Үйэ сааһым тухары кэрэ, күндү

19 мая, 2015 в 3:56
пионеры

Мин Кириэстээх оскуолатыгар төрдүс кылаастан сэттискэ диэри Бүлүүчээнтэн кэлэн үөрэммитим.

Сэрии бүппүтүн кэннэ аҕыйах сыл ааһан, дойдуну чөлүгэр түһэриэххэ наада этэ. Норуот олоҕун тупсарар туһугар дойду үрдүнэн күүрээннээх үлэ саҕаламмыта. Сир баайын көрдөөн туһаҕа таһаарыы биир сүрүн сорук этэ.

Биһиги Кириэстээхпитигэр алмаас көрдүү геологическай экспедиция кэлбитэ. Түргэн үлүгэрдик дьиэ-уот, маҕаһыын, кулууп тутулла охсубута. Урут онно-манна абына-табына дьиэлэрдээх бөһүөлэкпит көрүөх бэтэрээ өттүгэр кэҥээбитэ, сайдыбыта. Оскуолаҕа нуучча кылаастара аһыллыбыттара. Эҥин араас омук оҕолоро буоламмыт бииргэ үөрэммиппит. Учууталларбыт үксүлэрэ нууччалар этилэр. Оскуола дириэктэринэн Степанов В.Ф. үлэлээбитэ. Нуучча оҕолоро наһаа сайдыылаахтара да, биһигини атаҕастаабат этилэр. Хата, ол оннугар биһиги араас оонньууларга, ырыаларга, үҥкүүлэргэ үөрэппиттэрэ. Саха кылаастарыгар Ньурбаттан элбэх оҕо кэлэн үөрэммитэ.

Бары пионердарбыт, пионерскай олох олус интэриэһинэй, бэһиэлэй этэ. Элбэхтик бохуоттарга, экскурсияларга сылдьарбыт. Биирдэ учууталбыт Афанасий Петрович Сир Хараҕа диэн ааттаммыт ойуур иһигэр турар төгүрүк күөлгэ илдьэ сылдьыбыта. Ойуур ортотугар саһан турар ол дьикти күөлү соһуйа көрбүппүт, куттаммыппыт даҕаны. Билигин даҕаны ол күөлү сөҕө саныыбын.

От Үрэх кытыытыгар «костердуурбут», кулуһун тула олорон ырыа бөҕөнү ыллыырбыт. Сарсыарда оскуолаҕа кэлээт пионердар бэйэ-бэйэбитигэр салют бэрсэрбит, онтубут «За дело Ленина, Сталина будь готов!», «Всегда готов!» диэн буолара. Хаалтыспыт сатыын этэ. Күн аайы кырыылаан, өтүүктээн баран баанан кэлэҕин. Ол саҕана электрическэй өтүүк кэлиэ дуо, чох өтүүгэ этэ эбэтэр тэллэхпит анныгар уктан «өтүүктүүрбүт».

Чалов Борис Николаевич диэн Москубаттан кэлбит наһаа сөбүлүүр учууталлаах этибит. Кини физкультураны үөрэтэрэ. Хаһан да тылынан хамаандалаабат – наар аккордеонунан тыаһатара. Араас элбэх гимнастическай эрчиллиилэргэ уонна балет элэмиэннэриттэн үөрэтэрэ. Туох да анал тэрилэ суох кып-кыра физзал баара. Ол онно, дьэ, булан-талан сатаан үөрэтэрин билигин сөҕө саныыбын.

Перемена кэмигэр нуучча оҕолоро биһигини «скакалка», «халлаан», атах төбөтүнэн тэйиэккэлэтэн оонньуур оонньуулары, хоробуоттары, “былаах былдьаһары” о.д.а. үөрэппиттэрэ. Үөрэх кэнниттэн иллэҥ кэммитигэр кинилэр биһигини өссө бэлисипиэти тэбэргэ, хачыаллыырга үөрэтэллэрэ. Субуоталарга сахалар, нууччалар – улахан да дьон, биһиги, оҕолор, даҕаны буоламмыт бары дьуохардыырбыт. Биллэн турар, нуучча дьоно сатаабат этилэр, сотору кэминэн үөрэнэ охсубуттара.

Оскуола иһигэр кытаанах бэрээдэк этэ. Хаһан да тыастаахтык хаампат, сүүрбэт, солуута суох мээнэ күлсүбэт, айдаарбат этибит. Учууталларбыт эттилэр да, ону булгуччу сокуон оҥосторбут. Хаһан да, ханна да бэрээдэк кэһиитэ тахсыбата, бэрээдэгэ суох буолуу туһунан санаан да көрбөт этибит.

Онтон үс сылынан алмаас саппааһа аҕыйаҕын билэн, экспедиция Ньурбаҕа көспүтэ. Биһиги нуучча табаарыстарбытын, учууталларбытын сайыһан ытаспыппыт. Бөһүөлэкпит тыаһа-ууһа, көрө-нара эмискэ күүгэн уостарыныы чуумпуран хаалбыта. Ол куһаҕана дьикти этэ. Хас да сыллар усталарыгар оҕолорбутун кытта суруйса сылдьыбыппыт. Биһиги салгыы Тойбохойго киирэн үөрэммиппит. Онно киирэн нууччалыы үчүгэйдик билэрбитинэн, сытыыбытынан-хотуубутунан атын нэһилиэк оҕолоруттан чорбойбуппут.

Мин оҕо сааһым, пионердыы олоҕум Кириэстээх эргэ оскуолатыгар ааспыта. Билигин даҕаны оскуолам таһынан аастахпына, оскуолатааҕы табаарыстарым, учууталларым мөссүөннэрэ субу баардыы көстөллөр…

Ханна да буолуум, мин өрүү Кириэстээхпин ахтабын, саныыбын. Оонньоон-көрүлээн ааспыт сирим-буорум үйэ сааһым тухары кэрэ, күндү.

Агафья Егоровна ДАНИЛОВА, 1951-54 сылларга үөрэммит, педагогическай үлэ бэтэрээнэ.

19 мая, 2015 Главные новости

Добавить комментарий

*