлин кэлиэ.

Үгэҕэ киирбит үүт субсидията, мөлүйүөннэй МТС-тар уонна көмүс сыаналаах хотоннор

-Үүт субсидиятын систиэмэтин мин олохтообутум. Миигин минсельхоз олох утаран олорбута. Ыҥыран ылан кытаанахтык эппитим: “Ол-бу буолумаҥ, бюджекка көрүллүбүт тыа хаһаайыстыбатын поддержкатыттан кырата 50-на уу харчынан дьоҥҥо тиийиэхтээх”. Кэтэх хаһаайыстыбаларга биир лиитэрэ үүт 11 солкуобай, тэрээһиннээх хаһаайыстыбаларга 13 солкуобай буолуохтаах диэн бэйэм калькуляторынан суоттааммын ити субсидиялар үлэҕэ киирбиттэрэ. Дьон син сэргэхсийэн барбыта. Нэһилиэктэргэ тыыннаах харчы киирбитэ. Дьон интэриэстэммитэ. Уу харчыны ылар буолбуттара.
Уон икки сыл устата үүт субсидията 17 солкуобайга эрэ диэри үрдээтэ. Оттон горючай сыаната төһө улаатта? Ол аата биһиги бырабыыталыстыбабыт бу сылларга үүт сыанатын индексациялаабата. Ити туһунан мин дьокутааттыы да сылдьаммын этэ сатаабытым. Ол оннугар Штыров этиитинэн МТС-тар диэни туппуттара. Биир МТС 500 мөлүйүөн солкуобайы эрэйэр. Сүүрбэччэ МТС тутуллубута быһыылааҕа. Ханна баалларый ол МТС-тар? Барытын уоран-талаан, ыскйдаан кэбистилэр. Милийээринэн солкуобайы онно көмтүбүт.
Бүтэһик сылларга бырабыыталыстыбабыт тугу дьаабылана сылдьарый? Улахан хотоннору тута сылдьаллар. Биир хотон сыаната 200 мөлүйүөн солкуобайга тиийиэн сөп. Онно Австрияттан сүүстүү мөлүйүөннээх ынах аҕалаллар, алта-сэттэ тыһыынча лиитэрэ үүт биэрэллэр диэн кэпсииллэр. Кур отунан аһатан оннук үүтү ылаары гыналлар. Австрияҕа кинилэри пиибэнэн аһаталлар уонна дьаабылыка биэрэллэр. Бары моҥкуруот буолан олороллор.

Резервацияҕа ким барыан баҕарыай?

Соторутааҕыта Арассыыйа тыатын хаһаайыстыбатын миниистирэ Федоров кэлэ сырытта. Арассыыйа үрдүнэн Саха сирин курдук тыа хаһаайыстыбатын өйүүр регион уонна суох, дойду үрдүнэн холобур гыныахха наада диэн турда дии. Туохпутунан ол холобур буолабытый? Олох былыргылыы тыа сиригэр олоробут. Сүөһүбүт эстэн эрэр. Бу сылга тыа хаһаайыстыбатыгар диэн бюджекка 8,5 миллиард солкуобай көрүллэн олорор. Онтон уу харчынан нэһилиэктэргэ, үүт туттаран айахтарын ииттинэр дьоҥҥо баара эрэ балтараа миллиарда тиийэр. Ол аата 7 миллиард Дьокуускайга эргийэ сылдьар.
Минсельхозка туох да сиэрэ суох элбэх хонтуора баар. Кэлиҥҥи сылларга ол хонтуоралар наар офистарын туттан таҕыстылар. Дириэктэрдэрэ крузердарынан куораты тилийэ сүүрдэллэр.
Ол аата тыа киһитигэр мин уон сыллааҕыта тыырбыт кээмэйинэн балтараа миллиард солкуобай харчы оннунан хаалан сылдьар.
Төһө баҕарар ыччаты ЯГСХ-ҕа үөрэттэрэ-үөрэттэрэ тыаҕа утааран иһиэххэ син. Ол гынан баран илэ өйүнэн ким резервацияҕа барыан баҕарыай? Тыаҕа киһи харчыны өлөрөр кыаҕа суох буоллаҕына, син биир куорат диэки тардыһар.
Тугу да туттарыҥ, дьон тыа сиригэр харчыны өлөрөр бэриспэктиибэтэ суох буоллаҕына, син биир атаҕынан куотар. Онно тиийэн дьолго тиксибэтэхтэр сир-халлаан ыккардыгар хаалаллар. Үлэлэрэ да, хамнастара да, бэриспэктиибэлэрэ да суох.

«Хлеба и зрелищ»

Уонна НВК-ны холбоо да, барыта үчүгэй, оонньуу-көр, ыһыах бөҕөтө. Былыргы Римҥэ курдук. Төһөнөн дьон олоҕо ыарыыр да, кинилэр аренаҕа гладиотордары таһаараллара, Рим уулуссаларыгар булкалары түҥэтэллэрэ. «Хлеба и зрелищ» диэн дьону аралдьыталлар. Биһиэхэ оруобуна ол курдук ситуация. Тыа хаһаайыстыбата эстэн эрэр, дьон үлэтэ, бэриспэктиибэтэ суох куоракка дьулуһар – биһиэннэрэ оонньуу тэрийэллэр, грант түҥэтэллэр.

