Ыһыах алгыһа

30 июня, 2014 в 2:13

Куорат ыһыаҕын кэнниттэн санаа ситимэ

Бэс ыйын 28-29 күннэригэр Туймаада хочотун туонатын ытык сиригэр Үс Хатыҥҥа Дьокуускай куорат ыһыаҕа уон сэттис төгүлүн ыытылынна.

Ыһыах уларыйбат биир сүрүннээх эрээри сылын аайы сир-сир ыһыахтара туох эрэ сонун сүүрээни киллэрэллэр. Алыбы айааччылар өйгө-санааҕа хаалар курдук биир-икки саҥа тэрээһини таҥаллар.

Маҥнай быйылгы куорат ыһыаҕар Путин кэлэр үһү диэн, дойду маҥнайгы нүөмэрдээх таҥараттан эрэ бэтэрэнэн статустаах киһитин ыһыах сирэйинэн оҥороору гыммыттара быһыылааҕа да, аҕа баһылык өйүгэр туох көтөн түһэн, былаана хас сүүстэ уларыйыан ким да билбэт буоллаҕа.

Путина да суох ыһыахпыт табылынна диэхпитин сөп. Үһүс төгүлүн аан дойдуга аан бастаан дэнэр кыаҕы биэрэр Гиннес рекордун кинигэтигэр киирэр кыахтанныбыт. Ол түгэн охсон ылар туһата элбэх. Саамай элбэх киһи биир кэмҥэ биир сиргэ кымыс испитэ туохтаах үһү диэхтэрэ гынан баран, хайа да сылтаҕынан омук быһыытынан уратыбытын, норуот быһыытынан биир сомоҕо буоларбытын аан дойдуга биллэрэр көннөрү пиар-акциялардааҕар, харчы бөҕөнү эрэйэр имиджевэй бэлиитикэтээҕэр ордук буолара чуолкай.

Онон, ыһыах ити омуннаах оонньуу аҥаардаах тэрээһин тула барда. Атын түгэннэри ахта түһэр буоллахха, Үс Хатыҥ ыһыаҕын уратыта быйыл да хатыланна, өссө сайдыбытын кэрэһилээтэ. Ыһыах маҥнайгы күнүгэр суолга пробка инньэ сарсыарда аҕыстан биллэн барбыта. Кытай ырыынагыттан сырыы бытааран, ыһыах ыһар сиргэ үстүү чаас сыылан айанныыр кыһалҕата тирээбитэ. Эбиэт кэннигэр ол диэки барыыга да, төннөн кэлиигэ да биир сыылба айан буолбута. Биэстии мүнүүтэ арыттаахтык сылдьыах буолбут оптуобустар кэтэһиннэрэллэригэр тиийбиттэрэ. Итиччэ пробка баарына кинилэр да көтөн кэлиэхтэрэ дуо? Массыыналаахтар да эрэй эҥээрдээхтик айаннаабыттара. Ити түгэҥҥэ бары тэҥмит. Арай, хат хаалла сыһан баран көҥүлгэ хаалар буолбут саха аныгы манчаарыта дэнэр киһибит тус сөмөлүөтүнэн чуо Үс Хатыҥҥа аҕыйах мүнүүтүнэн көтөн тигинэтиэ эбитэ буолуо.

МАН и вертолет

Туох буолуой, син тиийэн улуу тунах ыһыах алгыһын ылан, дьону-сэргэни кытта биир ситимҥэ киирэн оһуокайдаан, оонньоон-көрүлээн, көргө кыттыһан, көннөрү көрөн да саха буоларбытын санаан уонна санатан, дуоһуйдахпыт.

Киирээри ыраастанан, айыыларга ас кээһэн, толоруллар туомҥа тигистэхпит.

Айыыларга айах тутуу

Ыһыах дьонун ытыгылаан саха аһынан маанылыыр кэмнэрэ кэлбэттии күрэммиттэрин өйдөтөр түгэн элбэҕэ туох буолуой. Төбүрүөннээн олорон уоһунан үллэстэн аһаан ампаалыктанар аны суох. Ас баарын баар, саха саллар сыаната диэн чуо ыһыахха. Ону ол диэбэккэ, ыһыахха кэлбит киһи хайаан да астан амсайыахтаах, үтэһэлээх эккэ тиксиэхтээх, кыынньар кымыһы иһиэхтээх. Бу күн босхо кымыс эрэ этэ, ону да…

Ас диэн ас, сүрүнэ атыҥҥа. Дьон да итинник саныыр. Өссө биир хаары уулларан күөххэ үктэммит үөрүүбүт иһин айыыларга махтаныы туһунан туомнаах. Ол туому сахабын дэнээччи эрэ билэр, бэйэтэ да толоруон сөп. Ыһыах алгыһа, ол гынан баран, ордук тиийэр ини.

