Үтүөҕэ үөрүйэх оҕолор этибит

11 июня, 2014 в 10:22

Үс-түөрт сиринэн тарҕанан үөрэнэр кэмнэрдээх этибит. Өссө интернат баар. Улахаттар икки оскуолалаахтар. Биирин үрдүгэр ракета макета баар курдук өйдүүбүн.

Биһиги икки кылаастаах кыра мас оскуолабыт ойуччу, интернаттан чугас турара. Туһунан астааччылаахпыт эҥин. Петрова Маайа  ардыгар бисквит астаан үөрдэрэ. Рита Семенова күндүргээн, кэлиҥҥигэ хаһаанан, дьэ, оҥостон олорон сиэн эрдэҕинэ, орой мэник кылааһынньык хап гыннаран ылбыттааҕа. Биирдэ Маайабыт алаадьыта сиикэй буолан хомоппуттааҕа.

Учууталбыт Федора Ильинична барахсан биир уруогар биирдии буукубаны барабыт. Мин кубиктарынан эрдэ үөрэммит буолан билэр курдукпун да, учуутал атыннык биэрэрэ сонун.

«Д» буукубаны баралларыгар Рита Жиркова биһикки уруогу көтүппүттээхпит. Учуутал Прасковья Антоновна кыра уола Сэргэйи биһини кытары үөрэттэрэ сатаабыттара. Уочаратынан кинини кытта олордон, илиитин тутан буукуба суруйтара сатыырбыт да, соччо кыаллыбат быһыылааҕа. Ол оннугар уолбут оонньууга көхтөөх.

Ити күн эбитэ дуу, хаһана дуу, кулууп аттыгар былыргы киһи уҥуоҕун таас өйдөбүнньүгүн булбуттаахпыт. Хаппыт харыйаны таҥнара соһо сылдьан эмиэ оонньообуттаахпыт. Куһаҕанынан да оонньуурбутун кэрэйбэт этибит. Атеизм ааҥнаан турар үйэтигэр аньыы-хара туһунан оройдоппот оҕолор буоллахпыт. Сэргэйбитин оҕобутун көмө баран иһэбит, ытаа диэтэхпитинэ, ээх курдук киһибит ытаан ньоккуруур. Букатын кэлин Сэргэй чымадааннанан эҥин суол айаҕар турар идэлэммитэ. Ханна эрэ барар баҕа батарбакка. Мин ийэбин киһиҥ, хата, эндэппэккэ билэрэ, миигин кытары сураһара үһү.

Оскуола, кулууп эргин былыр таҥара дьиэтэ баара, ыксата киһи уҥуоҕа буолуохтаах. Ол эрээри сибиэн эҥин диэн биллибэт курдуга. Атеизм абааһыны баһыйар кэмнэрэ этэ буоллаҕа. Улаата түһэн баран бүлүүһэ сүүрдэр, биһилэх көрөр идэлэммиппит. Бииргэ үөрэммит дьүөгэ кыыһым Лия Сидорова цыганка буоллах буолан, хаартынан сэрэбэйдии сатыыра. Улаатан баран өтө көрүтэлиир дьылҕата таайан ини.

Илиигинэн илигирэтэн тыаһатыллар чуораан чугдаарда да, оҕолор обургулар кыһынын көрүдүөргэ, арыый сылаас кэмҥэ таһырдьа сүүрэн бытарыһан тахсаллар. Оттон физкультурабыт диэн сыыртан салаасканан сырылааһын.

Саҥа начаалынай оскуола уһун көрүдүөрүгэр линейка буолар ахан. Биһиэхэ, октябреноктарга, ол улахан суолтата суох. Икки эргэ оскуолаҕа үөрэнии дьоло биһиэхэ тиксибэтэҕэ. Бэһискэ тахсарбытыгар саҥа уон кылаастаах оскуола тутуллан үлэҕэ киирбитэ.

1 маай.Хаар.Кириэстээх

Ол иннинэ оҕолор Бүлүүчээҥҥэ. Тойбохойго баран үөрэнэн оскуоланы бүтэрэллэрэ.

Биир учуутал бүөбэйиттэн араас учуутал хараҕын далыгар киирэбит. Кабинеттан кабинекка көһө сылдьан үөрэнэбит. Мин сонурҕаан, үөрэҕинэн үлүһүйэн отличник буолан хааллым. Сыл түмүгүнэн ударниктарга, отличниктарга бэлэх туттараллар, лиэнтэ кэтэрдэллэр. Көннөрү кэмҥэ көйгөтүллүөхчэ дьон (үчүгэйдик үөрэнэрдээҕэр актыбыыс, спортсмен буолар ордуга) итиннэ кэлэн күннүүбүт.

