Үөрүү дуу, үтүрүттэрии дуу?

22 июня, 2015 в 2:08
Уьук

Бэс ыйын 16 күнүгэр «Экологический фонд РС (Я)» тэрилиннэ диэххэ сөп. Дьиҥинэн, ити үп хомуйар эргитиммэт тэрилтэ арыйар туһунан ыйааҕын СӨ-тин кылабаата ааспыт сыл ахсынньытыгар илии баттаабыт үһү да, ол туһунан саҥата-иҥэтэ суох, ылы-чып сылдьыбыттар,  Кылабаа ыйааҕа да буоллар, бэйэтэ тэрийэн барыа дуо, кумааҕы кумааҕытынан сыттаҕа дии.

Хата, умнулла сылдьыбытын ким эрэ санаан, таайдахха, илии баттаабыт, сөргүтүллэн, үлэлээн-хамсаан улуу эбэбит көмүскэлин сүүрүүтэ-көтүүтэ үбүлэнэр буолбут диэн үөрүүм улахан. Төһө да төрөөбүт дойду айылҕатын муҥура суох таптаабыт иһин, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн ГХ собуоттар хамсыы турар тоҥ буордаах уһун тымныы кыһыннаах сиргэ тутар иэдээнин дьоҥҥо-сэргэҕэ өйдөтүү үлэтин ыытарга, көрдөрөн өйдөтүү кумааҕыларын оҥотторорго үтүмэн үпү бэйэ сиэбиттэн уйунар ыарахан, олоххор-дьаһаххар охсуулаах.

Кылабаабыт ону болҕомтоҕо ылан, ыйааҕын олоххо киллэрэргэ санаммыта хайҕаллаах, айылҕаларын, бар дьоннорун бэйэлэринээҕэр ордук таптыыр дьоҥҥо улахан үөрүү. Мин да ол үөрүүгэ куппунан-сүрбүнэн кыттыһабын. Бүддьүөт өйөбүлүгэр киирии улахан көмө.  Фонда устаабыгар айылҕа көмүскэлигэр тустаан үлэлэһэр уопсастыбанньыктарга хамнас көрүлүөхтээх балаһыанньатын киллэриэхтэрэ диэн эрэнэ саныыбын. Айылҕаны көмүскүүр фонда салайааччытынан Афанасий Софронеевы талбыттара санааны эмиэ көнньүөрдэр. А.Софронеев төрдүс ыҥырыктыых Ил Түмэҥҥэ дьокутаатынан үлэлээбитэ элбэҕи эрэннэрэр. Кини дьокутаат быһыытынан дьон интэриэһин өрө тутарга тылынан буолбакка үлэнэн биллэҕэ.

Оо, кэтэх санаа! Сүбэһитим дуу, сүөргүһүтүм  дуу этэр: «Эрдэ үөрэн таҥхаалыктаныма, угаайылаах буолаарай». «Ама, ол хайдах?» — диибин. «Өйдөөн иһит», — диэн буолла. Кэтэх санаа кэпсиирэ дьиибэлэрдээх буолан таҕыста.

Сыл аҥаарын кэриҥэ саһан сыппыт ыйаах сөргүтүллээһинэ мээнэҕэ буолбатах. ГХ собуоттар Элиэнэ эбэ илин эҥээригэр, Мэҥэ Хаҥалас дьоно уутуйан олорор түөлбэлэрин ыксатыгар тутулларын утарсар хамсааһын үлэтэ, маҥнайгы уохтара ааһан, утарар кыааҕа намырыа диэн «ТОСЭР «Заречье»  барыл «аҕалара», күүтэ санаабыттара,    өссө кэҥээн, күүһүрэн, далааһынаннан иһэр.

Ону уҕарытар соруктаах, умнуллубут толкуйу уһугуннардахтара.  Элиэнэ эбэни көмүскүүр хамсааһын үлэтигэр атын хайысхалаах үлэлэри эбэн,  элбэтэн аралдьытыы.

Саха сирин иэнэ киэҥ нэлэмэн, 3103,2  тыһ. кв. биэрэстэ, нэһилиэнньэтэ аҕыйах, 956,9 тыһ. киһи, олохсуйуу хойуутун кээмэйэ 1 киһиэхэ 3 кв. биэрэстэ тиксэр. Ити сыыппараларга олоҕуран, сүһүрдүбүт иһин, сирэ киэҥ тарҕаныа, аҕыйах киһи аһааҕырбыта муораҕа хааппыла диэнинэн сирдэтэн, Саха сирин айылҕатын киртитиллибитэ элбэх: сир анныгар 9 ядернай дэлби тэптэриилэртэн, 3-һэ дьалаҕайдык эһиини ыытан, сир үрдүгэр тахсыбыттара, куйаарга ыытыллар аракыаталар үлэлээбит оттуктарын хаата түһэриллэллэр, радиациялаах эттиктэр тобохторун чохчолууллар, Бүлүү өрүс сүһүрдүллүбүтэ, Алдан диэки уран сабыллан сытар сирин үргэйэллэр, Усть-Кутка Элиэнэ тардыытыгар ЦБК тутар барыллаахтар.

Бата сатаан,  тутулла иликтэн айылҕаҕытын харыстыы сатыыгыт, киртитиллибити ыраастаһарга, иэдээни таһаарааччылары суох гынарга үлэлээҥ  диэн буолуо.  Кырдьык даҕаны диир курдук, номоҕон баҕайытык этэн таһаарыахтара.

Фонда үбүн ГХ собуоттар бырайыактарын уонна содулларын экспертизалатар үлэни үбүлүүргэ туттуллуохтара. Хонтуруолга сылдьар бүддьүөт харчытын таһынан үп буоларынан, экспертэргэ хамнас төлүүр харамаан гыныахтарын эмиэ сөп.

Ити курдук кэтэх санаа кэпсээбитин кэнниттэн  Эргиммэт (некоммерческий) айылҕа харыстабылыгар үп мунньар тэрилтэ (Экологический фонд РС(Я)  тэриллибитэ үөрүү дуу, үтүрүйтэрии дуу диэн толкуйга түстүм.

Туох-ханнык тэрилтэ буоларын кэм көрдөрүө буолуо. Үтүө санаа кырдьык буоларыгар эрэниэҕиҥ.

Уһук УЙБААН.

22 июня, 2015 Главные новости

Добавить комментарий

*