Аал Луук маска тиийии

Ыраастанарга, алгыс ыларга суолу ыһыах тэлэр. Ол өттүн куорат ыһыаҕар кыайа туталлар. Хас эмэ хаттыгастаах туому толортороллор, ыһыахха кэлбит киһи хайаан да ыраастанан, арчыланан иһирдьэ ааһар. Үйэлэри нөҥүөлүүр үгэс күн бүгүнүгэр диэри тутуһуллар. Онтон халбарыйбат ытык иэс хааммытыгар хааллаҕа, ис сүрүммүтүгэр сөҥөн сырыттаҕа.

Алгыска тиксибит, арчыланан абыраммыт дьону хат арчылаары Үрүҥ ураһаҕа угуйаллар. Дьолго тиксиэм этэ диэн дьон уһун уочаракка түбэһэр. Сылы туоруур ымыыны 150 солкуобайга ылан эрэ баран иһирдьэ ааһар үһүгүн диэни истэн баран, турбуппун кэрэйбэккэ, бэркиһээн туораатым. Сэрэх дьон былырыыҥҥы хордуон ымыыларын иилинэн кэлбиттэр, ол да барсар үһү. Ама да Сайыына үөрэҕэ салҕанан бара турарын, батыһааччылардааҕын иһин, ол үрдүк үөрүүгэ тиксиини толуктаах оҥоруу сиэргэ баппат курдук.

3.

Сунтаар маҥнайгы поэтессата Саргылаана Спиридонова Сайыынаҕа анаабыт хоһооно бу түгэни боруостаатын:

 

Сайыынам түһүлгэтэ

Самныбыт санаабар

Сардаҥалаах үөрүүнү

Сүрэхпэр иҥэриэхтин.

 

Саха итэҕэлин сокуонунан бигэргэттилэр да, биэс аҥыы сүүрээнтэн биирин талларбатылар. Ким сир киинэ, сир сүрэҕэ биһиэхэ баар дии-дии туһунан ымыыларын атыылаан айаҕын ииттинэр, сахалыы ааттамматаххытына дьокууттаргыт диэн ордоотуур, ким кинигэ бөҕөнү суруйан олук тыллары тула саҥа үөрэҕи айар. Ол эрэ буолуо дуо, биһиэнин киһи ааҕан сиппэт.

1.

Итэҕэйиэх да киһи иирэн барыах үлүгэрэ. Артыыс алгысчыттаах, харчы баһан ылар баҕалаах суруйбут сценарийынан барар ыһыахтарбыт төһө сөптөөхтөрө буолла?

Алгысчыт дэйбиирдээх

Олоҥхо ыһыаҕын күөрт ыт күлүүтүгэр, эриэн ыт элэгэр ыыттылар дии. Туому барытын тиэрэ эргиппиттэр диэн буолла. Үтэһэ туолуутун үктэлин оҥорон биэрбиттэрин курдук этэн таһаардылар.

2.

Култуура сылын биллэрэннэр, ыһыаҕы тэрийээччилэр аһара кыһаллыбыттара өтө көстөр. Ити сиэр-туом барыта уус-уран сценарий сорҕото эрэ. Култуура үөрэхтээхтэр утуйар ууларын умнан туран уһаннахтара, бэрт гыннар, бэйэтиэссэлэр тылларын сүмэтин холбоотохторо. Ол барыта соболоҥноох, кырата суох харчы иһин оҥоһуллар. Ыһыах сценарийын урут кырата сүүс тыһыынчаҕа суруйаллар дииллэрэ. Сылга биирдэ уус тыллаахтар урут тутуллаллар, онон туттуммахтаан хаалар буоллахтара.

Кыра сыыһа-халты аайы аһара аймаммат куолута. Сир сиҥниэ, халлаан хайдыа суоҕа хайа эрэ сценарий халы-мааргы таҥыллыбытын аайы. Ил Дархан буолуохтаах киһибит саҥара турдаҕына Аал Луук маспыт хайдыбыт дуу, охтубут дуу дииллэрэ аны күһүҥҥү номнуо таҥыллыбыт атын сценарийы син биир уларыппат, көрөөрүҥ да, истээриҥ да.

БЕА уурар

Биир суолунан ааспыт аата иһирдьэ хайа диэки хайысхаланарыҥ көҥүл. Ыһыах аһыллыытын туораттан улахан экран нөҥүө да көрүөххэ син. Эмиэ туох эрэ тиэрэ эргийэн, ол содула аны иҥиэ диэн кытыыттан кыҥастаһа түһэн баран атын сирдэри кэрийдим.