Пионерга киирэбит. Бу күнү өйдөөн хаалыҥ дииллэрин эрэ өйдүүбүн, кыһыл хаалтыс баанан сүр дьолломмутум иэйиитэ сүрэххэ сөҥөн тоҕо эрэ хаалбатах.

Олох улам түргэтээн, ис хоһооно кэҥээн иһэр. Күнү-күннүктээн да оскуолаҕа сылдьыахха сөбө. Үөрэх кэннэ дьиэҕэ баран аһаан кэлээт, продленка, онтон куруһуоктар, секциялар, сбордар. Атын дойду оҕолорун кытта суруйсуу.  Оччотооҕу оскуола оҕотун олоҕо ханна да оннук ини.

Мин юнкор буолабын. Хоһоон ааҕан сордууллар, киһилэрэ хоһоону сөбүлээбэт. Биирдэ саха тылын уруогар (нуучча тыла үөрэхтээх Розалия Ивановна Алексеева биэрэрэ) хоһоонно айан кэлээриҥ диэн сорудаҕын кыайан толорумуна, хайа эрэ бэйиэт хоһоонун тылын уларытан аҕалбыттааҕым. Ити маҥнайгы уонна тиһэх плагиаппын учууталым билбэтэҕэ.

Бииргэ үөрэнэр дьүөгэм Люба Старостина баттаҕын бүрүчүөскэтэ тупсара биһиги улаатан иһэрбитин кэрэһилиир. Биир-биир саҥа кыргыттар кэлэннэр эбиллэн иһэбит. Бииртэн биир чаҕылхай кыргыттар: Тома Алексеева, Саргы Николаева, Света Анисимова, Валя Никифорова бүтүн оскуола олоҕун сүрүннүүр дьонунан буолаллар. Куокуну кыргыттара Римма Сидорова, Таня Саввинова кэлиилэригэр мин ахсыс кэнниттэн ыраах Хабаровскайга үөрэнэ барбытым.

Хаһан эрэ кэлиэхтээх кэрэ кэмҥэ бэлэмнээн, сырдык кыттыгас ыраны сыбаан, улахан олоххо утаардахтара. Ол саҕана туох эрэ улахан күүтэр, киһи — бүппэт кэрэ, үлэ – дьол диэн өйгө-санааҕа иитэллэрэ. Бары тутуспутунан биир суолунан, биир хайысханан барыахтаахпыт сэрэйиллэрэ. Ыраас дууһалаах, үтүөҕэ үөрүйэх оҕолор этибит.

Үтүөнү тылынан таҥан, этии күүһүнэн соҥноон иҥэрбэтэхтэрэ. Төрөппүттэрбит, үлэһит, дьон бэрдэ биир дойдулаахтарбыт холобурдарыгар иитиллибиппит. Оттон учууталларбыт иҥэрбит билиилэрэ күн бүгүнүгэр диэри туһалыы сырыттаҕа. Оччолорго бэйэҥ билэргинэн, хантан баҕарар билиини сомсон ыл диэн суоҕа. Барытын оскуола бэлэмнээн, ыйан-кэрдэн биэрэрэ. Сөптөөҕү сүүмэрдээбитин олохпут бэйэтэ күннэтэ кэрэһилиир.

Биһиги көлүөнэ дьон уратыбыт диэн – сэбиэскэй кэм муҥутуур сайдыбыт кэрчигэр да олоро түспүппүт, эмискэ тосту уларыйыы долгунугар олорсон үөйбэтэх үлүгэрбитигэр тиксибиппит, дьиҥнээх саҥа олоҕу бэйэбитигэр кэмнии сатаабыппыт, барыттан кыралаан бэриһиннэрбиппит. Олох хайа да диэки иэҕиллибитин иһин, олук уурбут оҕо сааспыт биир ыырдыыр, муннарбат.

 

Биһиги кырабытыгар Кириэстээҕи кыһалҕа кытары тумнар курдуга. Өлүү-сүтүү да, дэҥ-оһол хам-түм тахсара. Чуо биһиги сирбитигэр алмаас таас көстөн, олох тосту уларыйбытын толуга онтон биһиэхэ кэлбитэ. Оттон кырылас таастаах кытылга күн кыһалҕата суох сайылыыр сахха кубарыйа хаппыт мастар халҕаһалаан усталларын буолуохтаах буолуохтаҕын курдук ылынарбыт. Уубут барбыт чэй өҥнөөҕөр үөрэнэн хаалан, атын сиргэ уулара ырааһын самыыр уута дуу диэн уорбалыырбыт.

Ол да буоллар дойдум миэнэ Кириэстээх кэмэ суох кэрэлээх, ыччат дьоно бүгүн көхтөөх, көстөр саҕах сырдык иилээх.

ЧЭГДЭ

11 июня, 2014 Главные новости

Добавить комментарий

*