0 солкуобайга турбут «Якутгазпром»

-Аныгыскы сылга 26 миллиард иэспитигэр 14 миллиард дефициппитин эбэн биэрдэхпитинэ, эһиилги бюджеппыт дефицитэ 38 миллиард буолар. Эһиилги бюджеппытын 20 миллиардаах ылаары сылдьабыт.
Биһиэхэ туох хаалла? Баар-суох «Якутгазпроммутун» Дагестан баай уолаттара бырааттыы Магомедовтар 600 эрэ мөлүйүөн солкуобайга атыыластылар! Ол кэнниттэн нэһилиэнньэҕэ гаас сыанатын 34 бырыһыан улаатыннардылар. 2008 сыллаахха, ол аата, сыл аҥаарынан эрэ ЯТЭК отчуоттуур – нолуок кэнниттэн ыраас прибыль быһыытынан 600 мөлүйүөн солкуобайы ыллыбыт диэн. Ол аата бырабыыталыстыбабыт 0 солкуобайга «Якутгазпроммутун» ылла да чааһынай илиигэ атыылаан кэбистэ. Билигин ЯТЭК сыллааҕы дохуота 4,7 миллиард солкуобай. Бэйэбитигэр гааспытын атыылаан ылар харчылара ити. 2 миллиард 700 мөлүйүөн барыыстаахтар. Тыа хаһаайыстыбатын өйүүргэ диэн харчыттан дьоҥҥо тиийэрэ 1,5 миллиард, икки бырааттыы дагестанец сыла аҥаарыгар 2 миллиард 700 мөлүйүөн солкуобайы хармааныгар уктар. Сөбүлэһэҕит дуо онно?
Ити туһунан эһиэхэ кэпсииллэр дуо, саатар? Хайдах эрэ санаарҕаан олороҕут, даа да суох да диэбэккит…

АЛРОСА сэттэ бырыһыана

АЛРОСА 7 бырыһыанын атыылааммыт харчы киллэриннибит. Туох диэн киһиргэнэбит? «Снос ветхого и аварийного жилья» диэҥҥэ барар диибит ити харчыны. Ити харчы РИК диэн хампаанньаҕа “Россельзозбааҥҥа” мэнээк сытар. Инфляция сии турар ол харчыны. Харчыбыт сүтэ турар.

«Якутцемент» атыыта икки хотон сыаната

Сэттэ ыйдааҕыта «Якутцемент» акцияларын Пушкаревтар диэн бырааттыы Владивосток баай уолаттара 400 мөлүйүөҥҥэ атыыластылар. Икки хотон сыанатыгар. 18 мөлүйүөҥҥэ тутуу ыытаары олоробут, уонна цемеммитин пушкаревтарга 400 мөлүйүөҥҥэ туран биэрэбит. Уонна 200 мөлүйүөннээх хотону тутаммыт улахан хаһаайыстыбаларбытын иэскэ киллэрэн моҥкуруот оҥоробут.
Ити туһунан ким да кэпсиэ суоҕа. Бэҕэһээ Сэмэн Бэриэһин кэлэ сылдьыбыт үһү дии. Туох диэн кэпсээтэ?
Дьон:
-Барыта үчүгэй диэбитэ.
-Ити баар дии, барыта үчүгэй. Дьон кырдьыгы билиэн наада. Сарсын, өйүүн ойон турбуккут, тыа хаһаайыстыбатын дотациятын быспыт, инбэлииттэр, бэтэрээннэр льготаларын быспыт диэн сурах эмискэ кэлиэн сөп.
Итинник ситуация буолан эрэр. Өрөспүүбүлүкэ моҥкуруот баран эрэр. 26 миллиард государственнай иэстээх, 14 миллиард бюджекка дефициттээх хайдах салгыы олоробут?

«Сургутнефтегаз» уонна РАО «Газпром»

«Сургутнефтегаз» 2006 сыллаахха кэлбитигэр Талакааҥҥа лицензияны буор босхо биэрбиттэрэ. Ленскэйгэ нефтепереработка баар буолуо диэн үөрүү-көтүү бөҕөтө этэ. Ханна баарый? Ойуур иһигэр Талакааҥҥа кырдьык бэйэлэрэ горючай оҥорон таһаараллар. Туһунан битум оҥорор собуоттаахтар, асфальт оҥостоллор. Биһиэхэ туох да суох. Дьокуускай куораттыын саастыы Ленскэй куорат билиҥҥээҥҥэ диэри пуортара буор суолунан турар. Оттон сургууттар тайҕа ортотугар аҕыйах алта уон киһилээх вахталарын аҕалалларыгар 5 миллиард сыаналаах международнай аэропорт туттулар, боиннар кэлэн түһэллэр. Биһиги бырабыыталыстыбабыт тиийэн онно ленточка бысыһар.
Аҥаардас ити да түгэн туһуттан Штырову, Борисовы ыҥыран ылан үлэлэриттэн уһултарыахтаах этибит! 10 мөлүйүөн туонна ньиэби сыл аайы биһигиттэн хачайдыыр улахан хампаанньаттан Ленскэйгэ биир аэропорду туттарар туһунан кэпсэппэттэр.
Икки сыллааҕыта Егор Афанасьевич Миллер иннигэр сүүрэн РАО «Газпром» хампаанньаҕа налоговай чэпчэтии биэрдэ. 9,5 бырыһыаны түһэрдэ. Өрөспүүбүлүкэ бюджетыттан сүүһүнэн миллиард көттө. Хайыы, РАО «Газпром» дьадаҥы хампаанньа атаҕар туруон наада, Миллер сордоох 3-4 мөлүйүөн доллар ыйдааҕы хамнаһын кыайан хомуйуо суоҕа дии биһиги налоговай льготата суох.

Итинник профессиональнайа суох үлэлии сылдьар биһиги баһылыктаахпыт, бырабыыталыстыбалаахпыт.
(Салгыыта бэчээттэниэ, олох бэйэтэ дук гыныа…)

Венера ПЕТРОВА

16 августа, 2014 Главные новости Политика

Добавить комментарий

*