Ол оннугар аан дойдуга бастыыр иһин кымыс иһиитигэр кыттыстым. Сахалыы таҥастаах, саатар атрибуттаах, хайаан да бэйэҥ чороонноох буолуохтааххын диэн билэр буоламмын, көннөрү көрөр эрэ санаалааҕым. Уон тыһыынча миэстэлээх саҥа тутуллубут ипподромҥа киириминэ кыйа хаамтым. Сатабыллаахтар сонно чороон арааһын икки бүк сыанаҕа атыылаан абыраннылар.

Үрүүмкэ саҕа истээх чороонунан босхо кымыһы иһэн да диэн, ылбатым. Бу икки ыһыахпар «Хайдах харчыны халтай бараамына ыһыахтыахха?» диэн дьоҕус кинигэни суруйарга санаммыттыы тэринэн сырыттым. Ыһыах ыһыаҕынан, ыйы туоруур үп баһа да биллэр.

Ээ, онтон таҥаһым атынын иһин сирэйим саха диэн кирпииччэбин холбоон баран дьону кытта иһирдьэ ааһа турдум. Киһи ахсаанын эбээри кэлин барыларын да аһардыбыттара.

Өр соҕус олордубут. Миэстэҕэ барытыгар киһи баар буолуохтаах. Мин аттыбар икки олбох кураанаҕа, соннук бүтэһигэр диэри ким да онно олорботоҕо. Ол аата этиллибит ахсаантан икки киһи итиир курдук дии.

Босхо кымыс тиийбэт диэн, кыракый бытыылкалаах биэ кымыһын иккилии киһиэхэ биирдиини түҥэттилэр. Мин чугаспар икки киһи баара, хаарчына кымыс көрдөөбүттэрэ. Эрдэ иһимэҥ диэбиттэрин үрдүнэн амсайбыттара. Мин да киһибин диэн баран, волонтер кыыстан биир бытыылканы көрдөөн уктан кэбистим. Аарыма алгыска кымыс суумка да иһиттэн тиксэр ини. Сиэри таһынан сиэримсэх буолуу – аһара барыы. Бары барыта аньыы, бобуу-хаайыы, дьиҥҥэ кэлэн киһи үксэ тиэрэ оҥорор.

21.Чороонноох гречанкалар

Уһун-киэҥ мустуу, бэлэмнэнии кэнниттэн кымыстарын кыралаан истилэр, алгысчыт тугу амалыйарын тутустулар. Биир дьахтар бэркиһээн кымыһыттан иһэртэ. Дьиҥ сахалыы сиэр итиннэ – дьэллэм, холку буолуу, ылсыы-бэрсии. Уоспутунан үллэстэн испит кымыспыт ордук алгыстанар ини. Дьиҥ биэ кымыһа аһыыта кыайда, уонна хойуу эбит.

Хас киһи бу туомҥа кыттыбытын ааҕыы саҕаланна. Волонтердар отсектарынан боротокуолга хас киһи баарын суруйдулар. «Ээ, итиччэ диэ», — быһа холуйан суруйан кэбис диэн биир кыыс атын волонтер кыыска сибис гынна. Оттон аҕыыны «ситимнэр» иилээн-саҕалаан ыытар курдуктара. Мария Христофорова бэйэтинэн боротокуол бүтэһиктээҕин оҥорооччу “дууһатыгар тура” сыста.

 

Кэмниэ-кэнэҕэс устуоруйаҕа киирэр уһулуччу сыыппара таҕыста – бу туомҥа 11136 киһи кытынна диэн буолла! «Господин Гиннес», ол эбэтэр Гиннес рекордарын кинигэтин судьуйата Пател Правин сөҕөн-махтайан ымайартан ордубата. Уруй-айхал, дьон өрө көтөҕүллүүтэ, бэйэ омугунан киэн туттуу диэн бу түгэҥҥэ этэ.

Алта киһи тэҥҥэ алгыстаах оһуокай тылын этэрин баар дьон барыта хас эмэ иинэн эргийэ сылдьан үтүктэрэ үйэҕэ умнуллубат көстүү буолан өйгө-санааҕа хаалыа турдаҕа. Ити сүдү түгэҥҥэ тиксибити кэрэһилиир бэлиэни атыылаһан да ылларгын, ымыытааҕар сүрэҕи мөҕүл гыннарар түгэнэ күндү.

Эһиил аны тугу туойан, туох дьиктини айан аан дойдуга айхалланабыт? Айыыларбыт эрэ антах хайыспаталлар.

 

30 июня, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*